11 Νοε 2013

Πόσο Εϊπίδης είσαι; / Το χρονικό ενός αποκλεισμού


Του Νέστορα Πουλάκου

ΠΟΣΟ ΕΙΠΙΔΗΣ ΕΙΣΑΙ;

Ας μου επιτρέψουν οι αναγνώστες του SevenArt ένα προσωπικό κείμενο-χρονολόγιο σήμερα, μιας και βιώνω πράγματα και καταστάσεις για πρώτη φορά στην επαγγελματική μου καριέρα, χωρίς να σημαίνει ότι με εκπλήσσουν κιόλας. Ο λόγος είναι το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης που διεξάγεται αυτές τις ημέρες, καθώς ελάχιστοι γνωρίζουν το φασισμό που βιώνουμε αρκετοί δημοσιογράφοι από τη διεύθυνσή του. Ξεκινώ με το παρακάτω απόσπασμα, που περιλαμβάνεται στην ανακοίνωση του φεστιβάλ προς τον Τύπο, με ημερομηνία 22-3-2013: «Ουδέποτε το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης απέκλεισε δημοσιογράφο απ’ το να εξασκήσει το δημοσιογραφικό του λειτούργημα. Η διαπίστευση της διοργάνωσης και το δημοσιογραφικό υλικό που είναι απαραίτητα για κάθε εκπρόσωπο των ΜΜΕ, είναι διαθέσιμα όποτε ζητηθούν, όπως συμβαίνει σε όλα τα διεθνή φεστιβάλ του κόσμου. […]» Σας προκαλώ να μου στείλετε σχόλια τι δεν καταλαβαίνετε από αυτό το κείμενο, διαβάζοντας το χρονολόγιο που ακολουθεί (ξεκαθαρίζω για να μην παρεξηγηθώ ότι περιαυτολογώ: πρόκειται για ένα εντελώς προσωπικό κείμενο, μιας και το θέμα μέσα μου έχει φύγει για λίγο από το συλλογικό, αν και ουσιαστικά παραμένει εκεί κι αφορά όλους μας, δημοσιογράφους και μη): Νοέμβριος 2012: Με τα χίλια ζόρια προσκαλούμαι στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης για τρεις ημέρες μέσω της εφημερίδας «Δρόμος», όπου συνεργαζόμουν τότε μια και το SevenArt, στο οποίο εργάζομαι, νιώθει «προσβεβλημένο» από την αντιμετώπιση της διεύθυνσης του φεστιβάλ όταν, μόλις ένα χρόνο πριν, ήταν χορηγός επικοινωνίας! Αιτία η διαμαρτυρία της διεύθυνσης του SevenArt περί άνισης μεταχείρισης επί πολλών θεμάτων από το γραφείο τύπου του φεστιβάλ, τη στιγμή που νεόκοπο και ανταγωνιστικό ειδησεογραφικό portal απολαμβάνει «σκανδαλώδη» προνόμια κι όχι μόνο. Φτάνοντας στη Θεσσαλονίκη κι ενώ προετοίμαζα ότι πρόφταινα να καλύψω (ανταποκρίσεις, συνεντεύξεις κτλ.) για τα μέσα που εργάζομαι (και βιοπορίζομαι), μαθαίνω από τον πρόεδρο της Πανελλήνιας Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου -στο οποίο οι συνάδελφοι μόλις έξι μήνες πριν με εξέλεξαν γενικό γραμματέα- ότι η διεύθυνση του φεστιβάλ, μέσω του γραφείου τύπου κι όχι ευθέως, «εμπαίζει» το ιστορικό αυτό σωματείο (από το 1976) με ήξεις-αφίξεις σχετικά με το ετήσιο βραβείο που δίνει παραδοσιακά στην τελετή λήξης στην καλύτερη ελληνική ταινία της χρονιάς. Το αποτέλεσμα ήταν, μόλις δυο μέρες πριν την τελετή, στη διάρκεια ενός party (!!) να ανακοινώνεται στον πρόεδρο η «εξορία» του βραβείου της ΠΕΚΚ με πρόσχημα τον ελάχιστο τηλεοπτικό χρόνο κάλυψης που έχει καθορίσει η ΤV100! Εύκολα καταλαβαίνετε ότι το σωματείο προχώρησε σε καταγγελία της προσβλητικής συμπεριφοράς (καταρχάς) κι απόφασης. Άλλωστε, ένα μήνα μετά, η διεύθυνση του φεστιβάλ σε επιστολή της «αποκαλύπτει» το προδιαγεγραμμένο «έγκλημα», επιβεβαιώνοντας ότι δεν είχε το θάρρος να καλέσει σε διάλογο την ΠΕΚΚ επί έναν ολόκληρο χρόνο ώστε να συζητηθεί αυτό που την ενοχλούσε: «[…] Η ιδιαιτέρως μακροσκελή ομιλία (σ.