6 Ιουν 2013

Ένας γάτος που τον έλεγαν Μπομπ (Εκδ. Anubis, 2013)


Toυ Νέστορα Πουλάκου 

Διεθνές μπεστ σέλερ έχει γίνει η ζωή ενός πρώην άστεγου, απεξαρτημένου από την ηρωίνη, άλλοτε μουσικού του δρόμου κι άλλοτε πωλητή της αγγλικής Σχεδίας (με άλλα λόγια του πρωτοπόρου και δημοφιλούς περιοδικού δρόμου στη Βρετανία Big Issue), o οποίος με φίλο, σύντροφο και συνοδοιπόρο του τον αδέσποτο γάτο Μπομπ πείσμωσε, ανέκαμψε, γέμισε τη ζωή του με χρώμα και ενέργεια, επιστρέφοντας στα γνώριμα μονοπάτια της ζωής. Μια πορεία που οι χρονικογράφοι στις μεγάλες εφημερίδες θα ονόμαζαν success story, είναι αυτή η ιστορία σαν παραμύθι που εκτυλίσσεται στους δρόμους του Λονδίνου και που περιλαμβάνει τις πιο σκοτεινές, πιο μύχιες πλευρές της καθημερινότητας εκεί. Αυτή τη στιγμή, το αφήγημα του Τζέιμς Μπόουεν, περί ου ο λόγος, με τίτλο Ένας γάτος που τον έλεγαν Μπομπ έχει μεταφραστεί σε δεκάδες γλώσσες και έχει ταξιδέψει σε όλο τον κόσμο, κάνοντας το συγγραφέα του και φυσικά το γάτο δημοφιλείς και αγαπητούς διεθνώς. 

Από την παραπάνω εικόνα δε θα μπορούσε να λείπει η χώρα μας. Μάλιστα, στα πρώτα βήματα της Σχεδίας η μεταφράστρια του βιβλίου, όπως διαπιστώσαμε αργότερα, Ιφιγένεια Αναστασίου επικοινώνησε με το περιοδικό περιγράφοντας μας τη «γνωριμία» της με το βιβλίο αλλά και τη «συγγένεια» του ελληνικού περιοδικού δρόμου με την ιστορία του Τζέιμς. Βέβαια την αγωνία της Ιφιγένειας αναφορικά με την ελληνική έκδοση του βιβλίου πρόλαβε η κυκλοφορία του από τις Εκδόσεις Anubis, πριν μερικές εβδομάδες. Πλέον κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία όλης της χώρας, και παρουσιάζεται από τη Σχεδία ώστε η ιστορία του Τζέιμς και η σχέση του με τον Μπομπ όχι μόνο να αποτελέσουν παράδειγμα για τους πωλητές και τους συντελεστές του περιοδικού, αλλά και να «διδάξουν» τη δύναμη της θέλησης για ζωή σε όλους εμάς. 

Ξεφυλλίζοντας το βιβλίο Ένας γάτος που τον έλεγαν Μπομπ διαπιστώνουμε ότι δεν πρόκειται για μυθιστόρημα αλλά για αφήγημα, εν είδει αυτοβιογραφίας του Τζέιμς Μπόουεν, που περιστρέφεται κυρίως γύρω από τη σχέση και την πορεία του με τον Μπομπ. Αρχικά μαθαίνουμε μερικά πράγματα για τη ζωή του Τζέιμς. Μεγαλωμένος σε ένα ασταθές οικογενειακό περιβάλλον (χωρισμένοι γονείς, συχνές μετακινήσεις σε πόλεις και χώρες -Αγγλία και Αυστραλία-, παραμέληση από τη μητέρα του, κακές σχέσεις με τον πατριό του), γρήγορα κάνει την επανάσταση του, μεταβαίνει στην Αγγλία όπου δε μπορεί να βρει σημείο σύγκλισης ούτε με τον πατέρα του. Τελικά, μετά από περιπλανήσεις και πειραματισμούς, αλλά και με οδηγό τη μουσική που αγαπάει πολύ, καταλήγει στο δρόμο, άστεγος και περιπλανώμενος, επιπλέον εξαρτημένος από τα ναρκωτικά. 

