29 Σεπ 2013

Νεανικές ανησυχίες...


Του Νέστορα Πουλάκου 

Μες στον κυκεώνα των φεστιβαλικών προβολών (συνεχίζονται οι Νύχτες Πρεμιέρας, ξεκινά το Φεστιβάλ της Νάουσας και κορυφώνεται εκείνο της Σύρου), αλλά και με την αλλαγή ηγεσίας στο Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου (νέος πρόεδρος του Δ.Σ. ο σκηνοθέτης Τώνης Λυκουρέσης), βγήκαν από την περασμένη Πέμπτη έξι πρώτες προβολές και μια επανέκδοση. Ξεχωρίζουν οι σινεφίλ προτάσεις από την Αμερική, την Ασία και την Ευρώπη. Στα γρήγορα προσπερνιούνται ταινίες σαν το «Ένας χρόνος είναι αρκετός», μια εξυπνακίστικη κωμωδία από τον σεναριογράφο των «Μπόρατ» και «Μπρούνο» Νταν Μέιζερ. Ενώ, σε επανέκδοση προβάλλεται το ασπρόμαυρο δράμα «Νύχτα γεμάτη έρωτα» του Τζορτζ Στίβενς, με τον Κάρι Γκραντ, παραγωγής 1941. 

Γελαστό μουτράκι 

Από τον ανεξάρτητο αμερικανικό κινηματογράφο που αγαπάμε, ξεπήδησε η σινεφιλική διαλεκτική του Νόα Μπάουμπαχ «Frances ha», που ενθουσίασε κοινό και κριτικούς στην περυσινή Μπερλινάλε συνεχίζοντας έκτοτε το ταξίδι της σε όλο τον κόσμο. Προβάλλεται λοιπόν και στη χώρα μας, αρχικά στην τελετή έναρξης του φεστιβάλ Νύχτες Πρεμιέρας και στη συνέχεια στις αίθουσες ώστε να προσελκύσει κάθε ανήσυχο νέο αλλά και οργισμένο χίπστερ που θα προβληματιστεί μπρος στη ματαιότητα του έρωτα, της επαγγελματικής σταδιοδρομίας και γενικότερα της υπαρξιακής θεώρησης των πραγμάτων της ίδιας της ζωής του. Με χίλιες δυο αναφορές σε αγαπημένες ταινίες και δημιουργούς, από τον κινηματογράφο του Γούντι Άλεν και του Τζον Κασαβέτη που αμφότεροι λατρέψανε τα πρόσωπα, τα λόγια και τις ανησυχίες των νεαρών στο κόντρα ασπρόμαυρο αλλά και το hype περιβάλλον της Νέας Υόρκης ως φόντο για κάθε ψυχή που ψάχνει το άλλο της μισό στο οτιδήποτε και τον οποιονδήποτε, μέχρι το ψυχαναλυτικό σινεμά το Λεός Καράξ σε σημείο μάλιστα που ο Ντενίς Λαβάν του 1986 να δίνει τη θέση του στην Γκρέτα Γκέργουικ του 2013… Έτσι, η «Μοντέρνα αγάπη» του Ντέιβιντ Μπόουι ξαναζωντανεύει, αυτή τη φορά όχι στους δρόμους του Παρισιού αλλά της Νέας Υόρκης, κι εκείνο το εξαίσιο μονοπλάνο - τράβελινγκ του Γάλλου δημιουργού «αντιγράφεται» τόσο γλυκά από τον Μπάουμπαχ ώστε οι νότες αισιοδοξίας, χαράς και ευεξίας να μην περιγράφονται μες στην αίθουσα. Για να έρθουμε όμως και στην υπόθεση, η 30 και κάτι Φράνσις βρίσκεται χαμένη στα θέλω, τα πρέπει και τα μη της. Ψάχνει τον προσανατολισμό της στην καριέρα, τους φίλους και τους έρωτες, στην ίδια της τη ζωή. Επί μιάμιση ώρα παρακολουθούμε εκστατικά τις ανησυχίες μιας νεαρής που στέκεται εγκλωβισμένη, με τα χέρια δεμένα, στη χρυσή φυλακή που της έχει χτίσει ο εαυτός της. Είναι προφανώς εύθραυστη, αδύναμη και καταπονημένη ψυχή. Αλλά αυτό δεν την πτοεί. Ψάχνει και ψάχνεται, ταξιδεύει, ερωτεύεται, αντιστέκεται, νιώθει και πάνω απ’ όλα ζει. Αγαπάει και θέλει να αγαπηθεί. Στο τέλος βρίσκει το δρόμο της γιατί δεν έπαψε να ελπίζει. Μια αληθινά όμορφη και «γελαστή» ταινία, με την εξαιρετική Γκρέτα Γκέργουικ στον πρωταγωνιστικό ρόλο. 

