31 Ιαν 2014

Κάθε γειτονιά και ένα ράφι βιβλία


Στον Νέστορα Πουλάκο 
Φωτογραφίες: Στράτος Προύσαλης 

Οι νέες ιδέες που γεννιούνται καθημερινά μέσα σε αυτή την παράξενη εποχή, εξακολουθούν να προκαλούν την έκπληξη μας ευχάριστα. Μια από αυτές είναι η (δημόσια) Ανταλλακτική Βιβλιοθήκη. Δυο νεαροί αρχιτέκτονες, η Ειρήνη Ιωαννίδου και ο Λευτέρης Αμπατζής, υλοποιούν ένα project που στο εξωτερικό είναι θεσμός: σχεδιάζουν και στήνουν, σε κεντρικά σημεία των ελληνικών πόλεων, καλαίσθητες βιβλιοθήκες όπου οι περαστικοί και οι… περίεργοι μπορούν να «δανειστούν» ένα βιβλίο αλλά και να αφήσουν το δικό τους. 24 ώρες το 24ωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα, χωρίς καμία εγγραφή σε μητρώο βιβλιοθήκης, αλλά και χωρίς κάποιο χρηματικό αντίτιμο, τα αισθήματα της κοινωνικής προσφοράς και της αλληλεπίδρασης μας κατακλύζουν στην Αθήνα (Κολωνάκι, λεωφόρος Συγγρού, Κηφισιά) και στα Χανιά, για την ώρα. Οι εμπνευστές και δημιουργοί της Ανταλλακτικής Βιβλιοθήκης μιλούν στη «σχεδία» γι’ αυτό το «παράτολμο» πείραμα τους. 

Μιλήστε μας για το βιβλιοφιλικό project της Ανταλλακτικής Βιβλιοθήκης. Πως πρόεκυψε η ιδέα και πόσο δύσκολο ήταν να υλοποιηθεί; 

Ειρήνη: Η υπαίθρια, δημόσια, ανταλλακτική βιβλιοθήκη είναι μία ιδέα που στο εξωτερικό λειτουργεί με επιτυχία χρόνια τώρα. Μία παρόρμησή μας να δοκιμάσουμε την εφαρμογή της στον ελληνικό δημόσιο χώρο, πριν από δύο χρόνια, κατέληξε στην υλοποίησή της σε διάφορα σημεία της χώρας. Λευτέρης: Ξεκινήσαμε να σχεδιάζουμε ένα δημόσιο υπαίθριο έπιπλο με χρήση ανταλλακτικής βιβλιοθήκης, δωρεάν, χωρίς ωράριο, συνδρομή ή εγγραφή σε κάποιο μητρώο ανταλλαγής βιβλίων. Στόχος ήταν να κατασκευαστεί με δυνατότητες αντοχής σε καιρικά φαινόμενα αλλά και φθορές από ενδεχόμενους βανδαλισμούς. 
Ε.: Προσεγγίσαμε τον κατασκευαστή, παρουσιάζοντάς του την ιδέα και ζητώντας του να χορηγήσει υπηρεσίες και υλικά δωρεάν, με αντάλλαγμα τη διαφήμισή του πάνω στη βιβλιοθήκη και κατά συνέπεια σε δημόσιο χώρο. Έπειτα ζητήσαμε μία συνάντηση με τον Δήμαρχο Κηφισιάς, όπου όλοι μαζί συζητήσαμε την ιδέα. Δύο δημοτικά συμβούλια ψήφισαν ομόφωνα «ναι» και χωρίς ιδιαίτερες γραφειοκρατίες και καθυστερήσεις, περίπου έξι μήνες από την πρώτη μας σκέψη, η ιδέα προχώρησε στην εφαρμογή. 
Λ.: Η πρόταση μας άφηνε όλες τις πλευρές κερδισμένες, τον Δήμο που παραχώρησε ένα τ.μ. για την τοποθέτηση, τον κατασκευαστή που με το λογότυπό του διαφημίστηκε σε δημόσιο χώρο και κυρίως τους πολίτες που απέκτησαν την πρώτη δημόσια ανταλλακτική βιβλιοθήκη στην Κηφισιά, τον Ιούνιο του 2012. 