σ. του προέδρου της ΠΕΚΚ, στη διοργάνωση του 2011) προκάλεσε έντονη δυσφορία στους διεθνείς καλεσμένους -συντελεστές των ταινιών, διεθνείς διανομείς και εκπροσώπους διεθνών ΜΜΕ- οι οποίοι αποτελούσαν το μισό κοινό της αίθουσας και ουδόλως ενδιαφέρονταν για το περιεχόμενο τους […]» Όμως το ζήτημα δεν τελείωσε εδώ: Στην τελετή λήξης, ο Νίκος Αρτινός, κριτικός κινηματογράφου στην εφημερίδα Ελευθερία (της Λάρισας) και μέλος της επιτροπής FIPRESCI, πριν ανακοινώσει το βραβείο της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου σε ελληνική ταινία, κατήγγειλε την απαράδεκτη αυτή συμπεριφορά της διεύθυνσης του φεστιβάλ, σε ένδειξη δημοσιογραφικής αλληλεγγύης. Μάρτιος 2013: Στη συνεδρίαση του ΔΣ της ΠΕΚΚ αποφασίζεται ο ορισμός μου ως μέλος της επιτροπής FIPRESCI στο επερχόμενο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. Λίγες ημέρες μετά μαθαίνουμε από τον γραμματέα της FIPRESCI ότι η διεύθυνση του φεστιβάλ απέρριψε την επιλογή αυτή με την αιτιολογία ότι «στην επιτροπή FIPRESCI του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης το 2011 δεν έκανα καλά τη δουλειά μου». Σχετικά με αυτό: 1. Κανένας διευθυντής κανενός φεστιβάλ σε όλο τον κόσμο δεν έχει το δικαίωμα, βάσει του καταστατικού της FIPRESCI να απορρίψει την οποιαδήποτε επιλογή έχει εγκριθεί από το ΔΣ της, 2. Διαθέτω ισχυρή μνήμη (αλλά όχι γραπτό μήνυμα δυστυχώς) ώστε να θυμάμαι ακόμη τη φοβερή «ατάκα» του γραφείου τύπου του φεστιβάλ, έξι μήνες πριν, ότι «ο κ. διευθυντής έμεινε ευχαριστημένος από τη δουλειά σου στην επιτροπή FIPRESCI» (chic!) Για λόγους ευθιξίας αλλά και για να μην δυναμιτίσω το κλίμα, υπέβαλλα την παραίτηση μου δηλώνοντας ότι «δεν επιθυμώ να συμμετάσχω ξανά σε επιτροπή FIPRESCI που εντάσσεται σε φεστιβάλ το οποίο διευθύνει…» ο εν λόγω κύριος. Εντέλει στη θέση μου ορίζεται ο καλός συνάδελφος από την Κρήτη, δημοσιογράφος στην εφημερίδα Πατρίδα, Νίκος Τσαγκαράκης. Στο μεταξύ, για να έρθουμε στο δημοσιογραφικό σκέλος του κειμένου, ο πρόεδρος της ΠΕΚΚ, ο υπογράφων και, όλως τυχαίως, ο Νίκος Αρτινός (θυμηθείτε παραπάνω τι «έκανε») δεν προσκαλούμαστε για πρώτη φορά στη δημοσιογραφική μας πορεία από ένα φεστιβάλ που φροντίζαμε να καλύπτουμε για τα μέσα που εργαζόμαστε από 30 έως και 10 χρόνια ο καθένας! Το συγκεκριμένο γεγονός κατήγγειλε στην τελετή λήξης του φεστιβάλ, ο Νίκος Τσαγκαράκης, τον αποκλεισμό δηλαδή των συναδέλφων του από τις προσκλήσεις του φεστιβάλ, σε ένδειξη δημοσιογραφικής αλληλεγγύης. Γι’ αυτήν τη στάση του, λίγες ώρες αργότερα το ίδιο βράδυ, καλέστηκε προς επίπληξη από τη διεύθυνση του φεστιβάλ στο φουαγέ γνωστού ξενοδοχείου στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Μετά το «μάθημα» πολιτισμού και δημοκρατίας που δέχτηκε, έλαβε τη διαβεβαίωση ότι δεν θα έχει την «τύχη» του συναδέλφου του Αρτινού… Νοέμβριος 2013: Έχοντας ξεπεράσει το γεγονός ότι δεν προσκαλούμαι από ένα φεστιβάλ που έχω φροντίσει κι αν έχω φροντίσει να καλύπτω για τα μέσα που