25 Μαΐ 2013

Φεστιβάλ Καννών 2013


Του Νέστορα Πουλάκου 

Παρόλο που πέρασε την κάμψη του, δεν μπόρεσαν να ξεπεράσουν την αίγλη, τη φήμη και την ποιότητα των προγραμμάτων του διαχρονικά. Έχει αποδειχθεί πλέον ότι τα φεστιβάλ της Βενετίας και του Βερολίνου όσες κωλοτούμπες κι αν ρίξουν, Κάννες δεν θα γίνουν. Η υπέροχη, κοσμοπολίτικη και ηλιόλουστη ακτή στα παράλια της Μεσογείου, με άλλα λόγια αυτό το γραφικό ψαροχώρι όπου από τη μια παραθερίζει η μεγαλοαστική τάξη κι από την άλλη μαζεύεται κάθε χρόνο τέτοια εποχή το διεθνές κινηματογραφικό τζετ σετ κι όχι μόνο, είναι και πάλι στο επίκεντρο -είτε της ιλουστρασιόν είτε της σινεφίλ- πλευράς της επικαιρότητας. Στην 66η του διοργάνωση, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών άνοιξε τις πύλες του την Τετάρτη 15 Μαΐου με την πολυαναμενόμενη ταινία του Μπαζ Λούρμαν Ο Υπέροχος Γκάτσμπυ, και τους αστέρες του με τον Λεονάρντο Ντι Κάπριο να πατούν και να λικνίζονται στο περίφημο κόκκινο χαλί της Κρουαζέτ. Η γιορτή θα κρατήσει 12 ολόκληρες μέρες, με άλλους να αγωνιούν για το ποιος θα κερδίσει τον πολυθρύλητο Χρυσό Φοίνικα, άλλους να εργάζονται σκληρά για την προβολή και τις δημόσιες σχέσεις τους, άλλοι για την τσέπη τους, άλλοι για τα ατελείωτα πάρτι στις βίλες και τα γιότ… Φάτε μάτια ψάρια, με άλλα λόγια. Κάποιοι ενδιαφέρονται να δουν και καλό σινεμά, που όντως υπάρχει. Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ Τιερί Φερμό πέτυχε φέτος να συνθέσει μια ανεπανάληπτη κριτική επιτροπή: πρόεδρος είναι ο Στίβεν Σπίλμπεργκ και μέλη ο Ανγκ Λι (που πήρε το Όσκαρ σκηνοθεσίας πριν λίγους μήνες από τον… Σπίλμπεργκ), η Νικόλ Κίντμαν, ο Κρίστοφ Βαλτς (κέρδισε το Όσκαρ β’ ανδρικού ρόλου για την ερμηνεία του στο Django Unchained του Κ. Ταραντίνο), ο Ρουμάνος σκηνοθέτης Κριστιάν Μουνγκίου (παλιότερος νικητής του Χρυσού Φοίνικα), οι βραβευμένοι με διάφορες διακρίσεις στο φεστιβάλ Λιν Ράμσεϊ (σκηνοθέτις), Ναόμι Καβάσε (σκηνοθέτις), Ντανιέλ Οτέιγ (ηθοποιός) και η Ινδή σταρ του Bollywood Βάιντα Μπαλάν, η οποία θα παρίστατο και για τα 100 χρόνια ινδικού κινηματογράφου που διοργανώνουν οι Κάννες. Από την άλλη μεριά βέβαια απέτυχε να φέρει στο φεστιβάλ τον «πολλά βαρύ» Λαρς φον Τρίερ, ο οποίος με τη φετινή ταινία του Nymphomaniac, ένα άκρως πορνογραφικό έπος με αληθινό σεξ, αναμένεται να κάνει αίσθηση… Αλλά όχι στις Κάννες, καθότι κρατάει στο Φερμό «μανιάτικο» την ιστορία με τους Ναζί και τη δυσαρέσκεια του φεστιβάλ όταν παρουσίαζε την προηγούμενη ταινία του Μελαγχολία. Αντ’ αυτού βέβαια το φετινό πρόγραμμα είναι ιδιαιτέρως πλούσιο: οι καινούριες ταινίες του Ρομάν Πολάνσκι (La Venus a la Fourrure), του Αλεξάντερ Πέιν (Nebraska), του Τζιμ Τζάρμους (Only Lovers Left Alive) και του Στίβεν Φρίαρς (Muhammad Ali's Greatest Fight) είναι στις Κάννες άλλες εντός και άλλες εκτός συναγωνισμού. Στο ιδιαιτέρως ανταγωνιστικό επίσημο