25 Ιουν 2014

Θηλυκά πορτραίτα [Βασίλης Ακριβούσης, Vakxikon.gr 2014]


Γράφει ο Θεοχάρης Παπαδόπουλος

Στις μέρες μας, οι περισσότερες ποιητικές συλλογές περιλαμβάνουν είτε ποιήματα σε ελεύθερο στίχο, είτε ποιήματα όπου τηρούνται τα χαρακτηριστικά εξωτερικά γνωρίσματα της παραδοσιακής ποίησης (μέτρο και ρίμα), αλλά τα νοήματα είναι σύγχρονα και καλυμμένα τόσο, που πολλές φορές είναι δύσκολο να κατανοηθούν. Αν σήμερα, βγει μια ποιητική συλλογή, που ακολουθεί την παραδοσιακή τεχνοτροπία και συμπεριλάβει ποιήματα γραμμένα σε παλαιικό στυλ, τότε ο λογοτέχνης κινδυνεύει να θεωρηθεί ξεπερασμένος. Αν δεχτούμε ότι η ποίηση δεν μπαίνει σε καλούπια, όπως υποστηρίζουν διάφοροι φιλολογίζοντες, τότε θα πρέπει να δεχτούμε ότι ο ελεύθερος στίχος είναι κι αυτός ένα καλούπι, αφού ο ποιητής, που εκφράζεται με μοντέρνες τεχνοτροπίες σε περίπτωση, που αρχίσει να γράφει παραδοσιακά θα θεωρηθεί ότι οπισθοδρόμησε.
      Παρά την παραπάνω διαπίστωση υπάρχουν και ορισμένοι ποιητές, που επιμένουν να δημιουργούν τόσο στον παραδοσιακό, όσο και στον ελεύθερο στίχο, μην αναγνωρίζοντας κανένα καλούπι στην έμπνευσή τους κι όταν η έμπνευση μένει ελεύθερη, τότε μπορεί να δημιουργήσει αριστουργήματα.
      Ερχόμαστε, λοιπόν, στην περίπτωση του ποιητή Βασίλη Ακριβούση. Η πρώτη μας γνωριμία με το έργο του Βασίλη Ακριβούση έγινε από το διαδίκτυο, όπου δημοσίευσε αρκετά ποιήματα από την πρώτη του ποιητική συλλογή: «Έρωτας πανσέληνος», από τις εκδόσεις «Vakxikon.gr» και όσα διαβάσαμε ήταν αποκλειστικά σε ελεύθερο στίχο. Ένα χρόνο μετά ο ποιητής μας ξαφνιάζει εκδίδοντας την δεύτερη ποιητική του συλλογή με τον τίτλο «Θηλυκά πορτραίτα», επίσης από τις εκδόσεις «Vakxikon.gr», αποκλειστικά σε παραδοσιακό στίχο, με παλαιικό στυλ, άψογα μετρημένο στίχο και προσεγμένη ομοιοκαταληξία.
      Τα ποιήματα της συλλογής είναι κυρίως ερωτικά και άρα το θέμα τους είναι διαχρονικότατο αν σκεφτούμε ότι το αρχαιότερο ποίημα, που έχει βρεθεί το 2037 π.Χ. στην περιοχή Νιπούρ της αρχαίας Σουμερίας (σημερινό Ιράκ) είναι ερωτικό και ότι από τότε μέχρι σήμερα γράφεται ερωτική ποίηση.
      Τα περισσότερα ποιήματα της συλλογής «Θηλυκά πορτραίτα» του Βασίλη Ακριβούση δεν αναφέρονται ξεκάθαρα σε κάποια γυναίκα. Αν εξαιρέσουμε ορισμένα ποιήματα με ονομαστικό προσδιορισμό όπως τα: «Θεοδότη», «Ελένη της Ύδρας», «Της Πρωτοχρονιάς Ελένη», οι περισσότερες γυναίκες παρουσιάζονται ανώνυμες όπως: «Το γυμνό κορίτσι», «Η άγνωστη Αγνή», η «θελκτική σειρήνα» κλπ. Ειδικά, ο τίτλος «Στην άγνωστη αγνή» μας παραπέμπει στην «Αγνώριστη» του Διονύσιου Σολωμού.
