13 Ιουλ 2014

Η έκλειψη του Αντονιόνι

 
Του Νέστορα Πουλάκου

Απόψε το βράδυ, Κυριακή 13 Ιουλίου, έχετε την ευκαιρία να απολαύσετε παλιό, κλασικό και αυθεντικό σινεμά στον κινηματογράφο Άστυ. Ναι μεν, δεν πρόκειται για θερινό σινεμά, αλλά σε full air conditioned ατμόσφαιρα θα νοσταλγήσετε την καλοκαιρινή Ρώμη και θα χαθείτε στη θερινή σιέστα των Ιταλών. Τόσο μοιάζουμε, απλώς αυτοί έχουν πιο όμορφη πόλη…

Το πρόγραμμα των «7 κλασικών αριστουργημάτων» που διεξάγει το Άστυ, περιλαμβάνει σήμερα τρεις προβολές της ταινίας «Η έκλειψη» του Ιταλού σκηνοθέτη Μικελάντζελο Αντονιόνι. Ο έρωτας, η κενότητα, η ματαιότητα αλλά και το κοινωνικοπολιτικό σχόλιο για την μπουρζουαζία, το χρήμα, την κατάρρευση του μεταπολεμικού θαύματος.

Η δεύτερη ταινία της «Τριλογίας της Αποξένωσης» του Αντονιόνι είναι η «Έκλειψη». Το ζευγάρι Μόνικα Βίτι – Αλαίν Ντελόν αποτελεί την ουσιαστική αλλά και φυσική συνέχεια του ζευγαριού της «Νύχτας», της πρώτης ταινίας δηλαδή, που χάθηκε στο ξημέρωμα μιας μακράς, οδυνηρής νύχτας…

Οι δυο δημοφιλείς ηθοποιοί υποδύονται τους φρεσκοερωτευμένους. Η Βίτι είναι η Βιτόρια, μια ευκατάστατη γυναίκα που ψάχνει να ολοκληρώσει την ευδαιμονία της με έναν αυθόρμητο έρωτα. Ο Ντελόν είναι ο Πιερό, ένας χρηματιστής που χωμένος στο κυνήγι του χρήματος έχασε την ίδια του τη ζωή. Και οι δυο είναι αθεράπευτα όμορφοι.

Εμποτισμένοι και οι δυο χαρακτήρες στο σκεπτόμενο αντονιονικό σύμπαν του ποιος, του γιατί, του πως, ερωτεύονται ο ένας τον άλλον, με την γυναίκα όμως να εξακολουθεί να νιώθει το ίδιο κενό με πριν. Το χρήμα είναι ο «διάβολος», αυτός που δεν αφήνει τη χαρά να μακροημερεύσει. Και με αυτήν την πλευρά της μεγαλοαστικής Ιταλίας μετά τον πόλεμο τα βάζει ο Ιταλός δημιουργός.

Γι’ αυτό και οι σκηνές με τα σπίτια που καταρρέουν σαν τις ανθρώπινες σχέσεις, όσα καινούρια και αν οικοδομούνται μετά τον πόλεμο, όσες και σχέσεις να συνάπτονται πάνω σε σαθρά θεμέλια. Ο Πιερό κυνηγάει το χρήμα με αποτέλεσμα όσο και να ποθεί ή να τον ποθούν να μην μπορεί να απολαύσει καμία στιγμή.

Η Βιτόρια είναι μια γυναίκα που έχει λύσει τις πραγματικές ανάγκες, ψάχνοντας πλέον τις συναισθηματικές. Όμως το χρήμα είναι ο μόνιμος φραγμός της. Δεν το ψάχνει, αυτό την κυνηγάει και την εμποδίζει να ευτυχήσει.

Πρόκειται για ένα λυρικό ποίημα αυτή η ταινία, που μιλάει για τα πιο μύχια μυστικά της ζωής. Ο Αντονιόνι δεν θα ολοκληρώσει με αυτήν την ταινία του διαλεκτική που χτίζει λιθαράκι – λιθαράκι πάνω στις ανθρώπινες σχέσεις, από το «Χρονικό μιας αγάπης». Άλλωστε αυτό το σινεμά θα το κάνει μέχρι τον θάνατο του, και γι’ αυτό έμεινε στην Ιστορία.

Η ταινία βγήκε στους κινηματογράφους το 1962. Ο Μικελάντζελο Αντονιόνι κέρδισε το Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής στο Φεστιβάλ Καννών της χρονιάς εκείνης.

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στη στήλη ΣΤΟΠ ΚΑΡΕ της εβδομαδιαίας εφημερίδας ΤΟ ΧΩΝΙ (13-7-14).