πρόγραμμα, συναντάμε το Inside Llewyn Davis των Τζόελ και ;Iθαν Κοέν, οι οποίοι έχουν σκηνοθετήσει τη βιογραφία του φολκ θρύλου στο Village των ‘60s Ντέιβ Βαν Ρονκ. Ο «χρυσός» Ιρανός Ασγκάρ Φαραντί (Ένας Χωρισμός) έγινε κι αυτός Ευρωπαίος ακολουθώντας τα χνάρια του συμπατριώτη του Αμπάς Κιαροστάμι (ελπίζουμε όχι και την καριέρα του), σκηνοθετώντας τη γαλλική παραγωγή Le Passe με πρωταγωνιστές τους Μπερενίς Μπεζό (Τhe Artist) και Ταχάρ Ραχίμ (Προφήτης του Ζακ Οντιάρ). Ο Τζέιμς Γκρέι που μας εξέπληξε με τις Δυο Αγάπες, θα παρουσιάσει το The Immigrant, μια ταινία εποχής πίσω στην Αμερική του 1920 με τους Χόακιν Φοίνιξ και Μαριόν Κοτιγιάρ. Γνωστοί «φεστιβαλιστές» της διοργάνωσης είναι οι Γάλλοι Αμπντελατίφ Κεσίς (Κους Κους με Φρέσκο Ψάρι) και Φρανσουά Οζόν (Πισίνα), ο Ιάπωνας Τακάσι Μίικε, ο Αμερικανός Στίβεν Σόντερμπεργκ (Η Συμμορία των 11), ο Ιταλός Πάολο Σορεντίνο (Il Divo), o Δανός Νίκολας Βίντινγκ Ρεφν (Drive) κ.ά. Ο τελευταίος παρουσιάζει το νέο υπέρ-βίαιο δράμα του Only God Forgives με τον Ράιαν Γκόσλινγκ να τα κάνει όλα γης μαδιάμ στη Μπανγκόγκ. Υπάρχουν και άλλα τμήματα που τραβούν τα βλέμματα στη διοργάνωση: η δεύτερη -σε ενδιαφέρον- ενότητα είναι το Ένα Κάποιο Βλέμμα (εδώ είχε πάρει το πρώτο βραβείο ο Κυνόδοντας του Γιώργου Λάνθιμου το 2009) με προεξέχουσα ταινία το The Bling Ring της Σοφία Κόπολα. Συμμετέχουν με τις νέες τους παραγωγές η Βαλέρια Γκολίνο, ο Τζέιμς Φράνκο, ο Κλερ Ντενί κ.ά. Στο πάντα στοχευμένο Δεκαπενθήμερο Σκηνοθετών το The Congress του Ισραηλινού Άρι Φόλμαν (Βαλς με τον Μπασίρ) είναι το γερό του χαρτί, αλλά και η επιστροφή του «εκτός πραγματικότητας» Χιλιανού Αλεχάντρο Γιοντορόφσκι. Τέλος, στην Εβδομάδα Κριτικής με πρόεδρο τον Πορτογάλο auteur Μιγκέλ Γκόμεζ (Tabu) και τον σπουδαίο Ζαν – Λυκ Γκοντάρ να συμμετέχει με 3D μικρού μήκους ταινία στο πρότζεκτ 3Χ3D, τα νέα ταλέντα του σινεμά, από την Αργεντινή μέχρι τη Ρωσία κι από την οικοδέσποινα Γαλλία μέχρι την Ινδία, περιμένουν τη δική τους Χρυσή Κάμερα, όπως κάποτε κέρδισαν οι Μπερνάρντο Μπερτολούτσι, Κεν Λόουτς, Γουονγκ Καρ Βάι, Ζακ Οντιάρ, Αλεχάντρο Γκονζάλες Ινιάριτου κ.ά. Αν απορείτε που βρίσκεται η Ελλάδα, η απάντηση είναι παντού και πουθενά! Ταινίες μας δεν επιλέχθηκαν (γιατί άραγε;) και αρκούμαστε σε περιφερειακούς ελληνικούς χρωματισμούς, όπως για παράδειγμα στη συμπαραγωγή της νέας ταινίας του Τζάρμους (ο βαθύπλουτος Κωνσταντακόπουλος του Costa Navarino επεκτείνεται…), στο μικρού μήκους κινούμενο σχέδιο Stop - Over του Ιρανού Καβέχ Μπακτιαρί που καταγράφει την αφιλόξενη -για τους μετανάστες- Ελλάδα της Χρυσής Αυγής, στη συμμετοχή του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου ως χώρα προβολής στη συνάντηση Regions Capitales pour le Cinema και τέλος στην -επίσης- συμμετοχή του Έλληνα παραγωγού Γιώργου Καρναβά στο τμήμα Producers on the Move. Καταλάβατε τίποτα; 

