15 Μαρ 2013

Συνέντευξη του Ζιάντ Ντουεϊρί


Του Νέστορα Πουλάκου 

Αίσθηση προκάλεσε με αυτό το ισραηλινο-παλαιστίνιο δράμα ο Ζιάντ Ντουεϊρί στο τελευταίο Φεστιβάλ Σαν Σεμπαστιάν, όπου και κέρδισε την Ειδική Μνεία της Επιτροπής, γι’ αυτό και η «Επίθεση» προβάλλεται σε όλο τον κόσμο προκειμένου να κοινωνήσει το αδιέξοδο και την τραγικότητα της κατάστασης που επικρατεί στην περιοχή. Με εμπειρία στο Χόλιγουντ όπως και στην αμερικανική τηλεόραση, ο Λιβανέζος σκηνοθέτης στράφηκε στο παλαιστινιακό ζήτημα διασκευάζοντας το γνωστό μυθιστόρημα της Γιασμίνα Χάντρα («Τρομοκρατικό Χτύπημα» από τις Εκδόσεις Καστανιώτη), σύμφωνα με το οποίο ένας διακεκριμένος Ισραηλινο-παλαιστίνιος γιατρός καταρρέει όταν μαθαίνει ότι η επί 15 χρόνια γυναίκα του σκοτώθηκε σε επίθεση-αυτοκτονίας, όντας η ίδια η τρομοκράτις! Ο Ντουεϊρί, του οποίου η τελευταία ταινία του «Ξένες Σχέσεις» με τον Ζεράρ Ντεπαρντιέ μόλις ανακοινώθηκε, μιλάει στο SevenArt για την «Επίθεση» που θα παίζεται από αύριο στους κινηματογράφους, σε διανομή Strada Films. 

Αλήθεια, πόσο σας συγκλόνισε το θέμα του βιβλίου ώστε να ασχοληθείτε με αυτό, από τη στιγμή μάλιστα που αποτελεί ένα από τα ζητήματα-ταμπού της ισραηλινής κοινωνίας; 

Η ιστορία από μόνη της δεν με σόκαρε αρχικά. Όσο οι ερωτήσεις που εγείρονται και στην ταινία και έχουν να κάνουν με το γάμο και την προδοσία. Όπως και με τη δικαιοσύνη και την αξιοπρέπεια. Αυτά τα ζητήματα γράφτηκαν τόσο έξοχα στο μυθιστόρημα από την Γιασμίνα Χάντρα ώστε με «ανάγκασαν» να γυρίσω την ταινία. 

Πέρα από το προφανές, τι σημαίνει για εσάς ένα τρομοκρατικό χτύπημα στην καρδιά της πόλης, σε αθώους ανθρώπους; Μπορείτε να αποκαλέσετε αυτό τον αγώνα δίκαιο ή άδικο όταν βασίζεται σε τέτοιου είδους χτυπήματα; 

Το ζήτημα της τρομοκρατίας και των επιθέσεων αυτοκτονίας είναι ένα πολυσύνθετο θέμα που δεν μπορεί να συζητηθεί μέσα σε μια συνέντευξη. Ναι, οι δολοφονίες αθώων ανθρώπων δεν σηκώνουν απολύτως καμία ηθική αιτιολόγηση. Όμως ξέρω από προσωπική εμπειρία που είχα όταν μεγάλωνα στη Βηρυτό, στη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, και στη διάρκεια επιχειρήσεων από Ισραηλινούς και Σύριους, πως είναι να νιώθεις αλλοτριωμένος και άδειος από κάθε αξιοπρέπεια, γεγονός που δεν απέχει πολύ από το να αγγίξεις το πιο χαμηλό σου όριο. Γελάω όταν ακούω ανθρώπους να μιλούν και να ερμηνεύουν με φιλοσοφικό τρόπο τα αίτια ενός πόλεμου. Όταν είσαι το θύμα, δεν παίζει και τόσο μεγάλο ρόλο η ηθική για την οποία σου μιλούν. 

Πως είναι για έναν Παλαιστίνιο που έχει αφομοιωθεί από την ισραηλινή κοινότητα και έχει την εκτίμηση των γύρω του, ενώ την ίδια στιγμή εξακολουθεί να μαίνεται αυτός ο άδικος πόλεμος ανάμεσα στις δυο χώρες; 

Στην ταινία έχουμε δυο χαρακτήρες: τον Αμίν Τζαφάρι, διάσημο χειρούργο, και τη γυναίκα του, Σιχέμ. Δυο χαρακτήρες που έχουν δυο διαμετρικά αντίθετες εμπειρίες και οπτικές επί του ζητήματος που βάζεις. Ο ένας έχει ενσωματωθεί για τα καλά στην ισραηλινή κοινωνία, ενώ ο άλλος νιώθει εντελώς ξένος σε αυτή. Το να βάζεις αυτούς τους χαρακτήρες μαζί, είναι δεδομένο ότι το μείγμα θα εκραγεί. 