Έχετε συναντήσει δυσκολίες ή αντιδράσεις σχετικά με τη λειτουργία αλλά και την κατά τόπους χωροθέτηση της βιβλιοθήκης; Αυτήν τη στιγμή σε ποιες περιοχές της χώρας την έχετε τοποθετήσει; 

Λ.: Η κάθε τοποθεσία της Ανταλλακτικής Βιβλιοθήκης έως τώρα είναι μοναδική ως προς την ανταπόκριση που βρίσκει. Μέτα την πρώτη στην Κηφισιά, στη συμβολή των οδών Κασσαβέτη και Λεβίδου, το Ίδρυμα Ωνάση χρηματοδότησε δύο ακόμη βιβλιοθήκες. Η πρώτη τοποθετήθηκε στην είσοδο του κτιρίου της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών, επί της λεωφόρου Συγγρού και η δεύτερη έχει ρόδες με δυνατότητα μετακίνησής της για κάποιο διάστημα, σε πάσης φύσεως πολιτιστικά δρώμενα, εντάσσοντας την ανταλλαγή βιβλίων μέσα σε αυτά. Η τρίτη μόνιμη ανταλλακτική βιβλιοθήκη τοποθετήθηκε με χορηγία του κατασκευαστή, τον Οκτώβριο που μας πέρασε, στην πλατεία Δεξαμενής στο Κολωνάκι. 
Ε.: Τον Δεκέμβριο του 2013 τοποθετήθηκαν για πρώτη φορά εκτός Νομού Αττικής Ανταλλακτικές Βιβλιοθήκες, τέσσερις στον αριθμό, στην Κρήτη και συγκεκριμένα στον Δήμο Χανίων. Στην πλατεία της Κεντρικής Αγοράς Χανίων, στην πλατεία Ελευθερίας, στην πλατεία του λιμανιού της Σούδας και στην πλατεία των Κουνουπιδιανών. Μία συνεργασία του Δήμου Χανίων και της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Χανίων, με τη χορηγία του ΔΕΔΙΣΑ και τη συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επομένως, κάθε τοποθεσία έχει διαφορετικό κοινό που απευθύνεται, από το κέντρο της πόλης στο πεζοδρόμιο μίας εμπορικής οδού, από το κέντρο μίας πλατείας στη γειτονιά, κι εντέλει ως την είσοδο ενός πολιτιστικού κτιρίου στην πρωτεύουσα. Ο κοινός παρονομαστής είναι η πρόσβαση σε όλους κι από όλους δωρεάν, ελεύθερα και χωρίς ωράριο. 
Λ.: Σε γενικές γραμμές δεν έχουμε συναντήσει αντιδράσεις ούτε δυσκολίες στις διάφορες τοποθετήσεις των Ανταλλακτικών Βιβλιοθηκών. Αυτό που κυρίως συμβαίνει είναι πως η ενημέρωση του κοινού για αυτή την πρωτοβουλία και ειδικά για τον τρόπο που λειτουργεί είναι πάντα ελλιπής, καθώς είναι μία καινούργια ιδέα και χρειάζεται χρόνο για να γίνει μέρος της καθημερινότητάς μας. 

Υπάρχει αμηχανία στον περαστικό κόσμο σχετικά με τη βιβλιοθήκη; Αναρωτιούνται τι κάνει και πως λειτουργεί ακριβώς; Αν είναι δωρεάν ή επί πληρωμή το βιβλίο που επιθυμούν να πάρουν; 

Ε.: Αυτή είναι κατά μέσο όρο η αντίδραση των περαστικών: Τι είναι αυτό; Και τι, τώρα θα πάρω ένα βιβλίο δωρεάν; Θα το σημειώσω κάπου; Αν κάποιος τα κλέψει όλα; 
Λ.: Προσπαθούμε συνεχώς να εξηγήσουμε εμείς σε όλους ότι η λειτουργία της είναι πραγματικά τόσο απλή. Παίρνεις ένα βιβλίο από το σπίτι, την προσεγγίζεις, ανοίγεις ένα ραφάκι, τοποθετείς το βιβλίο και το ανταλλάζεις με κάποιο άλλο από αυτά που βρίσκονται στα ράφια της. 
Ε.: Επιπλέον, με κάθε τρόπο αφήνουμε στα βιβλία κάποιο στίγμα, είτε εκτυπώνοντας αυτοκόλλητα με το λογότυπο «αντάλλαξέ το» και κολλώντας τα στα βιβλία, είτε γράφοντας μία αφιέρωση έτσι ώστε να μην αποτελέσει ποτέ αντικείμενο κερδοσκοπίας. 
Λ.: Η όλη πρωτοβουλία, ο τρόπος για να υπάρχει και να λειτουργεί μία τέτοια Aνταλλακτική Bιβλιοθήκη είναι η καλή μας θέληση. Η νοοτροπία πως παίρνω ένα βιβλίο μόνο εάν αφήσω ένα άλλο. Έτσι πάντα θα υπάρχει υλικό για τον επόμενο και η βιβλιοθήκη θα είναι γεμάτη βιβλία. 

