14 Δεκ 2013

Το μουσείο που περνά από το... στομάχι!


Στον Νέστορα Πουλάκο
Φωτογραφίες: Στράτος Προύσαλης
 
Και μόνο στο άκουσμα ότι σύντομα το πρώτο Μουσείο Ελληνικής Γαστρονομίας, που βρίσκεται στην καρδιά της Αθήνας (Αγίου Δημητρίου 13 Ψυρρή), θα είναι ανοιχτό για το κοινό το πρώτο δεκαήμερο του Δεκεμβρίου, μας έκανε να κινητοποιηθούμε και να αναζητήσουμε τους εμπνευστές του. Οι Κωνσταντίνος Ματσουρδέλης, Αλκυόνη Ματσουρδέλη, Όμηρος Τσάπαλος και Λυδία Νταμκαρέλου είναι τέσσερις νέοι, που κανείς τους δεν ξεπερνά την ηλικία των 26 ετών και με ιδιωτικά κεφάλαια έκαναν το όνειρο τους πραγματικότητα. Επισκεφθήκαμε τον υπό διαμόρφωση χώρο για τις ανάγκες της συνέντευξης και της φωτογράφισης, συζητήσαμε με τρεις εξ αυτών (απουσίαζε ο Όμηρος), γνωρίζοντας επίσης κι άλλους νέους επιχειρηματίες που είχαν έρθει εκείνη την ημέρα για να βοηθήσουν την ομάδα στις δουλειές της ανακαίνισης. Όλοι τους είναι «φοιτητές» στο πρόγραμμα εταιρικής κοινωνικής ευθύνης και νεανικής επιχειρηματικότητας egg (Eurobank – Corallia), όπου εκεί μαθαίνουν ν’ αναπτύσσουν τις πιο τρελές και καινοτόμες ιδέες τους. 

Ποιο είναι το όραμα και ποιος ο στόχος της προσπάθειας σας; Τι ονειρεύεστε αλλά και τι σχεδιάζετε να γίνει το Μουσείο Ελληνικής Γαστρονομίας; 

Το όραμα μας είναι να αναδείξουμε την πολιτισμική αλλά και την πρακτική, καθημερινή αξία της ελληνικής γαστρονομίας σε όλους τους επισκέπτες του Μουσείου, μικρούς και μεγάλους. Όνειρο μας είναι να δημιουργήσουμε ένα χώρο ανοιχτό στους επισκέπτες του, όπου να βιώνουν μια ευχάριστη και χρήσιμη εμπειρία. Παράλληλα, θέλουμε να δημιουργούμε κοινωνικό έργο μέσα από τα εκπαιδευτικά μας προγράμματα και τις διάφορες δράσεις μας.Ο άμεσος στόχος μας είναι να ολοκληρώσουμε τη μουσειακή έκθεση όπως ακριβώς την ονειρευόμαστε, δηλαδή με άρτιο υλικό και σύγχρονα τεχνολογικά μέσα επικεντρωμένα στην εμπειρία του επισκέπτη. Φυσικά αυτό χρειάζεται πολύ χρόνο και δουλειά για να επιτευχθεί, αλλά εργαζόμαστε καθημερινά πάνω σε αυτό. Η σκέψη μας για το μέλλον είναι πως θέλουμε να συμβάλουμε από την πλευρά μας ώστε η ελληνική γαστρονομία να αποκτήσει τη θέση που της αξίζει στο διεθνή γαστρονομικό χάρτη, και η Ελλάδα να αποτελεί έναν ανταγωνιστικό γαστρονομικό προορισμό. 

Για την επιλογή του μέρους, έπαιξε ρόλο ότι βρίσκεται στην καρδιά της παραδοσιακής Αθήνας των μυρωδιών και των γεύσεων; 

Από την αρχή της προσπάθειας μας αναζητήσαμε τον κατάλληλο χώρο, ο οποίος θέλαμε να βρίσκεται στο κέντρο της παραδοσιακής αγοράς της Αθήνας. Η επιλογή δεν ήταν δύσκολη, καθώς η Βαρβάκειος Αγορά και τα γύρω καταστήματα αποτελούν το αναμφισβήτητο κέντρο γαστρονομίας της Αθήνας. Εκεί συναντάς τα πιο ιδιαίτερα προϊόντα από όλη την Ελλάδα και τον κόσμο και στην ευρύτερη περιοχή μερικά από τα πιο παλιά εστιατόρια και καφενεία. Πέρα από αυτό, είναι μια ζωντανή περιοχή, γεμάτη αρώματα, χρώματα και γεύσεις, και μοναδικούς ανθρώπους σε ένα περιβάλλον το οποίο διατηρεί τον έντονο χαρακτήρα του ακόμα και σήμερα. 