[Δημοσιεύτηκε στις 19-5-13] 

Ενώ διαβάζετε αυτές τις γραμμές το 66ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών έχει φτάσει στο τέλος του, με τα βραβεία και τους μεγάλους νικητές να έχουν ανακοινωθεί το βράδυ του Σαββάτου. Όπως όμως γράψαμε στο προηγούμενο φύλλο, ελάχιστοι είναι αυτοί που ενδιαφέρονται για τους θριαμβευτές των Καννών όσο για την πασαρέλα στο κόκκινο χαλί και τα γνωστά παραλειπόμενα. Άλλωστε, περισσότερο εντυπωσίασε το βασιλικό χτένισμα της Μαριόν Κοτιγιάρ παρά η ερμηνεία της στην πρώτη αγγλόφωνη ταινία του Γκιγιόμ Κανέ Blood Ties. Περισσότερα ήταν και τα ουρλιαχτά των νεαρών κοριτσόπουλων όταν ο Τζέιμς Φράνκο πάτησε το κόκκινο χαλί παρά τα χειροκροτήματα στην αίθουσα με το τέλος της προβολής της ταινίας του As I Lay Dying, η -back to 20’s- μεταφορά στη φτωχή και αγροτική Αμερική του Γουίλιαμ Φόκνερ. Όπως και περισσότερο έλαμψαν ως gay πρωταγωνιστικό δίδυμο οι Μάικλ Ντάγκλας και Ματ Ντέιμον στην ταινία Behind the Candelabra παρά η βιογραφία αυτή καθαυτή του εκκεντρικού πιανίστα – σταρ των 70’s Λιμπεράτσε από τον Στίβεν Σόντερμπεργκ. Πιάνοντας το νήμα από την αρχή, έχουμε να πούμε ότι ναι μεν οι λαμπερές Κάννες βρήκαν στον… λαμπερό Υπέροχο Γκάτσμπυ του Μπαζ Λούρμαν την ταινία έναρξης που τους άξιζαν χρόνια τώρα, από την άλλη όμως ρίχνοντας τον πήχη στην ποιότητα (που διαθέτει σε μεγάλο βαθμό το φεστιβάλ) χάνουν την ευρωπαϊκή αίγλη τους και γίνονται κάτι σαν Όσκαρ. Άραγε, επιδιώκουν κάτι τέτοιο; Λαμπερή ήταν και η κριτική επιτροπή που αποφάσισε το φετινό Χρυσό Φοίνικα: η εκθαμβωτική Νικόλ Κίντμαν (που εντυπωσίασε πέρυσι στις Κάννες με τη «βρώμικη» ερμηνεία της στο The Paperboy), ο πιο πλούσιος σκηνοθέτης παγκοσμίως Στίβεν Σπίλμπεργκ και ο αναγεννημένος -λόγω Χόλιγουντ- Ανγκ Λι (Το Μυστικό του Brokeback Mountain, Η Ζωή του Πι), μαζί με σκηνοθέτες και ηθοποιούς που έχουν τιμηθεί παλιότερα στο φεστιβάλ, τα έβαλαν κάτω, λιάστηκαν τα μεσημέρια, έπιναν κοκτέιλ τα βράδια απολαμβάνοντας πάρτι με έξαλλους χορούς και αποφάσισαν… Παρολαυτά οι φετινές Κάννες είχαν από βροχές και ατελείωτες ουρές στα εκδοτήρια των εισιτηρίων έως κλοπές και… πυροβολισμούς. Ας πούμε, σκηνές από το Κυνήγι του Κλέφτη του Άλφρεντ Χίτσκοκ έζησε το φεστιβάλ όταν μόλις την πρώτη μέρα του ανακαλύφθηκε ότι κλάπηκαν κοσμήματα του οίκου Chopard αξίας 1 εκατομμυρίου δολαρίων που προορίζονταν για τις ανάγκες των σταρ του φεστιβάλ. Σημειολογικά, η ταινία του Χίτσκοκ διαδραματίζεται στις Κάννες, ενώ πριν ανακαλυφθεί η κλοπή είχε μόλις ολοκληρωθεί η προβολή της νέας ταινίας της Σοφία Κόπολα The Bling Ring, που μιλάει για κλοπές σε σπίτια σταρ του Χόλιγουντ όταν εκείνοι παρευρίσκοντο σε πρεμιέρες ταινιών! Κλοπή