Βλέπετε ανταπόκριση στον κόσμο; Σε τι ποσοστό συμμετέχει στην ανταλλαγή; Εξακολουθεί να βλέπει την ιδέα σαν κάτι «παράξενο» ή «αλλόκοτο»; 

Λ.: Υπάρχει πολύ μεγάλη ανταπόκριση από τον κόσμο έως τώρα. Εκτός από τις προσωπικές μας μαρτυρίες και εμπειρίες, αυτό φαίνεται και στο υλικό και στην ποικιλία των βιβλίων που υπάρχουν στα ράφια. Από λογοτεχνικά, κόμικ, σχολικά βιβλία, ξενόγλωσσα βοηθήματα, σπάνιες εκδόσεις, βιβλία εξειδικευμένα, εγκυκλοπαίδειες, ως και περιοδικά, cd, dvd, παιδικά παιχνίδια, παζλ, τα πάντα μπορούν να βρουν στέγη για ανταλλαγή στις δημόσιες, υπαίθριες, ανταλλακτικές βιβλιοθήκες. Εφόσον αποτελεί παραδοχή πως ο εκάστοτε επισκέπτης αποτελεί και τον χρήστη, προστάτη και κύριο μέτοχο για την ύπαρξη της Ανταλλακτικής Βιβλιοθήκης. 
Ε.: Όσο περνάει ο καιρός, όσο πολλαπλασιάζονται οι τοποθεσίες που κανείς μπορεί να συναντήσει μία βιβλιοθήκη, τόσο πιο εύκολα θα γίνει βίωμα η ύπαρξη μίας τέτοιας κατασκευής στο δημόσιο χώρο. Αν λόγου χάριν υπήρχε για κάθε γειτονιά μία Ανταλλακτική Βιβλιοθήκη, όπως σε κάθε γωνία υπάρχει ένας κάδος ανακύκλωσης, ίσως τότε αυτή η ιδέα θα ήταν το φυσιολογικό και «αλλόκοτο» θα ήταν να μην υπήρχε. 

Μπορείτε να μας πείτε μερικά από τα «παράξενα» που έχετε αντιμετωπίσει έως σήμερα; 

Λ.: Κάθε μέρα ακούμε και κάτι διαφορετικό. Μας παίρνουν τηλέφωνο να μας ρωτήσουν το ωράριο λειτουργίας ή αν επιτρέπεται να φέρουν ξενόγλωσσα βιβλία. 
Ε.: Ίσως οι πιο ιδιαίτερες ιστορίες είναι τα βιβλία που έχουν αφήσει κατά καιρούς, άλλα και το ότι συνήθως την αποκαλούν «σταντ». 

Είστε και οι δυο αρχιτέκτονες. Αλήθεια, πως συνδυάζεται η Ανταλλακτική Βιβλιοθήκη με την εργασία σας; Βλέπετε το project αυτό ως εργασία; 

Λ.: Θέλοντας και μη είναι μια ασχολία που μας καταναλώνει πολύ χρόνο και ενέργεια. Επειδή, όμως, μας ικανοποιεί πολύ το αποτέλεσμα και η ανταπόκριση, είμαστε συνολικά πολύ ευχαριστημένοι. 
Ε.: Με αφορμή την Aνταλλακτική Bιβλιοθήκη έχουμε συναναστραφεί με πολλούς ανθρώπους και καταστάσεις που έχουν εξελίξει τις ατομικές μας επαγγελματικές κατευθύνσεις. 
Λ.: Για παράδειγμα, στις τελευταίες πέντε βιβλιοθήκες επενδύσαμε τις όψεις των βιβλιοθηκών με έργα τέχνης εικαστικών και ζωγράφων. Θέλαμε να πειραματιστούμε σε όλα τα επίπεδα σχεδιασμού και να δώσουμε στο έπιπλο πέρα από τη διάσταση της ανταλλαγής βιβλίου και αυτήν της τοποθέτησης έργου τέχνης σε δημόσιο χώρο. 