Τα παιδιά της Ανατολής 

Δυο ταινίες από γυναίκες σκηνοθέτριες που διαδραματίζονται στην Ανατολή, αλλά διαθέτουν ευρωπαϊκή κι αμερικανική βοήθεια στην τεχνογνωσία, προσελκύουν το ενδιαφέρον αυτή την εβδομάδα. Η μία είναι το «Απαγορευμένο ποδήλατο» της Χάιφα Αλ Μανσούρ, παραγωγής Σαουδικής Αραβίας (σε συνεργασία με τη Γερμανία). Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα κορίτσι δημοτικού που αν και από ευκατάστατη οικογένεια βιώνει, όπως κάθε γυναίκα σε αυτή τη χώρα, την απαγόρευση πολυεπίπεδα. Στην προκειμένη περίπτωση ζηλεύει και θα κάνει τα πάντα για να αποκτήσει το όνειρο κάθε παιδιού στον πλανήτη: ένα ποδήλατο. Στη χώρα της απαγορεύεται στις γυναίκες να έχουν ποδήλατο, αλλά το κοριτσάκι κόντρα τις επιταγές της θρησκευτικής ηγεσίας θα το αποκτήσει μέσα από το… Κοράνι! Η άλλη ταινία είναι το «Ανάμεσα…» της Αναΐς Μπαρμπό Λαβαλέ, που εκτυλίσσεται στη Δυτική Όχθη, αλλά είναι παραγωγής Γαλλίας και Καναδά. Νεαρή μαιευτήρας φροντίζει έγκυες γυναίκες από το Ισραήλ και την Παλαιστίνη. Δεν αργεί να δεθεί με μια κοπέλα από την Παλαιστίνη αλλά και να αγαπήσει τα παιδιά της που περιφέρονται, παίζουν και χαίρονται στην περιοχή. Η ματαιότητα, η σκληρότητα και η βαναυσότητα του πολέμου καραδοκεί. Και οι δυο παραγωγές αν και κινούνται πρωτοεπίπεδα, χωρίς να κάνουν το παραπάνω βήμα ώστε να κατανοήσουμε σε βάθος το ψυχικό τραύμα αυτό καθαυτό, είναι φροντισμένες, αξιοπρεπείς και αξιόλογες επιλογές. 

Παίζονται ακόμη 

- Το βρετανικό θρίλερ «Το κάλεσμα», όπου διεθνούς φήμης ερευνητές φυσικών γεγονότων βοηθούν μια οικογένεια να επιβιώσει στην στοιχειωμένη φάρμα της. Τρομακτική, στα όρια του πραγματικού, αλλά και «στα όρια» γενικά ταινία που καταφέρνει να ουρλιάξουμε. 
- Το δεύτερο μέρος της τριλογίας «Παράδεισος» του Αυστριακού Ούλριχ Ζάιντλ, «Παράδεισος της πίστης», που προβλήθηκε (και βραβεύθηκε) στο Φεστιβάλ Βενετίας του 2012. Μια θρησκόληπτη γυναίκα περιφέρεται διαδίδοντας το λόγο του Θεού αλλά και αυτοτιμωρείται επί σχεδόν δυο ώρες! Κουλτούρα να φύγουμε… 

 Frances ha ***1/2 
Το απαγορευμένο ποδήλατο **1/2 
Ανάμεσα… **1/2 
Το κάλεσμα ** 
Παράδεισος της πίστης * 

*Η στήλη Στοπ καρέ δημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία εφημερίδα Το Χωνί (29-9-13). 

Κριτικές ταινιών στο SevenArt.gr (26-9-13) 