εργάζομαι χρόνια τώρα (εφημερίδες, περιοδικά, ραδιόφωνα, sites), χωρίς να σημαίνει φυσικά ότι το «λιβάνιζα» κιόλας, άλλωστε δεν πληρώνομαι για να γράφω αγιογραφίες και ωραίες εκθέσεις αλλά κριτική κινηματογράφου (κι όχι μόνο ταινιών), αποφασίζω να μεταβώ στη Θεσσαλονίκη και να κάνω τη δουλειά μου, έτσι κι αλλιώς. Άλλωστε, όπως για έναν πολιτικό συντάκτη είναι απαραίτητη η δημοσιογραφική διαπίστευση για να μπαίνει στη Βουλή ώστε να γράψει τα κείμενα του, έτσι και για έναν κινηματογραφικό είναι απαραίτητο το πάσο ώστε να μπαίνει στις προβολές, τις συνεντεύξεις τύπου, να κάνει συνεντεύξεις κτλ. Η αλήθεια είναι ότι η δημοσιογραφική διαπίστευση δεν ήρθε ποτέ! Η δεύτερη αλήθεια είναι ότι η αίτηση για δημοσιογραφική διαπίστευση που στάλθηκε από τη διεύθυνση του SevenArt (η οποία με πληρώνει γι’ αυτό) δεν απαντήθηκε ποτέ! Η τελευταία (και η πιο σκληρή) αλήθεια είναι ότι η αίτηση για δημοσιογραφική διαπίστευση που στάλθηκε από τη διεύθυνση της εφημερίδας «Το Χωνί» (με την οποία συνεργάζομαι και πληρώνομαι γι’ αυτό) απαντήθηκε αρνητικά! Προφανώς το φεστιβάλ έχει «αποφασίσει» ότι δεν πρέπει να ασκώ το λειτούργημα του δημοσιογράφου και να το καλύπτω «όπως συμβαίνει σε όλα τα διεθνή φεστιβάλ του κόσμου», κι επίσης προφανώς η διεύθυνση του θέλει να μείνω άνεργος, μάλλον να καώ στην κόλαση, ίσως να χαθώ από προσώπου γης, μπορεί και να εξαφανιστώ στα νησιά Φίτζι... Πάντως, για κάποιον λόγο που μόνο η ίδια ξέρει (καθότι ποτέ δεν έφτασε αιτιολογία για την άρνηση αυτή), δεν προκρίνει την ελευθερία λόγου, την ανοχή στην αντίθετη γνώμη, τη διαμαρτυρία και την καταγγελία αν κάτι δεν μου κάθεται καλά (πρέπει όλα να μου αρέσουν κι όλα να πάνε καλά), την ελευθεροτυπία, αλλά προφανώς μας αποδεικνύει ότι ερεθίζεται από τη λογοκρισία, τη φασίζουσα νοοτροπία και άλλα διάφορα τύπου «αποφασίζω και διατάζω». Σημειώνω δε ότι χωρίς διαπίστευση έμειναν (είπαμε, έχουμε ξεπεράσει την πρόσκληση, είμαστε πλέον τα «κακά παιδιά»): ο πρόεδρος της ΠΕΚΚ Ανδρέας Τύρος, ο Νίκος Αρτινός, ο Νίκος Τσαγκαράκης (καλά, δεν το περιμένατε;), καθώς και η συνάδελφος, υπεύθυνη πολιτιστικού στην εφημερίδα «Το Χωνί» Έλσα Σπυριδοπούλου, προφανώς επειδή είναι… συνάδελφος μου! Έφτασαν στο σημείο να της στείλουν διαπίστευση πριν 10 μέρες και να την πάρουν πίσω… Η οποία δεν είναι μέλος της ΠΕΚΚ (που «ερεθίζει» τη διεύθυνση), δεν είναι κριτικός κινηματογράφου και μένει στη Θεσσαλονίκη! Κλείνοντας, προτρέπω τον διευθυντή του SevenArt Γιάννη Δηράκη, ο οποίος βρίσκεται αυτές τις ημέρες στο φεστιβάλ, να πηγαίνει από το πεζοδρόμιο. Ποτέ δεν ξέρεις, Γιάννη, πρόσεχε καλού κακού… Κι αφού ζητήσω συγνώμη απ’ όλους όσοι διάβασαν αυτό το προσωπικό χρονολόγιο δίνοντας σημασία όμως ουσιαστικά σε ένα θέμα που αφορά όλους μας, μιας κι έχει να κάνει με την ελευθεροτυπία και όχι μόνο, θα ρωτήσω, ως κριτικός κινηματογράφου κι όχι ταινιών που θέλουν να μας επιβάλλουν οι διευθυντές των φεστιβάλ ανά καιρούς, το τελευταίο και το πιο σημαντικό απ’ όλα: Πως τολμάς και μου απαγορεύεις την είσοδο στις αίθουσες προβολής του δημόσιου φεστιβάλ της χώρας; 