και διεθνές διπλωματικό επεισόδιο είχαμε και την πέμπτη μέρα του φεστιβάλ, όταν ο Ζανγκ Κιανγκ, ένας από τους σημαντικότερους Κινέζους παραγωγούς, κατήγγειλε διάρρηξη του δωματίου του σε γνωστό και ακριβό ξενοδοχείο των Καννών και απαράδεκτη συμπεριφορά από τους υπαλλήλους του, ακυρώνοντας έτσι την προγραμματισμένη συνέντευξη τύπου για την τελευταία ταινία του Κιάνου Ριβς The Man of Tai Chi. Κι όλα αυτά ενώ ψυχικά διαταραγμένος θαυμαστής αποφάσισε να πυροβολήσει άσφαιρα και να διατηρεί ψεύτικη χειροβομβίδα στη διάρκεια τηλεοπτικής συνέντευξης του Αυστριακού, κατόχου δυο Όσκαρ, ηθοποιού Κρίστοφ Βαλτς! Ή αλλιώς, η Κρουαζέτ πήρε όντως φωτιά… Όσον αφορά τις ταινίες, το μενού περιείχε και πάλι μπόλικη βία, αδηφάγο αισθησιασμό και έντονη προβληματική πάνω σε θέματα που απασχολούν τις δυτικές κοινωνίες στις ημέρες μας. Την Ωραία της Ημέρας του Λουί Μπουνιουέλ θυμίζει η τελευταία ταινία του άλλοτε τρομερού παιδιού του γαλλικού σινεμά Φρανσουά Οζόν: το Jeune et Jolie ξεχειλίζει από αισθησιασμό και λάγνα βλέμματα, με τη… νέα και ωραία πρωταγωνίστρια της Μαρίν Βακτ να αναδεικνύεται το next best thing του γαλλικού κινηματογράφου. Τόσο όμορφη και τόσο ανέγγιχτη, σαν την… ηρωίδα που ερμηνεύει η οποία αποφασίζει να εκπορνευτεί για να κερδίσει εμπειρίες στη -μόλις- 18χρονη ζωή της! Τι κι αν η Σοφία Κόπολα επιμένει χολιγουντιανά και μες στη λάμψη της ματαιοδοξίας των σταρ (Ένα Κάποιο Βλέμμα); Τι κι αν ο Ισραηλινός Άρι Φόλμαν προσπαθεί αλλά προβληματίζει με το νέο κινούμενο σχέδιο του The Congress, ένα ακραία σουρεαλιστικό sci-fi δράμα (Δεκαπενθήμερο Σκηνοθετών); Ακόμη και ο Ιρανός Ασγκάρ Φαραντί μπορεί να γύρισε την πρώτη γαλλική ταινία του, όμως το Le Passe παραμένει ένα ασφυκτικό ερωτικό δράμα δωματίου που θυμίζει τη ιρανική φιλμογραφία του (Ένας Χωρισμός, Τι απέγινε η Έλι;, Πυροτεχνήματα την Τετάρτη). Ενώ ο «πολλά βαρύς» Ιάπωνας Τακάσι Μίικε έκανε ένα ακραίο και υπερβίαιο αστυνομικό θρίλερ, που περιμένει στη γωνία το αμερικανικό ριμέικ του. Το μενού περιελάμβανε κι άλλα ωραία: όπως το στυλιζαρισμένο, κομψό και προσεγμένο στην παραμικρή λεπτομέρεια του, κοσμοπολιτικό La Grande Belezza, το κινηματογραφικό savoir vivre του Πάολο Σορεντίνο με την υπέροχη ερμηνεία του Τόνι Σερβίλο. Το ανερχόμενο αστέρι της Γαλλίας, την κουκλίτσα Λέα Σεϊντού να δεσπόζει στο νέο κομψοτέχνημα του Αμπντελατίφ Κεσίς La Vie d’ Adele. Τέλος, την αψεγάδιαστη βιογραφία του μουσικού ειδώλου της φολκ Λιούιν Ντέιβις, Inside Llewyn Davis δια χειρός των Ίθαν και Τζόελ Κοέν που θα απολαύσουμε στις ελληνικές αίθουσες το χειμώνα του 2014. 

[Δημοσιεύτηκε στις 26-5-13] 

*Τα δυο κείμενα δημοσιεύτηκαν στην εβδομαδιαία εφημερίδα Το Χωνί.