6 Δεκ 2013

Οι γερμανοί ξανάρχονται


Του Νέστορα Πουλάκου 

Όχι, δεν πρόκειται για τη μαύρη κωμωδία των Αλέκου Σακελλάριου και Χρήστου Γιαννακόπουλου που σημάδεψε τον ελληνικό κινηματογράφο αλλά και την κοινωνία μεταπολεμικά, μα για το ντοκιμαντέρ «Χαραγμένες ζωές» του Σπύρου Τέσκου που ουσιαστικά ισχυρίζεται ότι οι Γερμανοί όχι μόνο δεν εκδιώχθηκαν κακής κακώς το 1945 αλλά παραμένουν ως δυνάστες αυτής της έρμης χώρας, δεκαετίες τώρα. Από την Πέμπτη 10 Οκτωβρίου προβάλλεται το ντοκιμαντέρ του Σπύρου Τέσκου στο κινηματοθέατρο Τριανόν, σε διανομή New Star. Διάρκειας πάνω από δυο ωρών, ο Τέσκος συνδέει δυο «μάρτυρες» της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα, αμέσως και εμμέσως: την εκτέλεση του αγωνιστή της Αντίστασης, Ικαριώτη δασκάλου Γιώργου Κρόκου το 1944 από τους ναζί. Και την αυτοχειρία του συνταξιούχου φαρμακοποιού και πολιτικά ευαισθητοποιημένου Δημήτρη Χριστούλα στην πλατεία Συντάγματος, τον Απρίλιο του 2012. Αυτές οι δυο «μαρτυρίες» αποτελούν τη ραχοκοκαλιά μιας ταινίας τεκμηρίωσης μιας βαθύτατα πολιτικής και κοινωνικής καταγγελίας. Ο Τέσκος πιάνει το νήμα από τη ναζιστική κατοχή και την αντίσταση των Ελλήνων ώστε να μιλήσει για το οικονομικό πλιάτσικο της μεταπολεμικής Γερμανίας στη χώρα μας. Από τη μη καταβολή των γερμανικών αποζημιώσεων και τα συν αυτώ σχόλια του Μανώλη Γλέζου, εμβληματικής προσωπικότητας της Αντίστασης και της Αριστεράς. Στην «επιβολή» του Μνημονίου το 2010, με βασικό δανειστή αλλά και «δανειζόμενο» τη Γερμανία της Άνγκελα Μέρκελ. Οι «Χαραγμένες ζωές» στη διάρκεια τους αποτυπώνουν τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης (που οδήγησαν στην αυτοχειρία του Χριστούλα) και τεκμηριώνουν, ομολογουμένως πολιτικά στρατευμένα, το «πως» και το «γιατί». Οι οικονομολόγοι, θεωρητικοί και ιστορικοί Λεωνίδας Βατικιώτης, Ιάσωνας Χανδρινός και Σπύρος Μαρκέτος συνομιλούν με την κάμερα του Τέσκου, βασιζόμενοι και οι τρεις σε μια κοινή γραμμή: τον οικονομικό φασισμό που οδήγησε στην άνοδο των ακροδεξιών στοιχείων, κατέληξε στην ένδεια και τη φτωχοποίηση, έχοντας τις καταβολές του στη ναζιστική Γερμανία. Από την άλλη μεριά, εμφανίζονται ακόμη δυο πορείες μέσα στην «πλοκή»: η διάλεξη, επί της ουσίας και επί της κάμερας, του Γερμανού ερευνητή Ματίας Ρατ, στην οποία εξηγούσε τη γερμανική πολιτική στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα, επεξηγώντας τη σημερινή παντοκρατορία της αλλά και το πώς είναι η κατάσταση στο εσωτερικό της. Οι μαρτυρίες ακτιβιστών και υπευθύνων που έχουν άμεση επαφή με τους νεόπτωχους της ελληνικής κοινωνίας. Γιατροί του Κόσμου, ιερείς, δίκτυο Αλληλεγγύης και Ανταλλαγής, άστεγοι του δήμου Αθηναίων, Κοινωνική Κουζίνα κ.ά. σημειώνουν με έμφαση στην κουβέντα τον οριακό κίνδυνο της ελληνικής κοινωνίας. Οι παραπάνω συνεντεύξεις διαπνέονται από σπάνια ντοκουμέντα και αρχεία που αποδεικνύουν το γερμανικό φασισμό πολυεπίπεδα. Βέβαια, στα μείον του ντοκιμαντέρ είναι η αδικαιολόγητη διάρκεια του, οι επαναλαμβανόμενες και πανομοιότυπες θέσεις επί του ίδιου θέματος, όπως και η τηλεοπτικού τύπου δομή του. Σε αυτά συνοψίζονται τα αμιγώς κινηματογραφικά ζητήματα της ταινίας του Τέσκου. Καθότι σε ιδεολογικό επίπεδο, είμαι σίγουρος ότι πολλοί θα διαφωνήσουν, θα αντιπαρατεθούν, θα σχολιάσουν και θα έρθουν σε ρήξη με το δημιουργό (όπως π.χ. συμβαίνει εδώ), μια και όπως προείπαμε παίρνει ξεκάθαρη πολιτική θέση, σε ένα αμιγώς αγωνιστικό πλαίσιο. 

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (14-10-13).