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο κινμηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (4-11-13).

** 

ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΕΝΟΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ

Όταν πληροφορήθηκα ότι ο καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ αρνήθηκε να στείλει δημοσιογραφική διαπίστευση στην εφημερίδα ΤΟ ΧΩΝΙ ώστε να κάνω τη δουλειά μου, δεν έπεσα από τα σύννεφα. Η αλήθεια είναι ότι εξακολουθώ να μην καταλαβαίνω ποιο είναι το πρόβλημα του μαζί μου. Αν εξαιρέσουμε το προφανές, ότι δηλαδή βρίσκομαι στο Δ.Σ. της Πανελλήνιας Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου με την οποία φαίνεται ότι «ερεθίζεται» ποικιλοτρόπως, ο καλλιτεχνικός διευθυντής δήλωνε στους συνεργάτες του καιρό τώρα ότι είναι «ευχαριστημένος από τη δουλειά μου». Το σίγουρο είναι ότι δεν κατάφερε με αυτά τα λόγια να με βάλει στην «αυλή» του γιατί προσωπικά, πρώτα απ’ όλα, έχω μάθει να υποστηρίζω τη γνώμη μου και να τιμώ το μέσο που με πληρώνει για να κάνω ρεπορτάζ και κριτική, κι όχι ωραίες εκθέσεις, αγιογραφίες και διάφορου τύπου λιβανίσματα. Και μιας και φτάσαμε στο σημείο των δημοσιογραφικών αποκλεισμών, θα σας μιλήσω για έναν ακόμη αποκλεισμό, που δεν έχει απασχολήσει το κοινό, από τον περασμένο Μάρτιο. Στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, το οποίο διευθύνει το ίδιο πρόσωπο, υπάρχει κριτική επιτροπή της FIPRESCI (Διεθνής Ένωση Κριτικών Κινηματογράφου) έπειτα από σχετική πρωτοβουλία της Πανελλήνιας Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου (Π.Ε.Κ.Κ.). Μάλιστα, σε κάθε διοργάνωση ορίζεται από το ΔΣ της Π.Ε.Κ.Κ. ένας έλληνας εκπρόσωπος στην πενταμελή αυτή επιτροπή, καθότι δίνονται δυο βραβεία, ένα σε ελληνική και ένα σε ξένη ταινία. Η απόφαση του Δ.Σ. τον περασμένo Φεβρουάριο ήταν να ορίσει τον υπογράφοντα ως έλληνα εκπρόσωπο στην επιτροπή της FIPRESCI για το 15ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. Όταν στέλνεται το σχετικό έγγραφο του ορισμού στα κεντρικά της FIPRESCI και του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, οι εκπλήξεις διαδέχονται η μία την άλλη: Αρχικά μαθαίνουμε ότι υπάρχει ήδη έλληνας εκπρόσωπος, που έχει οριστεί αυθαιρέτως από τον διευθυντή του φεστιβάλ! Πρόκειται για έναν εκ των δυο κριτικών του περιοδικού Αθηνοράματος, ο οποίος αφενός δεν ήξερε τίποτα γι’ αυτό τον ορισμό αφετέρου δεν είναι μέλος της Π.Ε.Κ.