26 Απρ 2013

Ένα Δέντρο γεμάτο Σινεμά!


Του Νέστορα Πουλάκου 

Πριν λίγες εβδομάδες κυκλοφόρησε το νέο τεύχος της εξαμηνιαίας λογοτεχνικής επιθεώρησης Το Δέντρο (Νο. 191-92, Φεβρουάριος 2013), που διευθύνουν ο ποιητής Κώστας Μαυρουδής και ο συγγραφέας και κριτικός κινηματογράφου (και ενεργό μέλος της Πανελλήνιας Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου) Τάσος Γουδέλης. Για δεύτερη φορά τον τελευταίο χρόνο, το μισό τεύχος, 110 και πλέον σελίδες, είναι αφιερωμένες στο σύγχρονο ελληνικό κινηματογράφο (η πρώτη φορά ήταν πέρυσι, τέτοια εποχή, με το μεγάλο αφιέρωμα στον Θόδωρο Αγγελόπουλο). Κυρίως ο Τάσος Γουδέλης, εκ των εκδοτών και θεωρητικός του κινηματογράφου δεκαετίες τώρα, πραγματοποίησε μια ενδιαφέρουσα διαλεκτική κειμένων και απόψεων για το σύγχρονο ελληνικό κινηματογράφο, ζητώντας από ανθρώπους – επαγγελματίες του χώρου να μιλήσουν από το δικό τους μετερίζι τι είναι αυτό που πραγματεύεται το ντόπιο σινεμά στο σήμερα. Μια αισθητική, περιεχομενική και αρκούντως περιγραφική αποτίμηση των τεκταινόμενων ζυμώσεων ενός χώρου που εξακολουθεί να δονείται από συζητήσεις επί συζητήσεων, διχασμούς και κακές νοοτροπίες – αποτελέσματα της χειρότερης θητείας υπουργού από την περίοδο της Μεταπολίτευσης, εκείνης του Παύλου Γερουλάνου. Το εξώφυλλο κοσμεί η χαρακτηριστική σεκάνς με την προτομή του Λένιν, από την ταινία «Το Βλέμμα του Οδυσσέα» του Θόδωρου Αγγελόπουλου. Τι γίνεται, λοιπόν, στον ελληνικό κινηματογράφο στη μετά-αγγελοπουλική εποχή; Ο λόγος δίνεται, πρωτίστως, στους ίδιους του δημιουργούς. Ο Σύλλας Τζουμέρκας που έκανε αίσθηση στο Φεστιβάλ Βενετίας το 2010, με την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του «Χώρα Προέλευσης» (αυτή την περίοδο ετοιμάζει τη δεύτερη, με working title «A Blast»), διατείνεται ότι: «Το σινεμά είναι ζωντανό (δηλαδή ζωτικό γι’ αυτόν που το βλέπει και γι’ αυτόν που το φτιάχνει), όταν έχει πλάκα, όταν τα δόντια του είναι κοφτερά για τον καθένα (δηλαδή για τον αδύναμο και για τον δυνατό), όταν παίρνει τις συναντήσεις των ανθρώπων και τις κάνει γιορτή και φρίκη, κακία και καλοσύνη, στόχους και αποτυχία, ένταση και κενό, οικειότητα και ξένισμα: δηλαδή, πραγματικότητα.» Πιο συγκεκριμένος και πραγματιστής ο Γιώργος Γκικαπέππας, που με την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του «Η Πόλη των Παιδιών» κέρδισε τα βραβεία της ΠΕΚΚ και της FIPRESCI στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης το 2011, πιστεύει ότι, «αυτό που έχει αλλάξει στην ουσία είναι η νοοτροπία του να κάνεις σινεμά στην Ελλάδα, τόσο σε επίπεδο παραγωγής όσο και σε επίπεδο γλώσσας. Νέοι δημιουργοί με νεωτερικές αντιλήψεις, με βλέμμα έξω απ’ τα σύνορα και γνώση του διεθνούς κινηματογραφικού τοπίου, αφομοίωσαν