      Οι επιρροές του Βασίλη Ακριβούση, στην ποιητική του συλλογή «Θηλυκά πορτραίτα», είναι σίγουρα αρκετές, αλλά ορισμένες είναι λίγο πιο ξεκάθαρες, όπως στο παρακάτω τετράστιχο από το ποίημα «Ένταση» που παραπέμπει στον Νίκο Καββαδία: «Μία πετρελαιόλαμπα καίει στην Αλαμπάμα - / πράσινα τα μαχαίρια μας, το αίμα στην αυλή·  / ευπρόσδεκτη η αγάπη μας, ευπρόσδεκτο το τάμα, / νυχτιάτικα σε Περσικό παλεύαμε χαλί.» ή όπως στο ποίημα «Αμαζόνα της στοργής», που σε κάποιο σημείο του θυμίζει δημοτικό τραγούδι: «Που λόγια να ‘βρω ειλικρινή, πώς να στο τραγουδήσω,».  
      Όπως παρατηρήσαμε και πιο πάνω, τα ποιήματα του Βασίλη Ακριβούση είναι ερωτικά, όμως, μέσα σε αυτά τα ποιήματα μπορεί να βρει κανείς σχήματα λόγου, που θα μπορούσαν να σταθούν ακόμα και αν το ποίημα δεν ήταν ερωτικό, δείχνοντάς μας πως πολλές φορές ο έρωτας χρησιμοποιείται σαν ένα υπόβαθρο για να μας πει ο ποιητής τις σκέψεις του. Για παράδειγμα, ο άνθρωπος, που ενώ πεθαίνει, δεν παύει να ζει στη σκέψη των συγγενών και των φίλων του: «Κι αν αποθάνεις, θε να ζεις πουλί του παραδείσου».
      Όμως, υπάρχουν και οι ψεύτικοι έρωτες και τότε ο ποιητής γίνεται καυστικός και ειρωνικός, όπως στο παρακάτω τετράστιχο από το ποίημα: «Άρωμα γυναίκας»: «Οι λοβιτούρες της λαλιάς, του ψεύτη η φενάκη, / σε μακρινή μας έριξε λιγάκι αγκαλιά·  / με υπομονή προσμένουμε την αποθεραπεία, / σπάνια δειλία νιώθοντας και σφίξη στην κοιλιά.»
      Στην ποιητική συλλογή «Θηλυκά πορτραίτα» του Βασίλη Ακριβούση, λοιπόν, συναντάμε πολλά θετικά στοιχεία, οπότε είναι εύλογο να αναρωτηθεί κανείς αν υπάρχει και κάποιο αρνητικό. Το μόνο, που θα μπορούσε να προσάψει κανείς είναι ορισμένοι σολοικισμοί, όπως για παράδειγμα στο ποίημα «Ερωτικό συμπέρασμα» ο στίχος: «του έρωτα η ξέχωρη έμεινε μας στιγμή·». Όμως, μπορούμε να δεχτούμε ορισμένες αλλαγές στη σειρά των λέξεων ως ποιητική αδεία, πόσο μάλλον, όταν την παραπάνω σύνταξη την έχουν χρησιμοποιήσει και ορισμένοι μεγάλοι ποιητές. Αρκεί να θυμηθούμε πως ο Κάλβος στις ωδές του έβαζε το ουσιαστικό πριν από το επίθετο δίνοντας περισσότερο ρυθμό και μουσικότητα στους στίχους του.
      Κλείνοντας, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι ο Βασίλης Ακριβούσης έχει κάνει ήδη ένα ακόμα σημαντικό βήμα με τη δεύτερη ποιητική του συλλογή. Περιμένουμε το επόμενο βήμα του.