Κ. ώστε να μπορεί να είναι στην επιτροπή βάσει του καταστατικού της FIPRESCI. Η αυθαιρεσία συνεχίζεται με την άρνηση του ορισμού μου καθότι, λέει, ήμουν σε επιτροπή της FIPRESCI πρόσφατα. Η αλήθεια είναι ότι θήτευσα σε επιτροπή πριν δυο χρόνια αλλά στο φεστιβάλ του Νοεμβρίου, όχι του Μαρτίου. Απλώς, κι επειδή το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης εν γένει είναι ενός ανδρός αρχή, ο διευθυντής συγχέει τις δουλειές του και τα φεστιβάλ του. Όταν οι παραπάνω εξηγήσεις δίνονται, πάντα μέσω FIPRESCI καθότι έχει αρνηθεί δις το διάλογο, η επομένη δικαιολογία είναι ότι δεν είχα κάνει στη θητεία εκείνη καλά τη δουλειά μου. Κι όμως… είναι ο ίδιος άνθρωπος που έλεγε δεξιά κι αριστερά ότι κάνω καλά τη δουλειά μου... Για λόγους ευθιξίας αλλά και για να βοηθήσω στην εξομάλυνση των σχέσεων και να προχωρήσει η σύνθεση της επιτροπής, παραιτούμαι εγγράφως δηλώνοντας ρητά ότι δεν επιθυμώ ξανά στο μέλλον να συμμετάσχω σε επιτροπές της FIPRESCI που βρίσκονται σε φεστιβάλ υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση του (να ξέρετε έχει και πολλά: στο Τορόντο, στο Μόντρεαλ, στο Ρέικιαβικ κ.ά.) Μην νομίζετε ότι τελειώσαμε εδώ: ενόσω εξελίσσεται το «δράμα» ονόματα επί ονομάτων, πάντα με πρωτοβουλία της καλλιτεχνικής διεύθυνσης, έρχονται σε επιστολές της FIPRESCI, ενώ μαθαίνουμε ότι τηλεφωνεί σε διάφορους συναδέλφους από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη ρωτώντας τους αν επιθυμούν να συμμετάσχουν στην επιτροπή. Με άλλα λόγια, ο άνθρωπος -που φυσικά έχει ξεφύγει- κινείται αντιθεσμικά, αντιδεοντολογικά, παρακάμπτοντας νόρμες, κανόνες, καταστατικά αλλά και έθιμα, θέλοντας να ελέγχει πρόσωπα και καταστάσεις. Φτάνει στο σημείο να λέει ποιους θέλει σε επιτροπές! Γεγονός που δεν είναι στη δικαιοδοσία του. Τη συνέχεια, όπως θυμάστε, την είχαμε πει στο προηγούμενο φύλλο. Εντέλει αποδέχτηκε τον ορισμό του συναδέλφου Νίκο Τσαγκαράκη, από την εφημερίδα Πατρίδα του Ηρακλείου της Κρήτης, προφανώς γιατί δεν τον είχε εντάξει στα «κακά παιδιά». Ο συνάδελφος όμως δεν του έκανε το χατίρι. Τον κατήγγειλε επί σκηνής, στη συνέχεια «τραμπουκίστηκε» (με λόγια όχι με πράξεις) στο φουαγέ γνωστού ξενοδοχείου από τον ίδιο και τη συνεργάτιδα του Ελένη Ράμμου. Κι εντέλει είναι σήμερα ένας από τους πέντε αποκλεισμένους δημοσιογράφους, χωρίς πρόσκληση για φιλοξενία, χωρίς καν διαπίστευση. 

*To άρθρο δημοσιεύτηκε στην εβδομαδία εφημερίδα Το Χωνί (10-11-13).