Το γελαστό μουτράκι 

Από τον ανεξάρτητο αμερικανικό κινηματογράφο που αγαπάμε, ξεπήδησε η σινεφιλική διαλεκτική του Νόα Μπάουμπαχ «Frances ha», που ενθουσίασε κοινό και κριτικούς στην περυσινή Μπερλινάλε συνεχίζοντας έκτοτε το ταξίδι της σε όλο τον κόσμο. Προβάλλεται λοιπόν και στη χώρα μας, αρχικά στην τελετή έναρξης του φεστιβάλ Νύχτες Πρεμιέρας και στη συνέχεια στις αίθουσες ώστε να προσελκύσει κάθε ανήσυχο νέο αλλά και οργισμένο χίπστερ που θα προβληματιστεί μπρος στη ματαιότητα του έρωτα, της επαγγελματικής σταδιοδρομίας και γενικότερα της υπαρξιακής θεώρησης των πραγμάτων της ίδιας της ζωής του. Με χίλιες δυο αναφορές σε αγαπημένες ταινίες και δημιουργούς, από τον κινηματογράφο του Γούντι Άλεν και του Τζον Κασαβέτη που αμφότεροι λατρέψανε τα πρόσωπα, τα λόγια και τις ανησυχίες των νεαρών στο κόντρα ασπρόμαυρο αλλά και το hype περιβάλλον της Νέας Υόρκης ως φόντο για κάθε ψυχή που ψάχνει το άλλο της μισό στο οτιδήποτε και τον οποιονδήποτε, μέχρι το ψυχαναλυτικό σινεμά το Λεός Καράξ σε σημείο μάλιστα που ο Ντενίς Λαβάν του 1986 να δίνει τη θέση του στην Γκρέτα Γκέργουικ του 2013… Έτσι, η «Μοντέρνα αγάπη» του Ντέιβιντ Μπόουι ξαναζωντανεύει, αυτή τη φορά όχι στους δρόμους του Παρισιού αλλά της Νέας Υόρκης, κι εκείνο το εξαίσιο μονοπλάνο - τράβελινγκ του Γάλλου δημιουργού «αντιγράφεται» τόσο γλυκά από τον Μπάουμπαχ ώστε οι νότες αισιοδοξίας, χαράς και ευεξίας να μην περιγράφονται μες στην αίθουσα. Για να έρθουμε όμως και στην υπόθεση, η 30 και κάτι Φράνσις βρίσκεται χαμένη στα θέλω, τα πρέπει και τα μη της. Ψάχνει τον προσανατολισμό της στην καριέρα, τους φίλους και τους έρωτες, στην ίδια της τη ζωή. Επί μιάμιση ώρα παρακολουθούμε εκστατικά τις ανησυχίες μιας νεαρής που στέκεται εγκλωβισμένη, με τα χέρια δεμένα, στη χρυσή φυλακή που της έχει χτίσει ο εαυτός της. Είναι προφανώς εύθραυστη, αδύναμη και καταπονημένη ψυχή. Αλλά αυτό δεν την πτοεί. Ψάχνει και ψάχνεται, ταξιδεύει, ερωτεύεται, αντιστέκεται, νιώθει και πάνω απ’ όλα ζει. Αγαπάει και θέλει να αγαπηθεί. Στο τέλος βρίσκει το δρόμο της γιατί δεν έπαψε να ελπίζει. Μια αληθινά όμορφη και «γελαστή» ταινία, με την εξαιρετική Γκρέτα Γκέργουικ στον πρωταγωνιστικό ρόλο. Σαν κάποτε στις ταινίες των Κασαβέτη και Άλεν που αναφέραμε παραπάνω, ο Μπάουμπαχ συνεργάζεται με την πρωταγωνίστρια του στο σενάριο, παίζει με το πρόσωπο, τους μορφασμούς, τη μονοκοματιά και την ατσουμπαλοσύνη της. Η Φράνσις της ταινίας είναι σαν την Αμελί χωρίς να μελώνεις από τη γλύκα, είναι σαν τις έξυπνες κουλτουριάρες του ανεξάρτητου αμερικανικού σινεμά χωρίς να εκνευρίζεσαι από τις εξυπνάδες, είναι σαν τις γοητευτικές ηρωίδες της Νουβέλ Βανγκ χωρίς να βαριέσαι από το στήσιμο και τη σιωπή. 