Τέσσερις νέοι άνθρωποι, έως 26 ετών, αποφασίσατε να «τρέξετε» μια έξυπνη και πρωτότυπη πολιτιστική και γαστρονομική ιδέα. Αλήθεια πως προέκυψε; 

Η ελληνική γαστρονομία, η ιστορία και ηπαράδοσηαποτελούν εξαιρετικέςπηγές έμπνευσης για καινοτόμες ιδέες. Έτσι και εμείς στηριχθήκαμε στην ανάγκη για βαθύτερη γνώση του ελληνικού πολιτισμού, τη σύνδεση του με την καθημερινότητα μας και ιδιαίτερα με τη διατροφή μας. Πάνω σε αυτήν τη βάση αναπτύξαμε την ιδέα για ένα χώρο όπου θα προβάλλεται αυτή η σχέση. Η απόφαση να έχει μουσειακό χαρακτήρα προέκυψε μέσα από την ανάγκη να δώσουμε τη δέουσα αξία στην γαστρονομία, ως κομμάτι της άυλης πολιτισμικής μας κληρονομιάς. 

Γιατί πιστεύετε ότι δεν είχε σκεφτεί κανείς την ιδέα σας έως σήμερα; 

Η βάση της ιδέας μας είναι σχετικά απλή, και κανονικά θα έπρεπε να έχει δημιουργηθεί ένα Μουσείο για την ελληνική γαστρονομία πολύ νωρίτερα. Μάλιστα, γνωρίζουμε κάποιους ιδιωτικούς και δημόσιους φορείς οι οποίοι σχεδίαζαν παλαιότερα κάτι αντίστοιχο, αλλά όλα αυτά έμειναν στα χαρτιά. Η διαφορά με εμάς είναι ότι απλά είχαμε την τόλμη να το επιχειρήσουμε. 

Έχετε παρεμφερείς σπουδές ή ασχολίες στο παρελθόν με τη γαστρονομία ή τη μουσειολογία; 

Ο καθένας μας προέρχεται από διαφορετικό κλάδο. Έτσι, έχουμε μια μουσειολόγο (Λυδία), μια σχεδιάστρια (Αλκυόνη), έναν επικοινωνιολόγο (Όμηρος) και έναν οικονομολόγο (Κωνσταντίνος). Παρ’ όλ’ αυτά, για τη δημιουργία ενός σύγχρονου Μουσείου, απαιτείται η συνεργασία με διαφορετικές επιστημονικές ειδικότητες ώστε να καλύπτεται ολόκληρο το εύρος της γνώσης για την ελληνική γαστρονομία. Το μεγαλύτερο κομμάτι αυτής της έρευνας διεξάγεται τώρα σε συνεργασία με πανεπιστημιακούς φορείς και ερευνητικά ιδρύματα.Όσον αφορά το κομμάτι των γεύσεων,το έχουν αναλάβει έμπειροι σεφ οι οποίοι δημιουργούν για τους επισκέπτες μας ένα μοναδικό πάντρεμα της παραδοσιακής με τη μοντέρνα ελληνική κουζίνα. 

Σκοπεύετε να συνδέσετε τη δράση του Μουσείου με την τουριστική δραστηριότητα που αναπτύσσεται στην ευρύτερη περιοχή του κέντρου; 

Άλλωστε, η Πλάκα και το Μοναστηράκι είναι δίπλα σας. Το Μουσείο Ελληνικής Γαστρονομίας και η ευρύτερη περιοχή θα πρέπει να αποτελούν σημείο αναφοράς για κάθε τουριστικό οδηγό, ως προορισμοί γνωριμίας με την ελληνική γαστρονομία.Η περιοχή μας ευνοεί σε αυτό, καθώς θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως ένα ζωντανό Μουσείο Γαστρονομίας. Τα τελευταία χρόνια, αυτή η γωνιά της πόλης μας έχει αναδειχθεί από αρκετούς ξεναγούς ως μια εξαιρετική επιλογή για γαστρονομικούς περιπάτους. Σκέψη μας είναι να συνδυάσουμε την επίσκεψη στο Μουσείο με ξεναγήσεις στην ευρύτερη περιοχή, ώστε οι επισκέπτες να βιώνουν μια ολοκληρωμένη εμπειρία ελληνικής γαστρονομίας. 

Σχεδιάζετε να αναπτύξετε στους χώρους του Μουσείου εμπορική ή εκπαιδευτική δραστηριότητα; 

Οι δραστηριότητες που αναπτύσσουμε έχουν κυρίως εκπαιδευτικό χαρακτήρα, όπως τα προγράμματα διατροφικής εκπαίδευσης για ενήλικους και παιδιά. Παρ’ όλ’ αυτά, θα υπάρχουν και εμπορικές δραστηριότητες στο χώρο. Σε αυτές συμπεριλαμβάνεται το πωλητήριο μέσα από το οποίο θα διατίθενται προϊόντα ελλήνων παραγωγών, αλλά και το εστιατόριο το οποίο θα προσφέρει φαγητό ακόμα και εκτός ωρών λειτουργίας του Μουσείου. 

