9 Μαρ 2013

Συνέντευξη του Φιλίπ Φαλαρντό


Στον Νέστορα Πουλάκο 

Θεωρείται, κι όχι άδικα, ένας από τους σοβαρότερους και πλέον συνεπείς σκηνοθέτες στον Καναδά αυτή τη στιγμή. Είτε κάνει τηλεόραση (ντοκιμαντέρ σε όλο τον κόσμο με θέματα κοινωνικά, πολιτικά, ακτιβιστικά) είτε κινηματογράφο, ο Φιλίπ Φαλαρντό αρέσκεται να υπεισέρχεται στα ενδότερα της ανθρώπινης ψυχής και να την εξετάζει πολυπρισματικά. Προφανώς επηρεασμένος από τις σπουδές πολιτικής και κοινωνιολογίας που έχει κάνει, συναντάς στις ιστορίες του ένα βαθύτερο σχόλιο γι’ αυτά που συμβαίνουν στον κόσμο αλλά και που ταλαιπωρούν τον άνθρωπο την ίδια στιγμή. “Ο Εξαιρετικός Κύριος Λαζάρ” είναι η τέταρτη ταινία του, που τον έκανε περισσότερο γνωστό παγκοσμίως (και οι προηγούμενες ταινίες του είχαν λάβει σημαντικά βραβεία διεθνώς και είχαν κόψει πολλά εισιτήρια) καθότι έφτασε μέχρι τις υποψηφιότητες του Όσκαρ Καλύτερης Ξένης Ταινίας, τον Φεβρουάριο του 2012. Προηγουμένως είχε λάβει βραβεία στο Φεστιβάλ Λοκάρνο, ενώ τιμήθηκε ως η Καλύτερη Καναδική Ταινία της χρονιάς στο Φεστιβάλ Τορόντο. Η ιστορία επικεντρώνεται στον Μπασίρ Λαζάρ, έναν δάσκαλο αλγερινής καταγωγής ο οποίος προθυμοποιείται να αναλάβει μια τάξη δημοτικού σχολείου όταν διαβάζει στις εφημερίδες ότι η δασκάλα της αυτοκτόνησε απροσδόκητα! Ο Φιλίπ Φαλαρντό μίλησε στο SevenArt για τον “Εξαιρετικό Κύριο Λαζάρ” και τη μεγάλη επιτυχία που έχει κάνει παγκοσμίως, κατά την παρουσία του στην Αθήνα για την πανελλήνια πρεμιέρα της ταινίας του στο 18ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Αθήνας – Νύχτες Πρεμιέρας Cosmote, τον Σεπτέμβριο που μας πέρασε. 

Ξεκινάω ανάποδα. Πως νιώσατε και φυσικά πόσο σας επηρέασε μετέπειτα η βραδιά των Όσκαρ, όπου παραβρεθήκατε λόγω της υποψηφιότητας της ταινίας; 

Δεν μου λέει κάτι όλη εκείνη η βραδιά. Για να πω την αλήθεια, αρχικά αμφιταλαντεύτηκα για το τι ακριβώς να κάνω. Εντάξει, μπορεί να μην είναι του στυλ μου αυτό που συμβαίνει στο Λος Άντζελες, δεν παύει όμως να μου προκαλεί μεγάλη χαρά ακόμη εκείνη η οσκαρική υποψηφιότητα, μια και έκανε την ταινία μου γνωστή σε όλο τον κόσμο. Μεγάλο επίτευγμα αυτό! Τέλοσπαντων, το πολυσκέφτηκα και αποφάσισα να πάω. Το είδα ως παιχνίδι. Ως θεατρικό. Ας το κάνω, είπα, ας παίξω κι εγώ σε αυτό. 

Nα υποθέσω ότι έχετε δεχτεί προτάσεις ώστε να γυρίσετε ταινία στο Χόλυγουντ; 

Ναι συνέβη αυτό. Ξέρεις, μέσω του ατζέντη μου έρχονται σε επαφή τα στούντιο και προτείνουν διάφορα. Είναι κολακευτικές αυτές οι προτάσεις, δεν λέω, αλλά αν δεν προκύψει κάτι το πολύ αξιόλογο, που να ταιριάζει και σε αυτά που έχω στο μυαλό μου αλλά και που με απασχολούν, δεν πρόκειται να προχωρήσω σε κανένα πρότζεκτ, όσες κουβέντες και να γίνουν. Προς το παρόν, παραμένω στα προσωπικά μου κινηματογραφικά σχέδια. 

