28 Ιουλ 2013

Χιτσκοκικό Μυστήριο


Του Νέστορα Πουλάκου

Αυτή την εβδομάδα κάνουν πρεμιέρα στις αίθουσες τέσσερις ταινίες, εκ των οποίων ξεχωρίζει το αργεντίνικο νέο-νουάρ διαμαντάκι Διατριβή για ένα φόνο (Tesis sobre un homicidio) με πρωταγωνιστή τον Ρικάρντο Νταρίν από το Μυστικό στα μάτια της. Από κοντά και το reboot του Γούλβεριν (Wolverine), του μαρβελικού κόμικ ήρωα (με πρωταγωνιστή και πάλι τον Χιου Τζάκμαν) που επιδιώκει την κινηματογραφική τριλογία, φυσικά. Σε επανέκδοση προβάλλονται δυο κλασικά αριστουργήματα της δεκαετίας του 1960: η βαθιά υπαρξιακή και ψυχαναλυτική Persona του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν και Tα πουλιά (The birds), το διαχρονικό θρίλερ του Άλφρεντ Χίτσκοκ. Για τη δεύτερη δεν πραγματοποίησε δημοσιογραφική προβολή η εταιρεία διανομής της, επομένως δεν υπάρχει κριτική. 

Χιτσκοκικό μυστήριο 

Αργεντίνικο νέο-νουάρ που μας κόβει την ανάσα και μας κρατάει μέχρι τέλους ακόμη κι αν η αποκάλυψη (;) δεν είναι τόσο απρόβλεπτη είναι η Διατριβή για ένα φόνο. Έχει καταφέρει όμως να μετατρέψει την πνευματική κόντρα ενός καθηγητή με το μαθητή του σε ένα ακραίο αστυνομικό θρίλερ για δυνατούς λύτες. Άλλωστε, το βιβλίο του Ντιέγο Παζικόφσκι ενδείκνυται γι’ αυτή την κινηματογραφική μεταφορά στο ατμοσφαιρικό προαύλιο και τους χώρους της νομικής σχολής του Μπουένος Άιρες. Για να καταλάβετε, βρισκόμαστε στο μεταπτυχιακό σεμινάριο ενός επιφανούς καθηγητή και πρώην δικηγόρου. Ανάμεσα στους μαθητές του βρίσκεται ο γιος ενός παλιού του φίλου από την Πορτογαλία, που τον θαυμάζει από τα παιδικά του χρόνια. Ο πανέξυπνος μαθητής κοντράρει τον καθηγητή – ίνδαλμα από την πρώτη στιγμή, είτε εν ώρα μαθήματος είτε στο κοινωνικό τους περίγυρο. Ο βιασμός και η άγρια δολοφονία μιας όμορφης σερβιτόρας του κυλικείου της σχολής βάζει τον καθηγητή σε υποψίες. Παρόλο που δεν αποδεικνύεται ποτέ, ο καθηγητής (σε μια ακόμη θαυμάσια ερμηνεία ο Ρικάρντο Νταρίν από το Μυστικό στα μάτια της) αρχίζει και σκαλίζει τα στοιχεία που τον οδηγούν μέρα τη μέρα στη βεβαιότητα ότι ο μαθητής του (που βέβαια του έχει μπει «στο μάτι» έτσι κι αλλιώς) είναι ένας κατά συρροή δολοφόνος από την Πορτογαλία κιόλας. Το προφίλ όμως του νεαρού (όμορφος, έξυπνος, καλό παιδί, άριστος μαθητής και φοιτητής) δεν αφήνει πολλά περιθώρια αμφισβήτησης από τον περίγυρο και τις Αρχές. Εν ολίγοις, πρόκειται για ένα αστυνομικό θρίλερ βγαλμένο από τα παλιά, ένας γρίφος και μια μυστήρια σχέση που θα μπορούσε σε άλλες εποχές να εμπνεύσει ένα Χίτσκοκ ή ένα Μελβίλ. Ότι πρέπει δηλαδή για ένα σκοτεινό, μυστηριώδες κινηματογραφικό βράδυ στα θερινά σινεμά της πόλης. 