Ποια είναι τα άμεσα σχέδια σας; 

Αυτή την περίοδο, προετοιμάζουμε μια σειρά εκδηλώσεων οι οποίες θα προβάλουν τη γαστρονομία συγκεκριμένων περιοχών της Ελλάδας. Ο γαστρονομικός χάρτης της Ελλάδας είναι αχανής, και μέσα από αυτές τις εκδηλώσεις σκοπός μας είναι να τον μελετήσουμε τμηματικά, έως ότου καταλήξουμε στην δημιουργία της μόνιμης συλλογής που να εκφράζει το σύνολο της ελληνικής γαστρονομίας. Στις εκδηλώσεις που προετοιμάζουμε, θα δίνεται έμφαση στην ανάδειξη των τοπικών εδεσμάτων, τα οποία οι επισκέπτες θα μπορούν να δοκιμάζουν. Επίσης θα προβάλλονται λαογραφικά και ιστορικά στοιχεία που σχετίζονται με το κάθε προϊόν αλλά και με την ευρύτερη ιστορία και παράδοση της κάθε περιοχής. Η αρχή θα γίνει με την εκδήλωση για τη γαστρονομία της Μακεδονίας από τα μέσα Δεκεμβρίου έως τις αρχές Ιανουαρίου και θα ακολουθήσουν άλλες περιοχές της Ελλάδας. Ο επισκέπτης θα μπορεί να περιηγείται στους χώρους του Μουσείου μαθαίνοντας τη μακεδονική κουζίνα μέσα από διαδραστικά εκθέματα. Παράλληλα θα μπορεί να δοκιμάζει τις γεύσεις της κουζίνας αυτής, μέσα από το πλήρες μενού που θα σερβίρεται στο τέλος της διαδρομής. Στη συνέχεια θα έχει τη δυνατότητα να αγοράζει τα σχετικά υλικά από το παντοπωλείο του Μουσείου. Για όλη τη «διαδρομή» έχουμε αποφασίσει να βάλουμε μια συμβολική τιμή, που δεν θα ξεπερνάει τα 8 ευρώ. 

Υπάρχει σκοπός να ενισχυθεί το κοινωνικό προφίλ της προσπάθειας σας, ώστε να συνάδει και με την οικονομική συγκυρία της εποχής; 

Η εποχή μας απαιτεί δράση και αλληλεγγύη μέσα στο κλίμα έντονης κοινωνικής και οικονομικής κρίσης που βιώνουμε. Απέναντι στα προβλήματα που αντιμετωπίζει συνολικά η ελληνική κοινωνία δεν μπορεί κανείς να μένει απαθής. Σήμερα, οι περισσότερες νέες προσπάθειες έχουν στόχο να προσφέρουν θετικό κοινωνικό αντίκτυπο, με άμεσο ή έμμεσο τρόπο. Ο καθένας μας πλέον δέχεται και προσφέρει αλληλεγγύη. Από το ξεκίνημα κιόλας της προσπάθειας μας έχουμε δεχθεί βοήθεια από ιδιώτες εθελοντές,αλλά και από ομάδες κοινωνικής δράσης. Εμείς με τη σειρά μας, οργανώνουμε από τώρα κοινωνικές δράσεις οι οποίες στοχεύουν κυρίως στη διατροφική εκπαίδευση παιδιών και στην αντιμετώπιση της πείνας, όπως συσσίτια τα οποία θα ξεκινήσουν σύντομα. 

Μεταξύ Αθηνάς και Ευριπίδου 

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον από αρχιτεκτονικής άποψης παρουσιάζει το κτίριο όπου στεγάζεται το Μουσείο Ελληνικής Γαστρονομίας. Αλήθεια πως το ανακαλύψατε και με ποια κριτήρια έγινε η επιλογή του; 

Το κτίριό μας βρίσκεται στην οδό Αγ. Δημητρίου, μεταξύ της πλατείας του Ψυρρή (Πλατεία Ηρώων) και των οδών Αθηνάς και Ευριπίδου, μόλις 200 μέτρα από την Βαρβάκειο.Πρόκειται για ένα μοναδικό νεοκλασικό κτίριο, το οποίο θυμίζει την αίγλη της παλιάς Αθήνας. Χάρη και στην πρόσφατη αναπαλαίωση του, έχουν αναδειχθεί τα ιδιαίτερα αρχιτεκτονικά στοιχεία του.Σπάνιας αισθητικής αξίας είναι οι οροφογραφίες οι οποίες κοσμούν το εσωτερικό του κτιρίου.Θα μπορούσαμε να πούμε ότι το κτίριο μας βρήκε, δεν το βρήκαμε. Η πρώτη φορά που το επισκεφθήκαμε ήταν τυχαία, αλλά αρκετή για να το ερωτευτούμε. Ξέραμε αμέσως ότι αυτό το κτίριο ήταν το ιδανικό για εμάς. 

*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο τεύχος 10 του μηναίου περιοδικού Σχεδία (Δεκέμβριος 2013).