Η ιδέα για τον “Εξαιρετικό Κύριο Λαζάρ” προήλθε από ένα θεατρικό μονόλογο της Εβελίν ντε λα Σεβελιέ. Τι είναι αυτό που σας προσέλκυσε στο συγκεκριμένο έργο ώστε να το προχωρήσετε σε ταινία; 

Καταρχάς να σου πω ότι το θεατρικό επικεντρώνεται αποκλειστικά στον Μπασίρ Λαζάρ. Δηλαδή δεν υπάρχει όλο αυτό το σκηνικό που έχω στήσει στην ταινία: το σχολείο, η δασκάλα που αυτοκτονεί, οι χαρακτήρες των παιδιών και άλλα πολλά. Μόνο καναδυό περιφερειακοί χαρακτήρες έχουν παραμείνει και στην ταινία, από το θεατρικό. Με τράβηξε ο χαρακτήρας του Λαζάρ που είδα στο θέατρο. Αποτύπωνε τον πόνο για την απώλεια, τη μοναξιά. Μιλούσε για τη μετανάστευση και την ανάγκη του μετανάστη να ενταχθεί ομαλά στη χώρα που διαμένει πια. Να ζήσει μια κανονική καθημερινότητα και να μην αντιμετωπίζει τα όποια ρατσιστικά προβλήματα, όπως αυτά που έχετε εσείς στην Ελλάδα, αυτή την εποχή. 

Ποια είναι η θέση των μεταναστών, από την Αφρική ας πούμε όπως είναι ο ήρωας σας, στη σύγχρονη δυτική κοινωνία; 

Δύσκολη ερώτηση. Και μεγάλο θέμα ανοίγεις. Το ζήτημα έγκειται στο τι είναι πατρίδα και πως τη βιώνει ο καθένας μας. Οι μετανάστες είναι προφανώς άνθρωποι που αναγκάζονται ή πρέπει να φύγουν από τον τόπο τους, ίσως και παρά την ουσιαστική και συναισθηματική θέληση τους, για να αναζητήσουν την τύχη τους και να ζήσουν μια καλύτερη ζωή. Φυσικά και έχουν θέση οι μετανάστες από την Αφρική, την Ασία, απ’ οπουδήποτε στις δυτικές κοινωνίες. Κουβαλώντας τα ήθη και τα έθιμα τους, την παιδεία και τον τρόπο ζωής που έχουν κάνει, προσαρμόζονται στη νέα κοινωνία προσπαθώντας να ενταχθούν. Άλλωστε, είναι άνθρωποι που επιθυμούν αυτή την αλλαγή, έστω προσωρινή, αφού θέλουν να ζήσουν το παρόν όσο πιο φυσιολογικά γίνεται. Παράδειγμα είναι ο Μπασίρ Λαζάρ της ταινίας. Η Αλγερία είναι ο τόπος του, όμως η Δύση είναι η διαφυγή του, εκεί που οφείλει να ενταχθεί, να δουλέψει, να ζήσει. Γι’ αυτό λοιπόν εμείς οι Δυτικοί πρέπει να τους αγκαλιάσουμε, να τους βοηθήσουμε αν χρειαστεί και μας τη ζητήσουν. 

Τι είναι μια αυτοκτονία, ειδικώς μέσα στο σχολείο, γι’ αυτή την ευαίσθητη παιδική ψυχή; Δεν είναι πολύ σκληρό αυτό το σημείο στην ταινία σας; 

Όντως! Είναι ένα σημείο σύγκρουσης. Δύσκολο πολύ και ακραίο συμπληρώνω. Μα αποτέλεσμα της ανθρώπινης ψυχής που είναι απρόβλεπτη, χωρίς να ξέρεις ποιο είναι το επόμενο βήμα της, που θα λυγίσει, πότε θα σπάσει. Και επίσης, το σημείο αυτό αν και σκληρό, βάζει τον Μπασίρ Λαζάρ, επίσης συντετριμμένο από τον θάνατο της γυναίκας του, στην τάξη για να ταυτιστεί με τα παιδιά ώστε να μάθουν μαζί τη συνέχεια τους. Της ίδιας της ζωής τους. 

*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (15-10-12).