Ένας αλλά λύκος 

Η Μαρβελική λαίλαπα συνεχίζεται. Αυτήν τη φορά πιάνει τον κόμικ ήρωα Γούλβεριν και τον αναπροσαρμόζει για να φτιάξει τη δική του τριλογία. Προερχόμενος κι αυτός από τα σπλάχνα των X-Men, όπου τον έχουμε δει σε ουκ ολίγες ταινίες να χαράζει το δικό του δρόμο, είχε κάνει για πρώτη φορά (και καθόλου επιτυχημένη) την εμφάνιση του το 2009 με το X-Men Η Αρχή: Γούλβεριν. Τότε δεν άρεσε, άρα ένα reboot ήταν απαραίτητο. Εντάξει, μπορεί η ιστορία που βλέπουμε να έχει ρίζες και να αποτελεί μια κάποια συνέχεια τόσο από την παρουσία του Γούλβεριν στις ταινίες των X-Men όσο και από εκείνη την πρώτη προσπάθεια του 2009, όμως είναι ολοφάνερο ότι με αυτή την ταινία του Μάνγκολντ επιχειρείται μια νέα εκκίνηση, και μάλιστα όσο πιο θεαματική γίνεται, στην Ιαπωνία. Ερχόμενοι στην ταινία λοιπόν, θα δείτε άφθονη δράση και ακροβατικά, εντυπωσιακές σκηνές και άτρωτους ήρωες και φυσικά τον Γούλβεριν… να μην πεθαίνει με τίποτα! Η ουσία εδώ είναι η ιστορία που αν και κλισέ, εντούτοις μας ελκύει να την ακολουθήσουμε ακόμη κι αν ξέρουμε ή φανταζόμαστε την όλη κατάληξη. Αυτή η πρώτη ταινία της νέας κινηματογραφικής σειράς είναι αξιόλογη, πολύ όμως φοβάμαι τη συνέχεια. 

Παίζονται ακόμη: 

- Κι αν είναι στο μυθιστόρημα Στο δρόμο (On the road) τα beat θραύσματα εκείνης της γενιάς - σχολής - καλλιτεχνικού ρεύματος μας κάνουν να βυθιζόμαστε προσπαθώντας να βάλουμε σε μια τάξη τα ασυμμάζευτα, στην ταινία του Βάλτερ Σάλες μας πετάνε έξω από την αίθουσα ανεπιστρεπτί. Μόνο οι βαθιά πωρωμένοι μπίτνικς (κι όχι μπητ, πια) θα κάτσουν στη θέση τους για δυο και ώρες. 

- Χοντροκομμένη αστυνομική κωμωδία βγαλμένη από τα τρίσβαθα της χολιγουντιανής «επιθεώρησης», ίσως και της δεκαετίας του 1980, είναι Οι αταίριαστοι (On the other side of the tracks), γαλλική παραγωγή με τον Ομάρ Σι των Άθικτων σε ένα σόου που οφείλουμε στον εαυτό μας να το ξεχάσει. 

Διατριβή για ένα φόνο *** 
Γούλβεριν **1/2 
Στο δρόμο ** 
Οι αταίριαστοι *1/2 
Persona **** 

*Η στήλη Στοπ Καρέ δημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία εφημερίδα Το Χωνί (28-7-13). 

Κριτικές ταινιών στο SevenArt.gr (25-7-13) 

Διατριβή για ένα φόνο (6/10) 

Αργεντίνικο νέο-νουάρ που μας κόβει την ανάσα και μας κρατάει μέχρι τέλους ακόμη κι αν η αποκάλυψη (;) δεν είναι τόσο απρόβλεπτη. Έχει καταφέρει όμως να μετατρέψει την πνευματική κόντρα ενός καθηγητή με το μαθητή του σε ένα ακραίο αστυνομικό θρίλερ για δυνατούς λύτες. Άλλωστε, το βιβλίο του Ντιέγο Παζικόφσκι ενδείκνυται γι’ αυτή την κινηματογραφική μεταφορά στο ατμοσφαιρικό προαύλιο και τους χώρους της νομικής σχολής του Μπουένος Άιρες. Για να καταλάβετε, βρισκόμαστε στο μεταπτυχιακό σεμινάριο ενός επιφανούς καθηγητή και πρώην δικηγόρου. Ανάμεσα στους μαθητές του βρίσκεται ο γιος ενός παλιού του φίλου από την Πορτογαλία, που τον θαυμάζει από τα παιδικά του χρόνια. Ο πανέξυπνος μαθητής κοντράρει τον καθηγητή – ίνδαλμα από την πρώτη στιγμή, είτε εν ώρα μαθήματος είτε στο κοινωνικό τους περίγυρο. Ο βιασμός και η άγρια δολοφονία μιας όμορφης σερβιτόρας του κυλικείου της σχολής βάζει τον καθηγητή σε υποψίες. Παρόλο που δεν αποδεικνύεται ποτέ, ο καθηγητής (σε μια ακόμη θαυμάσια ερμηνεία ο Ρικάρντο Νταρίν από το «Μυστικό στα μάτια της») αρχίζει και σκαλίζει τα στοιχεία που τον οδηγούν μέρα τη μέρα στη βεβαιότητα ότι ο μαθητής του (που βέβαια του έχει μπει «στο μάτι» έτσι κι αλλιώς) είναι ένας κατά συρροή δολοφόνος από την Πορτογαλία κιόλας. Το προφίλ όμως του νεαρού (όμορφος, έξυπνος, καλό παιδί, άριστος μαθητής και φοιτητής) δεν αφήνει πολλά περιθώρια αμφισβήτησης από τον περίγυρο και τις Αρχές. Εν ολίγοις, πρόκειται για ένα αστυνομικό θρίλερ βγαλμένο από τα παλιά, ένας γρίφος και μια μυστήρια σχέση που θα μπορούσε σε άλλες εποχές να εμπνεύσει ένα Χίτσκοκ ή ένα Μελβίλ. Ό,τι πρέπει δηλαδή για ένα σκοτεινό, μυστηριώδες κινηματογραφικό βράδυ στα θερινά σινεμά της πόλης. 

