16 Φεβ 2014

Άγρια νιάτα


Του Νέστορα Πουλάκου 

Οργισμένη η κινηματογραφική εβδομάδα που διανύουμε, με τον «Εγωιστή γίγαντα» από την Αγγλία και το «Dallas buyers club» από τις ΗΠΑ, να μιλούν για ήρωες που τα έβαλαν ουσιαστικά με την κοινωνία όπου ζούσαν, σπάζοντας τα ταμπού και κάνοντας τη δική τους μικρή επανάσταση, η οποία χαράχτηκε στην ιστορία. Παίζονται ακόμη: η πολεμική ταινία «Μνημείων άνδρες» του Τζορτζ Κλούνεϊ, η εφηβική περιπέτεια φαντασίας «Vampire academy», η δραματική «Μια χειμωνιάτικη ιστορία» με τον Ράσελ Κρόου, και τέλος η ελληνική δραμεντί δρόμου «Με χωρίς γυναίκες», όπου πρωταγωνιστούν οι Θοδωρής Αθερίδης και Δημήτρης Ήμελλος. 

Άγρια νιάτα 

Πιστή στην παράδοση του σύγχρονου βρετανικού σινεμά, που κοιτάζει με σκεπτικισμό τη δύσκολη κοινωνική πραγματικότητα της εργατικής τάξης μακριά από τα λαμπερά φώτα του Σίτι και του Σόχο, η Κλιό Μπέρναρντ βάζει το δικό της λιθαράκι δίπλα στα ανάλογα κριτικά σχόλια του Κεν Λόουτς, του Μάικ Λι, της Αντρέα Άρνολντ, ακόμη και του «επιφανειακού» Γκάι Ρίτσι. Εδώ, διασκευάζει τους ήρωες του Όλιβερ Τουΐστ, βάζοντας τον πιτσιρικά Άρμπορ να πρωταγωνιστεί στην πιο σκληρή, αντι-παιδαγωγική κι εντελώς αντί-νεανική ιστορία ενός 13χρονου οργισμένου γυρολόγου που ελκύεται από το δρόμο και την βρώμικη ζωή, παρεκκλίνοντας από την συνήθη πορεία των συνομηλίκων του. Με το σχολείο να αποτελεί πλέον απατηλό όνειρο, ο Άρμπορ και ο κολλητός φίλος του, επίσης με αποβολή από το «άδικο» εκπαιδευτικό σύστημα, φέρονται ανήσυχα και βίαια, σίγουρα με ταραχώδη εφηβικό εκνευρισμό αλλά και με μια άσβεστη όρεξη να ανακαλύψουν τη σκοτεινή πλευρά της πόλης τους. Τριγυρνάνε στους δρόμους, βρίζονται και πλακώνονται με όλον τον κόσμο, κλέβουν παλιοσίδερα και τα μεταπωλούν, κάνοντας παρέα αλλά και συνεργαζόμενοι –το χαρτζιλίκι πρέπει να βγαίνει άλλωστε- με περιθωριακούς και περιφερόμενους «βρώμικους, βίαιους και κακούς». Οι ήρωες της Μπέρναρντ φέρνουν στο μυαλό μας το λούμπεν ανθρώπινο σκηνικό που έστηναν οι Ιταλοί κινηματογραφιστές στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα, αποτυπώνοντας γλαφυρά αλλά και συνθέτοντας καρέ-καρέ την αλλαγή του αστικού χάρτη στις μεγαλουπόλεις, και ιδίως στη Ρώμη. Η μοναδική κινηματογραφία που τόλμησε κάτι ανάλογο είναι μόνο η βρετανική, όπως προαναφέραμε. Έτσι και εδώ, κάπως μεταξύ κοινωνικού ρεαλισμού και αστικού μύθου, όπου το παραμύθι για παιδιά λαμβάνει τις πλέον σκοτεινές του διαστάσεις, αλλά και η γροθιά στο στομάχι για την ποιότητα ζωής, την παντελή απουσία της γονεϊκής φροντίδας και γενικότερα την ενήλικη αδιαφορία σε όλο της το μεγαλείο, μας συστήνουν όλα μαζί, έτσι σκληρά και συνθλιμμένα, τον «Εγωιστή γίγαντα» σαν μια ταινία για τα πιο μύχια μυστικά της αστικής ψυχής. Εκεί όπου την πόλη μας και τους ανθρώπους της προτιμάμε να μην τους βλέπουμε, να αποστρέφουμε το βλέμμα μας, αφήνοντας τους να βυθίζονται στον λασπωμένο μικρόκοσμο τους. 

