1 Σεπ 2013

Η θλιμμένη γοητεία της μπουρζουαζίας


Του Νέστορα Πουλάκου

Αυτή την εβδομάδα κάνουν πρεμιέρα στις αίθουσες τέσσερις ταινίες, με την πρώτη πολυαναμενόμενη παραγωγή της σεζόν να κυκλοφορεί νωρίς - νωρίς: η «Θλιμμένη Τζάσμιν» του Γούντι Άλεν είναι μια έντονη ταινία κοινωνικής δικαιοσύνης αλλά και ένα βαθύ υπαρξιακό ψυχόδραμα που συγκλονίζει. Με τη μαγευτική Κέιτ Μπλάνσετ ως κεντρική αλενική ηρωίδα. Σημειώστε ότι δεν πραγματοποιήθηκε δημοσιογραφική προβολή για την εφηβική περιπέτεια με τη Λίλι Κόλινς «Θανάσιμα εργαλεία: Η πόλη των οστών» αλλά και για τις επανεκδόσεις «Η πηγή των παρθένων» (1960) του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν και «Απέραντο γαλάζιο» (1988) του Λικ Μπεσόν. Επίσης προβάλλεται το μουσικό ντοκιμαντέρ «One direction: This is us». 

Η θλιμμένη γοητεία της μπουρζουαζίας 

Επιτέλους ο Γούντι Άλεν αφήνει στην άκρη τον κινηματογραφικό τουρισμό και το χαβαλέ που τον ακολουθεί (στο Λονδίνο, τη Βαρκελώνη, το Παρίσι, τη Ρώμη), πάντα βέβαια προσεγμένος, καλαίσθητος και με ενδιαφέρον, επανερχόμενος στο επικίνδυνο παιχνίδι της ανθρώπινης αντοχής και των ορίων του καθενός. Στη «Θλιμμένη Τζάσμιν» τα διάτρητα όνειρα, τα τεντωμένα όρια, οι απατηλές επιδιώξεις και οι ευφάνταστες αστικές περιπλανήσεις ηρώων και δεύτερων χαρακτήρων, με μια εκπληκτική Κέιτ Μπλάνσετ στον πρωταγωνιστικό ρόλο βγαλμένη σίγουρα από τις νευρωσικές, άκρως μυθιστορηματικές σελίδες του Τένεσι Γουίλιαμς. Ο αλενικός κόσμος που φέρνει στο νου τις αλήστου μνήμης κινηματογραφικές επιτυχίες του παρελθόντος, ξεδιπλώνεται στη μεγάλη οθόνη με αμέτρητα φλας μπακ, άφθονες κοινωνικοπολιτικές αναφορές και ανθρωποκεντρικές αναλύσεις. Αστική μπουρζουαζία και λαϊκή μαγκιά, απλές και ανθρώπινες στιγμές αλλά και μικρομεγαλισμοί με την απαραίτητη φιοριτούρα στα κοσμοπολίτικα και πλούσια σαλόνια. Μυστικά και ψέματα που δίνουν και παίρνουν, ζωές που καταστρέφονται και άλλες που δεν μπορούν να πάνε πιο κάτω από τον πάτο. Τραγική φιγούρα η κεντρική ηρωίδα, η οποία δεν βρίσκεται απλώς από τα σαλόνια στα αλώνια αλλά κυριολεκτικά από τον παράδεισο στην καυτή ανθρώπινη κόλαση. Εις γνώση της κι όχι αφελώς, κατέστρεφε και ταπείνωνε ανθρώπους μόνο και μόνο για να ικανοποιήσει τη ματαιοδοξία της. Ακόμη και στην καταστροφή της δεν μπορεί να ξεχάσει τον κακό εαυτό της. Παρά τα τεράστια λάθη και τις εγκληματικές αστοχίες της εξακολουθεί να γίνεται έρμαιο των πλέον κακότροπων ορέξεων της. Τα ψέματα συνεχίζονται, ο εγωισμός της γιγαντώνεται και η αλαζονεία της φουντώνει. Από το «Match point» είχαμε να δούμε «σοβαρή» ταινία από τον Γούντι Άλεν. Δικαιολογώντας τον, βρίσκω αυτή την πορεία απολύτως συνειδητή και μελετημένη: ο Νεοϋορκέζος δημιουργός σκηνοθετεί ακούραστα εδώ και πέντε δεκαετίες, άλλοτε παραδίδοντας σπουδαίες ψυχαναλυτικές ιστορίες, άλλοτε όμορφα «ανέκδοτα», κάποιες φορές έντονα θρίλερ και σίγουρα άκρως τουριστικά αστεία γεμάτα κέφι, μπρίο και ατμόσφαιρα. Είναι παραμυθάς, χωρίς ποτέ να λησμονεί την ατόφια μπεργκμανική πλευρά του που τόσο λατρεύει να επιδεικνύει κατά καιρούς. Άλλωστε, ο αγαπημένος του Μπέργκμαν εγκλωβίστηκε σε αυτή την εξερεύνηση της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης -κάτι που ο ίδιος δεν επιθυμεί και τόσο. Με τη «Θλιμμένη Τζάσμιν» πραγματοποιεί μια επικίνδυνη στροφή στο ασυνείδητο, χωρίς να προσβλέπουμε ότι θα παραμείνει εκεί για πολύ. Το πιθανότερο είναι ότι στην επόμενη ταινία του θα γελάσουμε ή θα αφεθούμε σε ένα γλυκό, ευαίσθητο και χαριτωμένο κινηματογραφικό ψέμα. Όπως ακριβώς κάνει και η Κέιτ Μπλάνσετ ως Θλιμμένη Τζάσμιν. 

