24 Νοε 2013

Ψάχνοντας τον Sugarman


Του Νέστορα Πουλάκου 

Μουσική είναι η εβδομάδα που διανύουμε μια και στις αίθουσες ξεχωρίζουν ντοκιμαντέρ, που αναδεικνύουν την ιδιαίτερη θέση της μελωδίας μέσα στην κοινωνία. Αυτό που πραγματικά συγκινεί αλλά και συνεπαίρνει είναι το οσκαρικό ντοκιμαντέρ «Ψάχνοντας τον Sugar Man», το οποίο ανακαλύπτει στις εργατικές συνοικίες του Ντιτρόιτ ένα λησμονημένο μουσικό είδωλο των απανταχού Νοτιοαφρικανών, από τη δεκαετία του 1970. Πλην των ταινιών που προτείνουμε παρακάτω, παίζονται ακόμη: το μπλοκμπάστερ «Thor 2: Σκοτεινός κόσμος», το μουσικό ντοκιμαντέρ για τον Ιταλό τροβαδούρο Βινίσιο Καποσέλα «Indebito», καθώς και σε επανέκδοση η σοβιετική «Απεργία» του Σεργκέι Αϊζενστάιν. 

Ο βασιλιάς ζει 

Μάθετε ότι για τους αποκλεισμένους και αποκομμένους από τον υπόλοιπο κόσμο Νοτιοαφρικανούς που μάχονταν το απάνθρωπα ρατσιστικό Απαρτχάιντ από τη δεκαετία του 1970, ο Αμερικανός τροβαδούρος Σίξτο Ροντρίγκεζ ήταν το μουσικό είδωλο τους. Ούτε ο Μπομπ Ντίλαν, ούτε οι Ρόλινγκ Στόουνς, ούτε -προγενέστερα- ο Έλβις Πρίσλεϊ. Ο Σίξτο Ροντρίγκεζ, ένα φτωχός παρίας από τις εργατικές συνοικίες του Ντριτρόιτ με τη βελούδινη φωνή του, παρά την καταβύθιση του στο αλκοόλ, την περίεργη συμπεριφορά του και το ατσούμπαλο ντύσιμο του, υπήρξε ο άνθρωπος που επηρέασε και ενέπνευσε μέσα από τα τραγούδια του την επανάσταση εναντίον του φυλετικού μίσους στην Αφρική αλλά… δεν το ήξερε. Το έμαθε δεκαετίες αργότερα από δυο φανατικούς θαυμαστές του, από τη Νότιο Αφρική, οι οποίοι αποφάσισαν -στα τέλη της δεκαετίας του 1990- να αναζητήσουν τα ίχνη του για να ανακαλύψουν ότι «βασιλιάς» τους ζει. Άλλωστε, από τα πρώτα χρόνια της δημοφιλίας του ακουγόταν ότι είχε αυτοκτονήσει με κάθε πιθανό τρόπο. Φήμες τελικά. Αυτή την απίθανη ιστορία της ανθρώπινης παραδοξότητας αλλά και εκμετάλλευσης καταγράφει με αρκούντως μυθιστορηματικό – μυθοπλαστικό τρόπο το εξαιρετικά ενδιαφέρον ντοκιμαντέρ «Ψάχνοντας τον Sugarman», που κατάφερε το 2012 να κερδίσει τα καλύτερα βραβεία ταινιών τεκμηρίωσης σε όλο τον κόσμο -μεταξύ των οποίων και το Όσκαρ. Αγωνία, λαχτάρα, απορία, άγχος, νευρικότητα -όλα αυτά που μας προκαλούνται από μια έντονη κινηματογραφική ιστορία μας περιβάλλουν και σε αυτή την απίθανη καταγραφή του Σουηδού κινηματογραφιστή Μάλικ Μπέντζελουλ. Ο αληθινός Ροντρίγκεζ, εντέλει, εξακολουθεί να ζει πιο φτωχός από ποτέ στην εργατούπολη του Ντιτρόιτ έχοντας πέσει θύμα εξαπάτησης από την αμερικανική δισκογραφική του εταιρεία, η οποία μοσχοπουλούσε για πολλά χρόνια τα δικαιώματα των δυο μόλις δίσκων του βγάζοντας εκατομμύρια δολάρια. Ο Ροντρίγκεζ δεν έλαβε ποτέ ούτε σεντς, στις ΗΠΑ δε αντιμετωπίστηκε σαν αποτυχημένος μια και ποτέ δεν έκανε πωλήσεις ή δεν βρήκε την αναγνώριση που του άξιζε -και γι’ αυτό εγκατέλειψε νωρίς τη μουσική του καριέρα. Ένα ντοκιμαντέρ - μάθημα ζωής που αξίζει να δείτε για να διδαχθείτε ότι τα όνειρα σας πρέπει πάση θυσία να τα κυνηγάτε. Με κάθε κόστος. Επιμένοντας κόντρα στους πάντες και κυρίως στο σύστημα. 

Sex, drugs & rock n’ roll 

Η αλήθεια είναι ότι στο άκουσμα της συνεργασίας του Κόρμακ ΜακΚάρθι (ένας από τους καλύτερους Αμερικανούς συγγραφείς) με τον Ρίντλεϊ Σκοτ (ένας από τους σημαντικότερους χολιγουντιανούς σκηνοθέτες) κάπως παραξενευτήκαμε αλλά τουλάχιστον αγωνιούσαμε για το τελικό αποτέλεσμα. Πόσα μπορούν να ενώνουν από το να χωρίζουν αυτούς τους δυο εντελώς διαφορετικούς δημιουργικούς κόσμους; Εντέλει τίποτα. Το χάσμα μεταξύ τους είναι απύθμενο, η δε καλλιτεχνική τους φύση εκ διαμέτρου διαφορετική. Και ο «Συνήγορος», η ταινία δηλαδή, αποδεικνύεται ένα υπερφίαλο και πομπώδες λογύδριο όπου η στυλιζαρισμένη εικόνα προσπαθεί να «καπελώσει» τη φλυαρία και το αντίθετο. Ο «Συνήγορος» δεν είναι μια κακή ταινία. Το αντίθετο. Έχει πολλές -αμιγώς ψυχαγωγικού τύπου- κινηματογραφικές αρετές, όπως κι άλλες τόσες συνισταμένες ώστε να σας αποτρέψουν από τη θέασή της. Σίγουρα δεν μπορεί να δικαιολογήσει το πολυάστερο καστ της και τους -ιδιαίτερης βαρύτητας- δημιουργούς της. Θυμίζει κυρίως μια ταραντινική εξτραβαγκάντζα, η οποία αναλώνεται ανάμεσα σε καλιαρντά, γαμήσια, ναρκωτικά, ωραίες γυναίκες και βρώμικες μπίζνες. Κάπου εκεί βρίσκουμε αμπελοφιλοσοφίες για τη ζωή, αδιέξοδους έρωτες και κλισέ χαρακτήρες από τις διαχρονικές γκανγκστερικές ταινίες. Με άλλα λόγια, κι εφόσον όλα αυτά τα έχουμε δει και ξαναδεί, τι απομένει από ένα ψυχαγωγικό δίωρο άνευ ουσίας; 

Ψάχνοντας τον Sugarman *** 
Ο συνήγορος ** 

*Η στήλη Στοπ Καρέ δημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία εφημερίδα Το Χωνί (24-11-13). Κριτικές ταινιών διαβάζετε και στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr.