27 Οκτ 2013

Ένας σύγχρονος «Δον Ζουάν»


Του Νέστορα Πουλάκου 

Διανύουμε μια εβδομάδα κινηματογραφικών επιλογών, χωρίς όμως να υπάρχει εκείνη η ταινία - πρόταση που ξεχωρίζει από τις υπόλοιπες. Όλες οι προτάσεις μας προέρχονται από την αμερικανική κινηματογραφική βιομηχανία, είτε πρόκειται για στουντιακές είτε για ανεξάρτητες παραγωγές. Αυτές είναι: ο «Δον Ζουάν» με τον Τζόσεφ Γκόρντον-Λέβιτ, ο «Captain Phillips» με τον Τομ Χανκς και το «Μείνε δίπλα μου» με τη Ρούνι Μάρα. Προβάλλονται ακόμη, το σίκουελ του κινουμένου σχεδίου «Βρέχει κεφτέδες», το ελληνικό μουσικό ντοκιμαντέρ «OST: Original soundtrack» των Φάνη Λογοθέτη και Σπύρου Ανδρεάδη και, σε επανέκδοση, «Ο λαός προστάζει» του Φρανκ Κάπρα, παραγωγής 1941. Για το γαλλικό «Αφρό των ημερών» του Μισέλ Γκοντρί θα τα πούμε παρακάτω. 

Μόνο το σεξ δεν φτάνει 

Στο σκηνοθετικό ντεμπούτο του, ο γνωστός ηθοποιός Τζόσεφ Γκόρντον-Λέβιτ υποδύεται έναν σύγχρονο «Δον Ζουάν», θέλοντας εμφανώς να ειρωνευτεί τον όρο στην εποχή που ζούμε. Έτσι λοιπόν συνθέτει μια τραγελαφική καρικατούρα άντρα που ενδιαφέρεται πρωτίστως για το πουλί του, τα μπράτσα του και τον… Χριστό! Σε ένα ρεσιτάλ ερμηνείας, ο Λέβιτ είναι ο Ντον, ένας Ιταλοαμερικανός που πιστεύει στην οικογένεια και επισκέπτεται τακτικά την εκκλησία, ως ακραιφνής καθολικός. Εξομολογείται κιόλας για τις «αμαρτίες» που κάνει στη διάρκεια της εβδομάδας, όπου πίνει με τους φίλους του, φλερτάρει, επιδίδεται σε αγώνες σεξ και αρέσκεται στο να βλέπει μετά μανίας τσόντες. Το τελευταίο είναι ένα χόμπι που δεν κόβεται εύκολα. Σαν παιδική ασθένεια, για να καταλάβετε. Ταυτόχρονα, φροντίζει τους μυς του λιώνοντας στη γυμναστική και επιμελείται το εντελώς ρετρό προφίλ του: ρούχα, χτένισμα και αμάξι-αντίκα, όλα από το παρελθόν. Όμως αυτά ανατρέπονται όταν εμφανίζεται μπροστά του η εκρηκτική Σκάρλετ Γιόχανσον, η οποία πέρα από το γεγονός ότι μας κόβει την ανάσα σε όλη τη διάρκεια της ταινίας, κόβει και τα πόδια του «τσοντάκια» Ντον. Μόνο το σεξ δε φτάνει, μεγάλε… Το κορίτσι θέλει και λαβ στόρι. Πέρα από την πλάκα, ο Λέβιτ ξεπερνάει τις προσδοκίες μας και χωρίς να εντυπωσιάζει στήνει μια αβάν - γκαρντ, χιουμοριστική κομεντί, που παίζει ανάμεσα στο δραματικό και το κωμικό, στο ρομαντικό και το κοινωνιολογικό. Παίζει ακόμη με το κοφτό μοντάζ, τις γρήγορες εναλλαγές της εικόνας και τα λογής λογής εφέ που δημιουργούν τη hype ατμόσφαιρα που επιθυμεί ο δημιουργός. Εντέλει, παρακολουθούμε μια ανώδυνη ιστορία που μιλάει για τις σύγχρονες παθογένειες του εύκολου σεξ και της ακατάσχετης τσόντας στο διαδίκτυο, αλλά και για το πόσο δύσκολο πράγμα είναι μια σφιχτοδεμένη αγάπη, μια ερωτική σχέση που θα κρατήσει στο χρόνο. Καλοστημένη ταινία, με μπόλικο ενδιαφέρον, χωρίς να μπορεί να πει αυτό που θα μας κάνει να νιώσουμε αλά «(500) μέρες με τη Σάμερ». 