Μια καλύτερη (;) ζωή 

Με βάση το ανθρώπινο ανικανοποίητο και την αμετροέπεια της ψυχής, όλα αλλάζουν όταν μια βαριά αρρώστια «χτυπάει την πόρτα». Εν προκειμένω, ένας μάτσο καουμπόι από το Τέξας, που αρεσκόταν στο αχαλίνωτο σεξ, με κάθε πιθανό συνδυασμό, στην απίστευτη κατανάλωση ποτών και ναρκωτικών, στον τζόγο και τις μικροαπατεωνιές, είδε τη γη να φεύγει κάτω από τα πόδια του όταν έμαθε ότι πάσχει από τον ιό HIV (ή αλλιώς AIDS). Βρισκόμαστε στα σκληρά χρόνια της δεκαετίας του 1980, τότε που οι «αλητάμπουρες» των δυτικών κοινωνιών «έφευγαν» από αυτόν τον τόπο από την ηρωίνη και το AIDS. Ο ήρωας μας είναι ο μονίμως οργισμένος καουμπόι Ρον Γούντρουφ, η αληθινή ιστορία του οποίου μεταφέρεται στο σινεμά από τον Καναδό σκηνοθέτη Ζαν-Μαρκ Βαλέ, με πρωταγωνιστή τον Μάθιου ΜακΚόναχι στον ρόλο της καριέρας του. Γιατί όμως γίνεται ταινία η ζωή ενός εκ των πολλών θυμάτων του ιού του HIV, πίσω τα ‘80s; Ο Γούντρουφ, με μόλις ένα μήνα ζωής από τους γιατρούς, έζησε εντέλει έξι ολόκληρα χρόνια ξεκινώντας έναν αγώνα κόντρα στο αμερικανικό σύστημα υγείας και τα φάρμακα των πολυεθνικών, συστήνοντας εναλλακτικές μορφές θεραπείας του ιού, όπως τις έζησε και τις έμαθε κι ο ίδιος από έναν γιατρό στο Μεξικό. Την ίδια στιγμή, αυτός ο αγώνας αλλά και το σοκ της αρρώστιας, τον άλλαξε ριζικά και, αν μπορούμε να το χαρακτηρίσουμε έτσι, τον έκανε καλύτερο άνθρωπο. Εν γένει, ο αγώνας του μετέβαλλε την κοσμοθεωρία του περί ζωής, ταρακουνώντας τον για τα καλά. Βιογραφική ταινία το «Dallas buyers club», που ναι μεν ανακατεύεται με το περιθώριο της αμερικανικής επαρχίας, αλλά εστιάζοντας στο πρόβλημα του ιού HIV παρουσιάζει κάπως «καθαρά» κι εξιδανικευμένα τον ήρωα της, μειώνοντας χαρακτηριστικά όλους τους περιφερειακούς χαρακτήρeς, που πιθανώς ήταν και υπαρκτά πρόσωπα. Σίγουρα αυτό που μας μένει, είναι η αξεπέραστη ερμηνεία του ΜακΚόναχι που αξίζει να μνημονεύεται, πέρα από το οποιοδήποτε Όσκαρ. 

Εγωιστής γίγαντας *** 
Dallas buyers club **1/2 

*Η στήλη Στοπ Καρέ δημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία εφημερίδα Το Χωνί (16-2-14). Κριτικές μπορείτε να διαβάσετε και στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (13-2-14).