Γιατί επιλέξατε να γυρίσετε αυτή την ταινία; Τι σας έσπρωξε ώστε να σκηνοθετήσετε τη συγκεκριμένη ιστορία; 

Το βιβλίο είναι εξαιρετικό. Αυτός ο απλός λόγος μας οδήγησε, εμένα και τη συνεργάτιδα μου στο σενάριο Joelle Touma, να διασκευάσουμε καταρχάς την ιστορία για τη μεγάλη οθόνη. Καθότι έχει μια ανθρώπινη διάσταση πολύ σημαντική, πίσω από τη διαμάχη Ισραηλινών και Παλαιστίνιων. Διαθέτει και απίστευτη αγωνία, δράμα, και οι σκηνές με τις έρευνες είναι οι αγαπημένες μου. Ξέρεις, σε μια ταινία μου αρέσει να βλέπω τον κεντρικό χαρακτήρα να βιώνει διάφορες συγκρούσεις. Ο θεατής λατρεύει να βλέπει ένα χαρακτήρα που είναι καλά συγκροτημένος, να αντιμετωπίζει τη σκληρή αλήθεια. Και το πιο σημαντικό είναι, όταν οι αντίπαλοι του, σε αυτή την περίπτωση οι Ισραηλινοί, έχουν γι’ αυτόν την καλύτερη γνώμη. Μπορεί να συμφωνώ ή και να διαφωνώ μαζί τους, όμως η καλή γνώμη και η στάση τους παραμένει. 

Τι αντιδράσεις έχετε εισπράξει από το κοινό με το τέλος των προβολών της ταινίας σας; 

Θυμάμαι μετά από μια προβολή στο Κολοράντο, ένας άντρας ήρθε κοντά μου και είπε, «οι γονείς μου επιβίωσαν από το Ολοκαύτωμα. Μεγάλωσα με ένα υπέρ-ισραηλίτικο και υπέρ-σιωνιστικό αίσθημα και έτσι ζω μέχρι σήμερα, όμως η ταινία με τάραξε. Ποτέ δεν πίστευα ότι ο τρομοκράτης έχει άποψη ή ξεκάθαρη θέση πάνω στα γεγονότα. Εξακολουθώ να το πιστεύω αυτό, όμως τώρα, αφότου είδα την ταινία, μου έχουν γεννηθεί μερικά ερωτήματα». Στο Μαρόκο και στο Ντουμπάι, όπου η ταινία προβλήθηκε σε αραβικό κοινό, μερικοί από τους θεατές μου είπαν, «πως μπορείς και εξισώνεις τους καταπιεσμένους (Παλαιστίνιοι) με τους καταπιεστές (Ισραηλινοί);». «Η Επίθεση» θα προβληθεί στη Βηρυτό τον επόμενο μήνα. Είμαι πολύ περίεργος να δω πως θα συμπεριφερθούν οι Λιβανέζοι όταν δουν την ταινία. Θα προβληθεί επίσης στο Ισραήλ το ερχόμενο καλοκαίρι. Είμαι επίσης περίεργος να τσεκάρω αντιδράσεις. Μα, πλάκα μου κάνεις; Ένας Άραβας (Αλί Σουλιμάν) παίζει τον βασικό ρόλο μαζί με πέντε από τους καλύτερους Ισραηλινούς ηθοποιούς; Ο Ρέιμοντ Αμσαλέμ, ένας Ισραηλινός και Εβραίος παίζει τον Παλαιστίνιο καμικάζι; Δεν κρατιέμαι μέχρι τότε, θέλω να δω αντιδράσεις! 

Πιστεύετε ότι υπάρχει ελπίδα ώστε να γίνει κάτι και να σταματήσει αυτός ο αιματηρός πόλεμος μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων; 

Δεν νομίζω ότι υπάρχει κάποιος που να πιστεύει ότι έχει ελπίδα αυτή η κατάσταση. Τουλάχιστον όσο θα ζω, δεν νομίζω να αλλάξει κάτι. Θα γίνεται όλο και χειρότερη η εμπόλεμη αυτή εικόνα, πριν πάει έστω και για λίγο να καλυτερεύσει. Δυστυχώς, έτσι λειτουργούν οι άνθρωποι. 

Μπορείτε να μας στείλετε το δικό σας αισιόδοξο μήνυμα αναφορικά με αυτή την κατάσταση; 

Αυτή η ταινία πραγματοποιήθηκε με πολύ χαμηλό μπάτζετ. Εάν δεν είχα ένα καστ και ένα επιτελείο τεχνικών, Ισραηλινών, Παλαιστινίων και Ευρωπαίων να δουλέψουν τόσο σκληρά και να αφοσιωθούν σε αυτό, δεν θα είχε γίνει ποτέ. Και τους είμαι ευγνώμων. Αυτή η συνύπαρξη και η συνεργασία μου έδωσε μια μικρή έστω ελπίδα, ακόμη και σε αυτή τη χαμηλή κλίμακα. 

*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (15-3-13).