αυτές τις επιρροές και δημιούργησαν ένα πολύπλευρο ρεύμα, που βασίστηκε κυρίως στην άρνηση της ωραιοποίησης, στην αισθητική του φόρμα και στην εξέλιξη της γλώσσας του, κοιτώντας όχι πια πίσω, αλλά στο σήμερα.» Ο λόγος, βέβαια, δίνεται και σε παλιότερους σκηνοθέτες όπως ο Νίκος Παναγιώτοπουλος (τελευταία ταινία του, τα «Δεσμά Αίματος»), ο οποίος αποκαλύπτει ότι, «Δεν παρακολουθώ σήμερα πια τις νέες ελληνικές ταινίες, ούτε τις ξένες. Κάποτε ήμουν σινεφίλ, δεν έχανα καμιά ταινία. Σήμερα πηγαίνω σινεμά όταν νιώσω πως κάτι καινούριο συμβαίνει.» Αλλά και στον Λάκη Παπαστάθη (τελευταία ταινία του, το «Ταξίδι στη Μυτιλήνη»), ο οποίος γράφει ότι «με τον καιρό, σου δημιουργείται η βεβαιότητα πως δεν θ’ αλλάξει τίποτα. Κι αρχίζεις τότε ν’ αποδέχεσαι τη μαυρίλα. Σαν να σου αξίζει. Κόντρα σ’ αυτό… ολίγο φως και μακρινό σε μέγα σκότος κι έρμο, τέσσερις καλοί νέοι σκηνοθέτες που με τις ταινίες τους ανακάλυψαν το εκφραστικό τους πεδίο, το ποιητικό τους εφαλτήριο. Βρήκαν τον εαυτό τους.», εξαίροντας τους Γιώργο Λάνθιμο, Πάνο Κούτρα, Φίλιππο Τσίτο και Άγγελο Φραντζή. Το αφιέρωμα στρέφεται και σε θεσμικά πρόσωπα. Για παράδειγμα, στην παραγωγό, ακαδημαϊκό και πρώην διευθύντρια του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης Δέσποινα Μουζάκη: «Ο ελληνικός κινηματογράφος σήμερα, μέσα σε ένα τόσο δυσμενές οικονομικό περιβάλλον και με τη χώρα μας στα όρια της χρεοκοπίας, ακόμα και της ανθρωπιστικής κρίσης, βρίσκεται μπροστά στο μεγάλο στοίχημα: να καταφέρει όχι μόνο να επιβιώσει, αλλά να δημιουργήσει μια σχολή, μια ευρωπαϊκή κινηματογραφική σχολή.» Αλλά και στον Μισέλ Δημόπουλο, κριτικό κινηματογράφου και -επίσης- πρώην διευθυντή του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης: «Μην ξεχνάμε ότι βρισκόμαστε σε εποχή παγκοσμιοποίησης, η πραγματικότητα δεν είναι πια ερμηνεύσιμη με παλιά εργαλεία. Και ο κινηματογράφος από μαζική λειτουργία έχει περάσει σε άλλες σφαίρες, πιο ιδιωτικές […] Δύσκολο να βρει κανείς άκρη.» Το αφιέρωμα περιλαμβάνει ακόμη κείμενα: του σεναριογράφου Στάθη Βαλούκου, του θεωρητικού Θανάση Βασιλείου, των συγγραφέων Βασίλη Βασιλικού και Μάνου Στεφανίδη, του πρώτη προέδρου του ΕΚΚ Κώστα Βρεττάκου, της συγγραφέως Μαρίας Γαβαλά, του κριτικού θεάτρου Κώστα Γεωργουσόπουλου, των κριτικών κινηματογράφου Τάσου Γουδέλη, Βασίλη Κεχαγιά, Δημήτρη Μπάμπα, Θόδωρου Σούμα, Νέστορα Πουλάκου, Αλέξη Δερμεντζόγλου, των ακαδημαϊκών Ειρήνης Στάθη και Αγγελικής Μυλωνάκη, των σκηνοθετών Λευτέρη Ξανθόπουλου, Δημήτρη Παναγιωτάτου, Δημήτρη Σταύρακα, και του αιθουσάρχη Νότη Φόρσου. Το τεύχος διατίθεται στα κεντρικά βιβλιοπωλεία και περίπτερα της Αθήνας, στην τιμή των 10 ευρώ. 

*Η βιβλιοπαρουσίαση δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (22-4-13).