Η σκοτεινή πλευρά της Ιστορίας 

Ισπανική εξτραβαγκάντσα που μπερδεύει άλλοτε σφιχτά και άλλοτε άτσαλα το ανθρώπινο δράμα, την πολιτική καταγγελία και την κοινωνική κατακραυγή είναι το «Μέσα από τα μάτια τους», που καταλήγει από αγώνας αναζήτησης για τη σωτηρία της ζωής σε αγώνα αναζήτησης για τη σωτηρία της ψυχής. Με ένα άνευρο πρώτο μέρος που από τη μια μεριά δημιουργεί απορίες και από την άλλη δε γίνεται τόσο πιστευτό, σχετικά με το «ξαφνικό δράμα» του γιατρού (απώλεια της γυναίκας του, σε κίνδυνο το παιδί του, βαριά άρρωστος ο ίδιος) και την αναζήτηση του «θαμμένου» παρελθόντος του. Η αλήθεια είναι ότι αυτό το θρίλερ προκαλεί εντυπώσεις κυρίως εικαστικές αλλά και ιστορικές, όταν γυρίζει πίσω στο χρόνο και ξεφυλλίζει τις πιο σκοτεινές σελίδες της σύγχρονης ισπανικής Ιστορίας (εμφύλιος, ναζί, φασισμός του Φράνκο) σεναριακά συνδεδεμένες με τα «υπερφυσικά» παιδιά και τον ατσάλινο εγκληματία - βασανιστή των δεξιών. Από την άλλη μεριά όμως ο ανέκφραστος πρωταγωνιστής, οι οικογενειακές - κοινωνικές - πολιτικές ιστορίες που ξεθάβονται και μετά ξαναθάβονται χωρίς καμία βάση, προβληματίζουν. Με άλλα λόγια οι σεναριακές τρύπες δίνουν και παίρνουν. Το σκηνοθετικό ντεμπούτο του Χουάν Κάρλος Μεδίνα αποδεικνύεται κούφιο παρά το αστραφτερό του περιτύλιγμα. Κόβει την ανάσα αλλά και είναι γεμάτο απορίες. Εντέλει γεμίζει απλώς προσδοκίες για τη συνέχεια του νεαρού σκηνοθέτη. 

 Θλιμμένη Τζάσμιν ***1/2 
Μέσα από τα μάτια τους ** 
One direction: This is us - 

*Η στήλη Στοπ Καρέ δημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία εφημερίδα Το Χωνί (1-9-13) και στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (29-8-13).