Τίποτα δεν είναι αληθινό, όλα επιτρέπονται 

Δυο αμερικανικές ταινίες παρουσιάζουν περιστατικά βίας, που έχουν συμβεί ή θα μπορούσαν συμβούν. Και στις δυο ιστορίες, η αγάπη, η ανθρωπιά, η ζεστασιά είναι συναισθήματα εμφανή, όμως εντέλει αυτό που γίνεται αντιληπτό είναι το παράλογο του ατόμου και το βίαιο προφίλ του. Και για να το επιτείνουν αυτό είναι γεμάτες με διαχρονικά κι αναμφισβήτητα κλισέ που δεν τις καθιστούν «πρωτότυπες» και ιδιαίτερες δημιουργίες. 

Captain Phillips 

Ο Πολ Γκρίνγκρας είναι γνωστός κι από άλλα docudrama του που βασίστηκαν σε τραγικά αληθινά περιστατικά, όπως η Ματωμένη Κυριακή των Ιρλανδών το 1972 και η Πτήση 93 στις ΗΠΑ κατά την τρομοκρατική επίθεση στις 11/9/2001. Εδώ ασχολείται με ένα φλέγον ζήτημα των θαλασσών, τις πειρατείες εμπορικών πλοίων από Σομαλούς αντάρτες στ’ ανοιχτά της Αφρικής. Μάλιστα, το 2009 μια τέτοια πειρατεία συνέβη σε πλοίο με αμερικανική σημαία κι αυτό το περιστατικό είναι που κινηματογραφεί εδώ ο Γκρίνγκρας. Δυο στοιχεία είναι αυτά που ξεχωρίζουν στην ταινία: τα εντυπωσιακά πλάνα της που κυριολεκτικά χάρη στη δυναμική της δράσης κόβουν την ανάσα. Κι η ερμηνεία του Τομ Χανκς ως Κάπτεν Φίλιπς, αυτού του οσκαρούχου ηθοποιού που είχαμε κάπως λησμονήσει τον τελευταίο καιρό. Ο Χανκς υποδύεται τον καπετάνιο και «ήρωα» της ιστορίας που προσπαθεί να σώσει πλοίο και πλήρωμα από τον όλεθρο. Περιπέτεια σε αργούς ρυθμούς, που σημειώνουμε ότι συνέβη στ’ αλήθεια. Κι η επιτυχία του Γκρίνγκρας είναι ότι την αποτυπώνει με την ένταση που της αναλογεί. Άλλωστε, πολλές φορές η πραγματικότητα ξεπερνά και την κινηματογραφική φαντασία. 

Μείνε δίπλα μου 

Σε αυτή την ταινία με την υπέροχη φωτογραφία (μάλιστα κέρδισε το αντίστοιχο βραβείο στο φεστιβάλ του Σάντανς) και τους αργούς και νωχελικούς ρυθμούς, επιστρέφουμε στην επαρχιακή Αμερική της δεκαετίας του 1970, όπου ένα ερωτευμένο ζευγάρι (με ένα παιδάκι) βγαίνει στην παρανομία, με την αστυνομία στο κατόπι τους. Υπάρχει η υποταγή στο νόμο και η αδιαμφισβήτητη εκδοχή της ληστείας και του εγκλήματος. Υπάρχει ακόμη η αγάπη, ο έρωτας, η οικογενειακή θαλπωρή. Με μια αφαίρεση και ένα φλου αρτιστίκ αέρα, ο πρωτοεμφανιζόμενος δημιουργός μάς κάνει κοινωνούς του περιθωριακού ζευγαριού, και χωρίς να μας εξηγεί πολλά οφείλουμε να το ακολουθήσουμε. Τώρα, αν το νιώσουμε μέσα μας ή όχι έγκειται σε προσωπικές προθέσεις. Πάντως, η ετυμηγορία του εγκλήματος από τη μια μεριά και ο παραλογισμός της ίδιας της αγάπης από την άλλη, μας αφήνουν μετέωρους. 

Παίζεται ακόμη

Ο Γάλλος σκηνοθέτης Μισέλ Γκοντρί («Η αιώνια λιακάδα ενός καθαρού μυαλού») αλλάζει τα φώτα στον «Αφρό των ημερών», το σουρεαλιστικό μυθιστόρημα του άλλοτε κακού παιδιού της γαλλικής λογοτεχνίας Μπορίς Βιαν. Πρόκειται για ένα κινηματογραφικό ανέκδοτο που κυριολεκτικά δεν βλέπεται. Ο Βιαν πέθανε το 1959, ενόσω έβλεπε την κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου του «Θα φτύσω στους τάφους σας». Πραγματικά δεν μπορώ να φανταστώ τι θα πάθαινε στην προβολή της ταινίας του Γκοντρί.

Δον Ζουάν  ***
Captain Phillips  **1/2
Μείνε δίπλα μου  **
Ο αφρός των ημερών  *
Ο λαός προστάζει  *** 

*Η στήλη Στοπ Καρέ δημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία εφημερίδα Το Χωνί (26-10-13). Κριτικές μπορείτε να διαβάσετε στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (24-10-13).