Ποια είναι τα σχέδια σας για το μέλλον; Πως σκέφτεστε να αναπτυχθεί το project της Ανταλλακτικής Βιβλιοθήκης; 

Λ.: Έχουμε ξεκινήσει ένα πείραμα και είμαστε πολύ επίμονοι για να επιτύχει αφού του δοθεί ο χρόνος που χρειάζεται. Το όραμα μας είναι ένα εξαρχής: να δημιουργηθεί ένα δίκτυο ανταλλακτικών βιβλιοθηκών και κάθε γειτονιά να αποκτήσει ιδανικά τη δίκη της δημόσια, υπαίθρια, δωρεάν, ανταλλακτική βιβλιοθήκη. 
Ε.: Ακόμα παραπέρα, οι προσδοκίες για το μέλλον είναι και σε επίπεδο κοινωνικό: να καταφέρει αυτή η ιδέα να γίνει μέρος της καθημερινότητας μας. Η ελεύθερη διακίνηση των βιβλίων σε επίπεδο ανταλλαγής, η ενασχόληση με το δημόσιο χώρο, η καλή προδιάθεση, είναι όλα χαρακτηριστικά που θα συντηρήσουν μελλοντικά την ύπαρξη των ανταλλακτικών βιβλιοθηκών. 

*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο τχ. 12 του μηναίου περιοδικού Σχεδία (Φεβρουάριος 2014).

30 Ιαν 2014

Συνέντευξη της Καρυοφυλλιάς Καραμπέτη


Στον Νέστορα Πουλάκο 
Φωτογραφίες: Στράτος Προύσαλης 

Με αφορμή τον πρωταγωνιστικό της ρόλο στην παράσταση «Πολιτισμός: μία κοσμική τραγωδία», που παίζεται στον υπόγειο χώρο του Ιδρύματος Μιχάλης Κακογιάννης από τις 15 Δεκεμβρίου, η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη μιλάει στη «σχεδία» για την επικαιρότητα του κειμένου του Δημήτρη Δημητριάδη αλλά και τη διαχρονικότητα του. Παράλληλα, αναπτύσσει τις πάντοτες καίριες και στιβαρές θέσεις κι απόψεις της για το κοινωνικοπολιτικό σκηνικό που βιώνουμε στη χώρα μας, μην παραλείποντας να σημειώσει ποιος θεωρεί ότι είναι ο ρόλος των ανθρώπων του πολιτισμού μέσα σε αυτή τη γενικευμένη κρίση αξιών. 

Εξ όσων γνωρίζω, η επαφή σας με το ανέκδοτο κείμενο του Δημήτρη Δημητριάδη «Πολιτισμός: μία κοσμική τραγωδία» κρατάει χρόνια. Άραγε, γιατί πέρασε τόσος καιρός για να το δούμε τελικά να ανεβαίνει στο θέατρο; 

