16 Οκτ 2014

Για τον Ελία Σουλεϊμάν



 
Του Νέστορα Πουλάκου

Σε έναν από τους σημαντικότερους σκηνοθέτες του παγκόσμιου σινεμά έχει αφιέρωμα και τιμά το φετινό Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου, που διεξάγεται από τις 16 έως τις 26 Οκτωβρίου στο Άστυ και στο Ααβόρα.
Ο 57χρονος Παλαιστίνιος Ελία Σουλεϊμάν φτάνει στην Αθήνα με αφορμή τις προβολές τριών χαρακτηριστικών ταινιών στο 27ο Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου.
Στον «Χρόνο που απομένει», μια συμπαραγωγή Αγγλίας, Ιταλίας, Βελγίου και Γαλλίας του 2009, o Σουλεϊμάν αφηγείται σε τέσσερα επεισόδια οικογενειακές ιστορίες, εμπνευσμένες από τα προσωπικά ημερολόγια του πατέρα του Φουάντ, ξεκινώντας από τότε που ήταν μαχητής αντίστασης το 1948, και τα γράμματα της μητέρας του σε μέλη της οικογένειας, που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη χώρα, κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου. Επιπλέον, ο Σουλεϊμάν συνδυάζει τις δικές του αναμνήσεις, σε μια προσπάθεια να παρουσιάσει ένα πορτρέτο της καθημερινής ζωής των Παλαιστινίων, οι οποίοι φέρουν την ένδειξη Ισραηλινοί-Άραβες, αφού επέλεξαν να παραμείνουν στη χώρα τους και να γίνουν μειοψηφία. Με αίσθημα απόκοσμης νοσταλγίας για τη Ναζαρέτ, ακόμα και για εκείνους που δεν έχουν πατήσει ποτέ το πόδι τους στα εδάφη της, ξετυλίγονται απρόβλεπτες ιστορίες, μακριά από συνήθεις υπολογισμούς. Στην αρχαία γη της Χαναάν, ο Σουλεϊμάν γκρεμίζει τα σύνορα και ξεπερνά την αυτοβιογραφία, δείχνοντας το ολοκληρωμένο, ειλικρινές, χιουμοριστικό, ριζοσπαστικό όραμά του για την πραγματική ανθρωπότητα στον κόσμο αυτό που όλοι συνυπάρχουμε. Η ταινία ήταν υποψήφια για Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ Καννών.
Στη «Θεϊκή παρέμβαση», μια συμπαραγωγή Γαλλίας, Μαρόκου, Γερμανίας και Παλαιστίνης του 2002, o Άγιος Βασίλης προσπαθεί να ξεφύγει από μια συμμορία νεαρών με μαχαίρια. Είναι μία από τις πολλές βινιέτες της παλαιστινιακής ζωής στο Ισραήλ - σε μια γειτονιά στη Ναζαρέτ. Οι περισσότερες από τις ιστορίες είναι αστείες, μερικές παράλογες, άλλες μυθικές. Ένας άνθρωπος ο οποίος ελέγχει μεθοδικά την αλληλογραφία κάθε πρωί, παθαίνει καρδιακή προσβολή. Ο γιος του τον επισκέπτεται στο νοσοκομείο. Ο γιος βλέπει τακτικά μια γυναίκα στο Al-Ram, κάθονται σε ένα αυτοκίνητο και ερωτοτροπούν. Ένα κόκκινο μπαλόνι επιπλέει ελεύθερο στον αέρα. Γείτονες πετάνε τα σκουπίδια πάνω από τους τοίχους. Η ζωή συνεχίζεται, μέχρι τη στιγμή που σταματά. Πρόκειται για μια σουρεαλιστική, ζοφερή, μαύρη κωμωδία. Σχεδόν χωρίς διαλόγους, έχει πολιτικές αναφορές, ρομάντζο, σπέσιαλ εφέ και πολλή αγάπη. H ταινία κέρδισε το Βραβείο της Επιτροπής και το Βραβείο της FIPRESCI στο Φεστιβάλ Καννών, καθώς και το Βραβείο του Screen International στα Βραβεία της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου.
Στην γαλλο-ισπανική σπονδυλωτή ταινία του 2012 «7 ημέρες στην Αβάνα», βλέπουμε επτά διαφορετικές ιστορίες, μία για κάθε ημέρα της εβδομάδας, οι οποίες προσεγγίζουν τις πολλαπλές όψεις της κουβανέζικης καθημερινότητας. Στην ιστορία που σκηνοθετεί ο Σουλεϊμάν, ένας Παλαιστίνιος, φτάνει στην Αβάνα και περιπλανιέται στους δρόμους της πόλης περιμένοντας ένα ραντεβού με την Πρεσβεία της Παλαιστίνης. Ο Σουλεϊμάν σκηνοθετεί την μέρα Πέμπτη. Δείχνει ξανά την αγάπη του για τις μυστηριώδεις ανατροπές που μπορεί να βιώσει κανείς όταν βρίσκεται σε κατάσταση αναμονής, παρέα με την γοητεία του αγνώστου. Η προσαρμοστικότητα υπερτερεί της αμηχανίας…
Ο Ελία Σουλεϊμάν είναι ο διαπρεπέστερος κινηματογραφικός εκπρόσωπος της Παλαιστίνης. Γράφει, σκηνοθετεί, πρωταγωνιστεί και συμμετέχει στις παραγωγές των ταινιών του. Επίσης, διδάσκει στην Παλαιστίνη και την Ελβετία. Ο προσωπικός του τόνος δεν εξαντλείται στις παραπάνω ιδιότητες αλλά διαπερνά με τρόπο βαθύ και πολυεπίπεδο ολόκληρη τη ραχοκοκαλιά των φιλμ του, αναδύοντας ένα σύμπαν που ξεπερνά τα στενά όρια του βιογραφικού για να αγγίξει τις κορυφές του αφόρητα ανθρώπινα βιωματικού. Προσκαλεί τον θεατή του στον κόσμο της κατανόησης και της σάτιρας, τροφοδοτώντας τον με εικόνες γλαφυρές, που τον συνοδεύουν σπίτι του και συντροφεύουν την σκέψη του προβληματίζοντάς την.
O δημοφιλής Παλαιστίνιος σκηνοθέτης θα δώσει το παρών στο Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου όπου και θα συναντήσει το ελληνικό σινεφίλ κοινό.

*To κείμενο δημοσιεύτηκε στην καθημερινή εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (11-10-2014).