Γούλβεριν (5/10) 

Η Μαρβελική λαίλαπα συνεχίζεται. Αυτήν τη φορά πιάνει τον κόμικ ήρωα Γούλβεριν και τον αναπροσαρμόζει για να φτιάξει τη δική του τριλογία. Προερχόμενος κι αυτός από τα σπλάχνα των X-Men, όπου τον έχουμε δει σε ουκ ολίγες ταινίες να χαράζει το δικό του δρόμο, είχε κάνει για πρώτη φορά (και καθόλου επιτυχημένη) την εμφάνιση του το 2009 με το «X-Men Η Αρχή: Γούλβεριν». Τότε δεν άρεσε, άρα ένα reboot ήταν απαραίτητο. Εντάξει, μπορεί η ιστορία που βλέπουμε να έχει ρίζες και να αποτελεί μια κάποια συνέχεια τόσο από την παρουσία του Γούλβεριν στις ταινίες των X-Men όσο και από εκείνη την πρώτη προσπάθεια του 2009, όμως είναι ολοφάνερο ότι με αυτή την ταινία του Μάνγκολντ επιχειρείται μια νέα εκκίνηση, και μάλιστα όσο πιο θεαματική γίνεται, στην Ιαπωνία. Ερχόμενοι στην ταινία λοιπόν, θα δείτε άφθονη δράση και ακροβατικά, εντυπωσιακές σκηνές και άτρωτους ήρωες και φυσικά τον Γούλβεριν… να μην πεθαίνει με τίποτα! Η ουσία εδώ είναι η ιστορία που αν και κλισέ, εντούτοις μας ελκύει να την ακολουθήσουμε ακόμη κι αν ξέρουμε ή φανταζόμαστε την όλη κατάληξη. Αυτή η πρώτη ταινία της νέας κινηματογραφικής σειράς είναι αξιόλογη, πολύ όμως φοβάμαι τη συνέχεια. 

Στο Δρόμο (4/10) 

Ενάμιση χρόνο μετά την πρεμιέρα του στις Κάννες βλέπουμε το περιλάλητο μυθιστόρημα του Τζακ Κέρουακ «Στο δρόμο» κινηματογραφημένο από το Βραζιλιάνο Βάλτερ Σάλες, στις ελληνικές αίθουσες. Και ο λόγος είναι ένας και προφανής: το χωρίς ειρμό μυθιστόρημα (αν και εξαιρετικό εντέλει) κάνει μια χωρίς ειρμό ταινία. Άρα οι αναπροσαρμογές, τα νέα μοντάζ και οι φόβοι των διανομέων δεδομένα. Όπως ακριβώς συνέβη δυο δεκαετίες πριν με το «Γυμνό γεύμα» του Μπάροουζ που σκηνοθέτησε ο Κρόνενμπεργκ. Κι αν είναι στο μυθιστόρημα τα beat θραύσματα εκείνης της γενιάς – σχολής – καλλιτεχνικού ρεύματος μας κάνουν να βυθιζόμαστε προσπαθώντας να βάλουμε σε μια τάξη τα ασυμμάζευτα, στην ταινία μας πετάνε έξω από την αίθουσα ανεπιστρεπτί. Μόνο οι βαθιά πωρωμένοι μπίτνικς (κι όχι μπητ, πια) θα κάτσουν στη θέση τους για δυο και ώρες. Ή εκείνοι που θα μαγευτούν από την εφηβική μαγκιά και αλητεία (πλέον), την υπέροχη φωτογραφία, την όμορφη αίσθηση του δρόμου και εν γένει του road trip, την άφθονη μείξη ναρκωτικών και σεξ, καθώς και τα πλούσια ελέη της Κρίστεν Στιούαρτ (επιτέλους ξεκόλλησε από το κοριτσάκι του «Twilight»). Φτάνουν όμως τα παραπάνω; Για τους νοσταλγούς της βαριάς αμερικανικής προφοράς (και αργκό) και των πιτσιρικάδων που επέλεξαν να επαναστατήσουν στα ‘50s καταναλώνοντας ότι πιο απαγορευμένο τους είχε επιβάλλει η συντηρητική – πουριτανική μεταπολεμική κοινωνία των ΗΠΑ, ναι. Μια ξεπερασμένη περίοδος μεν, που όλο και μαγνητίζει δε. 