Γνωρίζω τον Δημήτρη Δημητριάδη πολλά χρόνια, από την εποχή που φοιτούσα στη σχολή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος τη δεκαετία του 1970. Ήταν ένας ευγενής, μορφωμένος και τρυφερός άνθρωπος που πάντα ξεχώριζε, όπως άλλωστε συμβαίνει ακόμα. Θυμάμαι ότι είχα παρακολουθήσει όλες τις παραστάσεις που βασιζόντουσαν σε κείμενα του μέχρι το 2006, οπότε σε μια συνάντηση μας μιλήσαμε για τη δική του «Μήδεια». Ήταν η εποχή που πρωταγωνιστούσα στην κλασσική «Μήδεια» του Εθνικού Θεάτρου, ένας ρόλος κι ένα κείμενο που με είχε συνεπάρει και με είχε συγκλονίσει. Άλλωστε παιζόταν για καιρό. Διαβάζοντας, λοιπόν, το κείμενο του Δημητριάδη συγκλονίστηκα εξίσου. Ήθελα να παίξω αυτή την παραλλαγή της «Μήδειας». Ο Δημήτρης μου το υποσχέθηκε, κι αυτή την υπόσχεση του την τήρησε. Δεν έδωσε ποτέ αυτόν τον ρόλο αλλού. Πρόκειται όμως για ένα μεγάλο έργο και μια παραγωγή που, λόγω των συνθηκών, δυσκολευόντουσαν να ανεβάσουν οι παραγωγοί. Τελικά η λύση βρέθηκε εκ των ενόντων. Αφετηρία αποτέλεσε το αφιέρωμα που πραγματοποίησε η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών στον Δημήτρη Δημητριάδη. Τελικά βρέθηκε η πειραματική ομάδα bijoux de kant να πάρει τη μεγάλη απόφαση, το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης να συμβάλλει τα μέγιστα στην πραγματοποίηση της παράστασης και όλοι μας να δουλεύουμε με όρεξη για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Ακόμη και τα σκηνικά, για να καταλάβεις, φτιάχτηκαν με ότι βρίσκαμε δεξιά κι αριστερά. 

Αναφέρατε ότι η «Μήδεια» του Δημητριάδη σας συγκλόνισε. Τι είναι αυτό που ξεχωρίσατε εξαρχής στο κείμενο αλλά και γιατί θεωρείτε ότι «μιλάει» στο κοινό; 

Ο «Πολιτισμός: μία κοσμική τραγωδία» είναι η άλλη «Μήδεια» του Ευριπίδη. Τα πρόσωπα είναι ίδια αλλά οι καταστάσεις και τα μηνύματα διαφοροποιούνται και ποικίλουν, χωρίς να αποκλείονται οι όποιες συνάφειες και οι ομοιότητες. Πρόκειται για ένα κείμενο με ανατρεπτική ματιά, που θέτει το ερώτημα: τι είναι τραγικό σήμερα; Αν και γράφτηκε χρόνια πριν, είναι πολύ πιο επίκαιρο από το να γραφόταν σήμερα, αρκούντως διαχρονικό και σίγουρα προφητικό. Ενώ καταρρέουν όλα γύρω μας, στο έργο και στην πραγματικότητα, δεν υπάρχουν θεοί, ούτε πίστη και ελπίδα στον άνθρωπο. Αυτός είναι ξένος σε μια «ξένη» χώρα. Κυριολεκτικά και μεταφορικά, αποτυπώνεται ξένη αυτή η χώρα. Για όλα τα δεινά που συμβαίνουν σε αυτήν, οι πάντες στοχοποιούν τον ξένο. Τον εύκολο στόχο. Το σίγουρο θύμα. Όπως ακριβώς δηλαδή συμβαίνει σήμερα στην Ελλάδα. Η «Μήδεια» είναι μια ξένη, με διαφορετική κουλτούρα και πολιτισμό, που δεν της επιτρέπεται να τα επιδεικνύει ούτε να αντιδρά. Άραγε όλα αυτά δεν είναι φαινόμενα της εποχής μας; Ο σύγχρονος μετανάστης δεν είναι ο υπαίτιος όλων για τους κατοίκους αυτής της χώρας; Όχι οι τράπεζες, το σύστημα, οι τοκογλύφοι και οι πολιτικοί, αλλά αυτός ο ξένος που μας παίρνει τις δουλειές… Το έργο, λοιπόν, του Δημητριάδη μιλάει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο για τη διαφθορά από τη μια μεριά, για την τάση αλληλεγγύης που επιβάλλεται από την άλλη. Μιλάει όμως και για έναν ανθρώπινο πολιτισμό μακριά από τα λεφτά και την τεχνοκρατία, που ξεχνούν τον άνθρωπο και γενούν τη βία και το ρατσισμό. Με άλλα λόγια η πολιτισμική κρίση φέρνει την ανθρώπινη κρίση, στην οποία για όλα φταίνε οι αδύναμοι, αυτοί είναι τα υποψήφια θύματα. 