Τα παιδιά της Ανατολής 

Δυο ταινίες από γυναίκες σκηνοθέτριες που διαδραματίζονται στην Ανατολή, αλλά διαθέτουν ευρωπαϊκή κι αμερικανική βοήθεια στην τεχνογνωσία, προσελκύουν το ενδιαφέρον αυτή την εβδομάδα. Η μία είναι το «Απαγορευμένο ποδήλατο» της Χάιφα Αλ Μανσούρ, παραγωγής Σαουδικής Αραβίας (σε συνεργασία με τη Γερμανία). Μάλιστα πρόκειται για την πρώτη ταινία που γυρίζεται στη χώρα των πετρελαιάδων με τις εξής «καινοτομίες»: τη σκηνοθετεί γυναίκα (!), το σινεμά είναι απαγορευμένο, όπως και το ποδήλατο του θέματος! Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα κορίτσι δημοτικού που αν και από ευκατάστατη οικογένεια και περιβάλλον πλούσιο βιώνει, όπως κάθε γυναίκα σε αυτή τη χώρα, την απαγόρευση πολυεπίπεδα. Στην προκειμένη περίπτωση ζηλεύει και θα κάνει τα πάντα για να αποκτήσει το όνειρο κάθε παιδιού στον πλανήτη: ένα ποδήλατο. Στη χώρα της απαγορεύεται στις γυναίκες να έχουν και να οδηγούν ποδήλατο, αλλά το κοριτσάκι κόντρα τις επιταγές της θρησκευτικής ηγεσίας θα το αποκτήσει μέσα από το… Κοράνι! Απλότητα, φινέτσα και κοινωνική καταγγελία με το γάντι, μια και το εστέτ στοιχείο δεν αποβάλλεται παρόλο που η μπούρκα κινείται σε πρώτο πλάνο σε όλη την ταινία. Η Μανσούρ τα βάζει με το καθεστώς χρησιμοποιώντας ένα ποδήλατο και ένα παιδί. Χτυπάει στο θυμικό και το συναίσθημα. Η άλλη ταινία είναι το «Ανάμεσα…» της Αναΐς Μπαρμπό Λαβαλέ, που εκτυλίσσεται στη Δυτική Όχθη, μεταξύ Ισραήλ και Παλαιστίνης, αλλά είναι παραγωγής Γαλλίας και Καναδά. Νεαρή μαιευτήρας φροντίζει έγκυες γυναίκες από το Ισραήλ και την Παλαιστίνη. Δεν αργεί να δεθεί με μια κοπέλα από την Παλαιστίνη αλλά και να αγαπήσει τα παιδιά της που περιφέρονται, παίζουν και χαίρονται στην περιοχή. Η ματαιότητα, η σκληρότητα και η βαναυσότητα του πολέμου καραδοκεί. Η Καναδή γιατρός αμφιταλαντεύεται ανάμεσα σε δυο κόσμους. Το πρόσωπο του πολέμου εμφανίζεται για πρώτη φορά μπροστά της. Αν και ο άνθρωπος είναι «μπροστάρης» σε κάθε επιλογή ζωής, τα συναισθήματα είναι τρυφερά και από τις δυο πλευρές του σύγχρονου τείχους (μετά από εκείνο του Βερολίνου), μια και φίλοι, συνάδελφοι και γνωστοί είναι ίσοι στα μάτια της. Στο τέλος, όμως, ο πιο αδύναμος είναι και ο «νικητής».Και οι δυο παραγωγές αν και κινούνται πρωτοεπίπεδα, χωρίς να κάνουν το παραπάνω βήμα ώστε να κατανοήσουμε σε βάθος το ψυχικό τραύμα αυτό καθαυτό, είναι φροντισμένες, αξιοπρεπείς και αξιόλογες επιλογές. Ταινίες από την άλλη όχθη για σκέψη και προβληματισμό. 

Κουλτούρα να φύγουμε 

Το δεύτερο μέρος του «Παραδείσου» του Ούλριχ Ζάιντλ αποδεικνύεται χειρότερη κόλαση από τα βασανιστήρια του έρωτα στην Αφρική. Ο Αυστριακός σκηνοθέτης που λάτρεψε και εντύπωσε το αποστειρωμένο σινεμά στην πατρίδα του, μεταφέροντας αυτή τη μόδα στα φεστιβάλ ανά τον κόσμο και δημιουργώντας τέτοιου είδους και ύφους σχολές σκέψεις σε πολλές χώρες (στην Ελλάδα εκπροσωπείται επάξια από τους Λάνθιμο - Φιλίππου και την κομπανία τους), βάλθηκε με την τριλογία του να μας κάνει να αηδιάσουμε. Από τις ευτραφείς κυρίες που επιδιδόντουσαν σε «μαστουρωμένο» σεξ και άλλα είδους κονέ με ιδιαιτέρως χαρισματικούς Αφρικανούς, όπως τραγουδούσε κάποτε η αοιδός των Jumbo Έφη Σαρρή, περνάμε σαν γέφυρα στις θρησκόληπτες, ψυχωσικές κυράτσες που περιφέρουν τη μανία τους με το Χριστό και τα πάθη του από πόρτα σε πόρτα και από γειτονιά σε γειτονιά. Άτσαλες και αποκρουστικές στην κοινωνική τους ζωή, επιδίδονται στο σπίτι τους σε άλλου είδους όργια: αυτοτιμωρούνται για τα πάθη του Ύψιστου και τη δική τους ευμάρεια. Στη στροφή όμως, τις περιμένει το ίδιο τους το σπιτικό για να τις «λογικέψει». Ο Αυστριακός προφανώς και θέλει να εκκινήσει μια κουβέντα γύρω από το σάπιο τρόπο ζωής της Δύσης. Είναι όμως τόσο άρρωστες η σκέψη και η ματιά του… Σίγουρα δεν μας ταιριάζουν! Επιλέγει τις πιο άσχημες ηθοποιούς, συνθέτει τους πλέον σιχαμερούς χαρακτήρες και εντέλει κάνει μια ταινία σαν εικαστικό κατασκεύασμα του Ντάμιεν Χερστ. Ακατανόητο, αμετάφραστο, ένα ασήμαντο ξερατό.