6 Ιουλ 2014

Το Θεώρημα του Πιερ Πάολο Παζολίνι



 
Του Νέστορα Πουλάκου

Στα θερινά σινεμά αυτή την εποχή παίζονται κλασικές ταινίες του παγκόσμιου κινηματογράφου, με τις οποίες έχουμε μεγαλώσει και δεν χορταίνουμε να βλέπουμε και να ξαναβλέπουμε. Μια από αυτές είναι το «Θεώρημα» του Πιερ Πάολο Παζολίνι, που συνεχίζει να προβάλλεται για μια ακόμη εβδομάδα στις θερινές αίθουσες της Αθήνας.

Ο Ιταλός σκηνοθέτης Πιερ Πάολο Παζολίνι είναι κλασικός και ανατρεπτικός συνάμα. Συγγραφέας, θεωρητικός, καλλιτέχνης, γενικά διανοητής, συνέβαλλε με τις ταινίες στην επαναθεώρηση όχι μόνο της τέχνης αλλά και της ματιάς πάνω στα πράγματα γενικότερα. «Έδρασε» κυρίως στη δεκαετία των μεγάλων «ζυμώσεων», εκείνης του 1960. Τότε συγκαταλέγεται χρονικά και το βλάσφημο, αιρετικό, τραχύ και σκληρό «Θεώρημα». Πρωταγωνιστής υπονοείται ότι είναι ο ίδιος ο Θεός και γι’ αυτό, άλλωστε, κυνηγήθηκε!

Είμαστε στη δεκαετία του 1960, στην πολυτελή βίλα μιας μεγαλοαστικής οικογένειας του Μιλάνο. Ο πατέρας – βιομήχανος, η σύζυγος, ο γιος και η κόρη, και η υπηρέτρια δέχονται την επίσκεψη ενός νέου και όμορφου νεαρού. Μετά από ένα γεύμα, ο «εξολοθρευτής Άγγελος» κατά Μπουνιουέλ αποπλανεί διαδοχικά όλα τα μέλη του σπιτιού, ακόμη και τον πατέρα, και έπειτα εξαφανίζεται!

Η ξαφνική φυγή του, όπως βέβαια και ο αναπάντεχος ερχομός του, προκαλεί τα πάθη στη βίλα. Τα μέλη της αναθεωρούν την άποψη τους για τη ζωή. Από την «ταπεινή» υπηρέτρια η οποία εξεγείρεται, στη σύζυγο που αποφασίζει να εκπορνευτεί, μετά τη συγκλονιστική σεξουαλική εμπειρία που είχε με τον όμορφο νεαρό. Κι από τον πατέρα που αφήνει το εργοστάσιο στους εργάτες του (μια ένδειξη κομμουνιστικής κολεκτίβας) για να φύγει μακριά από όλους και όλα, στα παιδιά τους: ο μεν «καταπιεσμένος» γιος στρέφεται στην Τέχνη, η δε «απελευθερωμένη» κόρη τρελαίνεται και κλείνεται στον εαυτό της. Σιωπά.

Μια από τις πολλές συγκλονιστικές στιγμές της ταινίες, ίσως η πιο «δυνατή», είναι η φυγή του πατέρα: απομακρύνεται από το εργοστάσιο του, γδύνεται τελείως και τρέχει μακριά, όπου χάνεται μέσα στη φύση.

Οι άξονες που χτυπά ο Παζολίνι είναι δύο: η ματιά του Θεού-δημιουργού πάνω στον άνθρωπο-δημιούργημα. Άραγε υπάρχει Θεός και τι κάνει;, αναρωτιέται ο Ιταλός δημιουργός. Και η κατάσταση στη μεγαλοαστικής τάξη της μεταπολεμικής, μεταφασιστικής Ιταλίας, με την ραγδαία ανάπτυξη και άνοδο της.

Επαναθεώρηση πραγμάτων, προσώπων, καταστάσεων, θεωριών. Της ίδιας της ζωής ίσως.
Στην ταινία πρωταγωνιστούν η Σιλβάνα Μανιάνο, ο Τέρενς Σταμπ, ο Μάσιμο Τζιρότι και η Λάουρα Μπέτι. Η τελευταία κέρδισε το βραβείο ερμηνείας στο Φεστιβάλ Βενετίας του 1968. Άλλωστε είναι η πρώτη ταινία που ο Παζολίνι χρησιμοποίησε επαγγελματίες ηθοποιούς, έχοντας διανύσει ήδη δέκα χρόνια στο σινεμά.

*Η κριτική δημοσιεύτηκε στη στήλη ΣΤΟΠ ΚΑΡΕ της εβδομαδιαίας εφημερίδας ΤΟ ΧΩΝΙ (6-7-14).