20 Σεπ 2013

CineScience - H επιστήμη "βλέπει" σινεμά


Του Νέστορα Πουλάκου 

Κυκλοφόρησε μέσα στο 2013 από τις Εκδόσεις Gutenberg μια πολύ ιδιαίτερη έκδοση καταγραφής πρακτικών του σεμιναρίου CineScience, το οποίο λάμβανε χώρα κάθε χρόνο από το 2009 στο νησί της Ρόδου. Οι διοργανωτές του ήταν το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης της Σχολής Ανθρωπιστικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου και η Κινηματογραφική Λέσχη Ρόδου. Ο κινηματογράφος στον φακό της επιστήμης, λοιπόν, σύμφωνα με τον υπότιτλο της έκδοσης αυτής, 390 σελίδων παρακαλώ, η οποία βγήκε σε επιμέλεια του πανεπιστημιακού Παναγιώτη Κιμουρτζή, όπως και το ίδιο το σεμινάριο άλλωστε. Σκοπός του σεμιναρίου, όπως αναφέρει στον πρόλογο της έκδοσης ο Π. Κιμουρτζής είναι ο αναγνώστης - σινεφίλ θεατής να διαβάσει και να ακούσει για μια ταινία, στη συνέχεια να τη δει (ή να την ξαναδεί, να την «ξαναδιαβάσει» δηλαδή) και τέλος (εφόσον αγοράσει την έκδοση) να εμπεδώσει εκ νέου ή επιπροσθέτως την ανάλυση αυτή καθαυτή. Η ανάγκη για ένα τέτοιου είδους σεμινάριο είναι διττή: αφενός για να τονώσει το τρίπτυχο επιστήμη - εκπαίδευση - κινηματογράφος, μέσα από το οποίο υπεραναλύεται η τέχνη και μεταδίδεται ή αναμεταδίδεται στον αναγνώστη - σινεφίλ θεατή. Αυτή η σχέση μόνο κερδισμένο/η μπορεί να βγάλει τον/ην ενδιαφερόμενο/η καθότι δεν βλέπει «ξερά» μια ταινία ή δεν παρακολουθεί με τη στενή πανεπιστημιακή έννοια του όρου ένα ακαδημαϊκό σεμινάριο. Αλλά εμπλέκει στο μυαλό του την τέχνη με την επιστήμη, έτσι ώστε να παιδευτεί και να εκπαιδευτεί ακόμη περισσότερο. Όπως αναφέρει ο Π. Κιμουρτζής, αφορμή γι’ αυτό το σεμινάριο (και την έκδοση, στη συνέχεια) υπήρξε μια παλιότερη δική του εμπειρία: βλέποντας ως θεατής σε κινηματογραφική αίθουσα το «2001: Η οδύσσεια του διαστήματος» του Στάνλεϊ Κιούμπρικ ένιωσε την ανάγκη να αποχωρήσει μια και είχε χάσει το ενδιαφέρον του. Ώσπου, σε ανύποπτη στιγμή, κρυφάκουσε τους μπροστινούς του να μιλούν για την ταινία, να την αναλύουν, να εκθειάζουν τους συμβολισμούς της και να παραπέμπουν ή να συνδέουν πολλά σημεία της με πασίγνωστα και σημαντικά ιστορικά γεγονότα της εποχής. Αυτή η «κουβέντα» τον κράτησε στην αίθουσα και χάρη σε αυτήν κέρδισε μια μεγάλη ταινία για τη σινεφιλία του. Εν προκειμένω, η έκδοση του οίκου Gutenberg περιέχει κείμενα: του Γιώργου Δερτιλή για τον «Γατόπαρδο» του Λουκίνο Βισκόντι σχετικά με το τρίπτυχο μυθιστόρημα - Ιστορία - κινηματογράφος. Του Τάσου Γιαννίτση για τα «Παιδιά των ανθρώπων» του Αλφόνσο Κουαρόν και το τέλος των ιδεών του Διαφωτισμού (;). Της Αντιγόνης Λυμπεράκη για την ταινία «Άνδρες με τα όλα τους» του Πίτερ Κατανέο και τη σχέση ανεργίας - φύλο. Της Θάλειας Δραγώνα και της Άννας Φραγουδάκη για τη γαλλική ταινία, βραβευμένη με Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ Καννών, «Ανάμεσα στους τοίχους» του Λοράν Καντέ και την εθνοπολιτισμική διαφορά (και το ρατσισμό, που τη συνοδεύει). Του Σπύρου Ράση για τον «Ξέγνοιαστο καβαλάρη» του Ντένις Χόπερ και τη ριζοσπαστικοποίηση της αμερικανικής νεολαίας στα μέσα της δεκαετίας του 1960. Του Σταύρου Θωμαδάκη για τον «Κλέφτη ποδηλάτων» του Βιτόριο Ντε Σίκα και το θέμα «Κρίση, αγορές και κατασκευή ελπίδων». Του Φραγκίσκου Καλαβάση για «Το τέρας» του Ρομπέρτο Μπενίνι και την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης μαθηματικής σκέψης. Του Θάνου Βερέμη για την ταινία «L’ America» του Τζιάνι Αμέλιο και τη σχέση Ιστορίας - μνήμης. Της Ιωάννας - Σαπφούς Πεπελάση για το «Zabriskie point» του Μικελάντζελο Αντονιόνι σχετικά με το lifestyle και το αμερικανικό όνειρο. Η έκδοση αυτή ολοκληρώνεται με ένα δεύτερο μέρος, που εξετάζει τη σχέση Ιστορίας - κινηματογράφου, μέσα από κείμενα του Γιώργου Κόκκινου (φασισμός, εθνικοσοσιαλισμός, ολοκαύτωμα) και της Έλλης Λεμονίδου (εθνική ταυτότητα στη μεταπολεμική Γαλλία). Ως επίμετρο, ο επιμελητής του βιβλίου Παναγιώτης Κιμουρτζής αναλύει την εξέλιξη της μάθησης αυτής καθαυτής μέσα από τις λέξεις και τις εικόνες. Η έκδοση CineScience κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Gutenberg, στην τιμή των 25 ευρώ. 

*Η βιβλιοπαρουσίαση δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (2-9-13).