 Οι Αταίριαστοι (3/10) 

Χοντροκομμένη αστυνομική κωμωδία βγαλμένη από τα τρίσβαθα της χολιγουντιανής «επιθεώρησης», ίσως και της δεκαετίας του 1980. Αταίριαστοι αστυνομικοί, ο ένας κυριλέ, ευγενής και λευκός ενώ ο άλλος χύμα, χονδροειδής και μαύρος, «αναγκάζονται» να συνεργαστούν ώστε να βάλουν τάξη στις ταραχές που λαμβάνουν χώρα στους δρόμους του Παρισιού. Προβλέψιμη κινηματογραφική συνθήκη, αφόρητα κλισέ που έχουμε δει και ξαναδεί στο σινεμά της άλλης πλευράς του Ατλαντικού, συν το γεγονός ότι η ιστορία του Φρανσουά και του Οσμάν (ο Ομάρ Σι των «Άθικτων», εδώ είναι αγνώριστος) είναι κακοσκηνοθετημένη και ατσούμπαλη. Το μόνο που μας μένει είναι μερικές σκηνές γέλιου (η αλήθεια είναι ελάχιστες) και τίποτε άλλο. Straight-to-dvd με άλλα λόγια. 

Persona (8/10) 

Η κινηματογραφική μυσταγωγία της «Persona» απλώνεται για ένα ακόμη καλοκαίρι γύρω από τις θερινές αθηναϊκές αίθουσες. Τι κι αν έχει παιχτεί και ξαναπαιχτεί όλα αυτά τα χρόνια σε λέσχες, αφιερώματα και στη διανομή; Τι κι αν έχει μοιραστεί σε dvd από γνωστές και πανελλαδικής εμβέλειας εφημερίδες και περιοδικά; Από αυτή την Πέμπτη ξαναθυμόμαστε τη σουηδική «Persona» του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν, αυτή την ταινία αίνιγμα της γυναικείας (;) ψυχοσύνθεσης. Μην ξεχνάμε ότι βρισκόμαστε στη μέση της πλέον ταραχώδους δεκαετίας για το δυτικό, κι όχι μόνο, κόσμο. Η σεξουαλική απελευθέρωση βρίσκεται στο απόγειο της και η γυναικεία χειραφέτηση σε συνδυασμό με τη φεμινιστική έκρηξη διανύουν δρόμους αντοχής χωρίς επιστροφή. Ο Σουηδός σκηνοθέτης Ίνγκμαρ Μπέργκμαν ταγμένος πλήρως στο σινεμά του δημιουργού τοποθετεί τις μούσες του, Μπίμπι Άντερσον και Λιβ Ούλμαν, σε ένα ασφυκτικό κάδρο και τις σφυροκοπά επί μιάμιση σχεδόν ώρα. Στην υπόθεση συναντάμε: την ηθοποιό Ελίζαμπετ Βόγκλερ η οποία νοσηλεύεται αρχικά σε ψυχιατρική κλινική και στη συνέχεια ακολουθεί ένα πρόγραμμα αποκατάστασης της ψυχικής υγείας της στο εξοχικό της. Αιτία (ή αφορμή) είναι ο νευρικός κλονισμός που υπέστη στη διάρκεια της παράστασης της Ηλέκτρας, όπου πρωταγωνιστούσε με αποτέλεσμα να μείνει σε πλήρη αλαλία. Τη νοσοκόμα Άλμα, στην οποία ανατίθεται η κούρα αλλά και η αποκατάσταση της ψυχικής υγείας της Βόγκλερ. Στη συνέχεια οι δυο τους δένονται, γίνονται ένα, κάπως αναστρέφουν τους ρόλους τους και μεταμορφώνονται ως δυο πτυχές του ίδιου προσώπου (ή προσωπείου ή μάσκας). Ο Μπέργκμαν παραθέτει διάφορες σημαντικές