Σημείο εκκίνησης του βιβλίου είναι η γνωριμία του Τζέιμς με τον αδέσποτο κεραμιδόγατο Μπομπ, ένα όνομα που προήλθε από την τηλεοπτική σειρά Twin Peaks του Ντέιβιντ Λιντς και φυσικά «νονός» είναι ο ίδιος ο Μπόουεν. Σε αυτή τη φάση, ο Τζέιμς διαμένει σε ξενώνα της κοινωνικής πρόνοιας στο Τότεναμ, παίζει μουσική έξω από το σταθμό μετρό του Κόβεντ Γκάρντεν και βρίσκεται σε πρόγραμμα απεξάρτησης, λαμβάνοντας μεθαδόνη. Κατά την αφήγηση του Τζέιμς, ο οποίος αργότερα μαθαίνουμε ότι έγραψε το βιβλίο με τη βοήθεια του συγγραφέα Γκάρι Τζένκινς έπειτα από την πρόταση των Εκδόσεων Hodder & Stoughton, μας πληροφορεί για τις συνθήκες των επαγγελματιών του δρόμου, την κατάσταση που επικρατεί σε αυτούς του Λονδίνου, τις σχέσεις τους με την αστυνομία, τη δημοτική αστυνομία, τους φύλακες του μετρό και τους λογής-λογής περαστικούς. 

Ο Τζέιμς Μπόουεν εστιάζει την αφήγηση του σε δυο άξονες: αφενός στη σχέση του με τον Μπομπ, πως τον περιμαζεύει από το δρόμο, τον φροντίζει και ουσιαστικά τον «σώζει» καθότι είναι βαριά τραυματισμένος. Αλλά και πως «σώζει» ο Μπομπ τον ίδιο, τόσο ψυχολογικά όσο και επαγγελματικά, παραλληλίζοντας και ταυτίζοντας τις ιστορίες τους. Αφετέρου στην «περιπέτεια» του δρόμου, από τη μια ως περιπλανώμενου μουσικού και από την άλλη ως πωλητή του Big Issue. Και στις δυο περιπτώσεις οι κόντρες, οι διαμάχες, οι μικρότητες και καμιά φορά οι τσαμπουκάδες (… μέχρι τις δικαστικές αίθουσες και τη φυλακή) ρίχνουν ψυχολογικά τον ίδιο όπως και το Μπομπ. Υπάρχουν όμως και οι χαρούμενες μέρες, η καλοσύνη του κόσμου, οι άνθρωποι – εργαζόμενοι που δεν αντιμετωπίζουν τους επαγγελματίες του δρόμου ως παρακατιανούς, οι περαστικοί που δε σταματούν να αγαπούν τον Μπομπ... 

Με τούτα και με κείνα, εν έτη 2009 ο Τζέιμς και ο Μπομπ είναι ένα αχώριστο, αισιόδοξο, χαρούμενο δίδυμο στους δρόμους του Λονδίνου, που έκανε άψογα τη δουλειά του πουλώντας το Big Issue και φτάνοντας στο σημείο να γίνει η ιστορία τους βιβλίο (το 2012), και -ποιος ξέρει;, ίσως ταινία ή τηλεοπτική σειρά αργότερα. Ένα πραγματικό μάθημα ζωής. Εύχομαι να ζήσουμε κι εμείς εδώ, στη Σχεδία, μια ανάλογη ιστορία. 

Ένας γάτος που τον έλεγαν Μπομπ, Τζέιμς Μπόουεν, μτφρ. Ιφιγένεια Αναστασίου, σελ. 240, τιμή 12 ευρώ, Εκδόσεις Anubis, 2013. 

*Η βιβλιοπαρουσίαση δημοσιεύτηκε στο τεύχος 4 του μηνιαίου περιοδικού Σχεδία (Μάιος 2013).