σκηνές στη διάρκεια της ιστορίας από εκείνη την ταραγμένη δεκαετία. Η πιο αντιπροσωπευτική προέρχεται από τις τηλεοπτικές εικόνες της αυτοπυρπόλησης του βουδιστή μοναχού Κουάνγκ ως ένδειξη διαμαρτυρίας για τις πολιτικές της τότε κυβέρνησης του Νότιου Βιετνάμ (που υποστηριζόταν από τις ΗΠΑ). Ο Σουηδός σκηνοθέτης αντιπαραβάλει τη διεθνή πολιτική και κοινωνική σύγχυση με αυτήν που διατρέχει τις δυο πρωταγωνίστριες του: η μεν Βόγκλερ προσπαθεί μέσα από την αλαλία της να διαμαρτυρηθεί για τα ψυχικά, σωματικά και κοινωνικά δεινά που έχει υποστεί. Η δε Άλμα μέσα από τις εξιστορήσεις της διαμαρτύρεται για μια ζωή που έζησε άθελα της… Υπάρχουν σκηνές και δεδομένα στην ταινία του Μπέργκμαν που σοκάρουν για την εποχή: από τη μια η αρχή, το τέλος και οι ενδιάμεσες παραλλάξεις της οθόνης, εν είδει προετοιμασίας της κινηματογραφικής κόπιας λίγο πριν την προβολή της όπου ξεπροβάλλει συχνά ένα πέος. Μάλιστα, αυτές οι ολιγόλεπτες σκηνές φέρνουν στο νου τις προπολεμικές ταινίες των Νταλί – Μπουνιουέλ. Επίσης, πολλές από τις εξιστορήσεις της Άλμα (την ερμηνεύει θαυμάσια η Μπίμπι Άντερσον). Η πλέον γνωστή είναι η ερωτική συνεύρεση στην εξοχή, δυο αντρών και δυο γυναικών, και το πώς αυτή η ιδιότυπη τετράδα επιδιδόταν σε ένα λυσσασμένο έρωτα. Στη συνέχεια, σημειώνει η Άλμα, μένει (ανεπιθύμητα) έγκυος ενώ δεν… ξεχνάει ότι ήταν παντρεμένη, συνεχίζοντας κανονικά τη ζωή της με το σύζυγο της! Τέλος, ο ιδιαίτερος λεσβιασμός που αποτυπώνεται άλλοτε πλαγίως άλλοτε ευθέως, με κυριότερη πάντοτε τη βραδινή σκηνή στο δωμάτιο της Άλμα κατά την παραμονή των δυο γυναικών στο εξοχικό της Βόγκλερ, από τον Μπέργκμαν. Με άλλα λόγια ένας υφέρπων λεσβιασμός που αναδεικνύεται ως ο μόνος δρόμος εξιλέωσης, ψυχικής, σωματικής, σεξουαλικής και πρωτίστως κοινωνικής, για τις δυο γυναίκες. Τρυφερός, ευαίσθητος, παθιασμένος, οδυνηρός. Η θέαση της «Persona» είναι μια κινηματογραφική αντανάκλαση όλων όσων απασχολούν τον κάθε θεατή, ασχέτως αν ταυτίζεται ή όχι με τις δυο ηρωίδες. Το ίδιο ίσχυε και τότε για το δημιουργό της: ο Μπέργκμαν διάβασε μέσα στην «Persona» τον εαυτό του, το ψυχικό δισυπόστατο που τον κατέτρεχε, την εσωτερική παραζάλη που τον ταλαιπωρούσε. Μια κινηματογραφική αυτοψυχανάλυση υψηλού επιπέδου με άλλα λόγια, που πηγαίνει πολύ μακρύτερα αλλά και βαθύτερα το θεατή μια και πρόκειται για την καλλιτεχνική διαχρονία των πιο μύχιων συστατικών της σύγχρονης, σίγουρα δυτικής, ψυχικής νοημοσύνης.