Μιλήστε μας για την παράσταση. Γιατί επιλέξατε να παίξετε μαζί με ένα μικρό, πειραματικό θίασο; 

Αυτή είναι επιλογή και στάση ζωής. Για όσους ξέρουν εμένα και το έργο μου, αυτή είναι μια συνειδητή απόφαση: να μη με ενδιαφέρει το εμπορικό θέατρο, παρά τις προτάσεις που ανά διαστήματα είχα, σχεδόν να το περιφρονώ. Όπως και να ακούγεται αυτό, είμαι μακριά από το lifestyle που οδήγησε τα προηγούμενα χρόνια στον αποπροσανατολισμό και την αλλοτρίωση του ανθρώπου. Δεν με ενδιαφέρει το κερδοσκοπικό θέατρο, αν ήταν στο χέρι μου δεν θα έβαζα ούτε εισιτήριο για να μπορεί ο κόσμος, που δεν είναι μυημένος, να βλέπει ουσιαστικές παραστάσεις για να «κατανοήσει» τι συμβαίνει γύρω του. Καθότι έχει συνηθίσει τα «σκουπίδια» που του σερβίρονται, κυρίως στην τηλεόραση. Αλλά ξέρω ότι αυτό είναι ουτοπικό, ότι υπάρχουν έξοδα, ότι πρέπει να πληρωθούν οι συντελεστές για να ζήσουν κτλ. Σχετικά με την ομάδα bijoux de kant: δέχτηκα να συμμετάσχω γιατί αφενός πρόκειται για έργο του Δημητριάδη, αφετέρου με ενδιέφερε να ακολουθήσω αυτή την ανεξαρτησία, μακριά από παραγωγούς και επιχορηγήσεις. Πρόκειται για νέους ανθρώπους που ονειρεύονται και δουλεύουν για ένα καλύτερο μέλλον. Είναι ένα άλλο θέατρο, όπου συσπειρώνει τους καλλιτέχνες και τους αφήνει ελεύθερους να δημιουργήσουν μακριά από εξαρτήσεις. Η παράσταση παίζεται από Τετάρτη έως Κυριακή, και τα εισιτήρια κυμαίνονται από 10 έως 14 ευρώ. Υπολογίζουμε να κρατήσει έως την Κυριακή των Βαΐων. 

Μιας και μιλήσατε για επιλογή και στάση ζωής, ποια πρέπει να είναι, κατά τη γνώμη σας, ο ρόλος των ανθρώπων του πολιτισμού μέσα σε αυτή την κρίση αξιών; 

Κοίταξε, δεν θα κρίνω κανέναν συνάδελφο μου ούτε θα μιλήσω γενικά. Αλλά μόνο για τον εαυτό μου, τι κάνω εγώ δηλαδή. Καταρχάς θεωρώ ότι ο άνθρωπος του πολιτισμού, ο καλλιτέχνης, πρέπει να μένει μακριά από την πολιτική σκηνή. Να μιλάει γι’ αυτά που απασχολούν τον κόσμο, για το κοινωνικοπολιτικό σκηνικό στο οποίο ζει, μέσα από τη στάση ζωής του, τις εν γένει επιλογές που κάνει, και δη τις καλλιτεχνικές, τις συνεντεύξεις που δίνει και το δημόσιο λόγο του. Ότι σας αναφέρω είναι αυτό που πράττω η ίδια για τον εαυτό μου. Ατομική πυξίδα είναι η στάση μου. Πιστεύω στα κινήματα, κι αν στο μέλλον αναπτυχθεί κάποιο που με εκφράζει, θα ενταχθώ. Θέλω να επιλέγω τι να κάνω, που θα πάω, τι να λέω. Έχω μεγάλο θυμό για όλους αυτούς που μας έφεραν σε αυτή την κρίση. Δεν θα πάω με τα νερά τους. Έχω επιλέξει το δρόμο της αντίστασης. Γι’ αυτό και λέω «όχι» στα λεφτά απ’ όπου κι αν προέρχονται. Δεν είναι πάνω απ’ όλα και οι εκπτώσεις δεν μου ταιριάζουν. Προτιμώ να μην έχω σπίτι αλλά οπωσδήποτε να έχω πνευματική τροφή, και ιδίως ανθρώπους γύρω μου που εκτιμώ και σέβομαι. Αυτές είναι οι μεγαλύτερες ανταμοιβές από οποιοδήποτε υλιστικό απόκτημα. 

Θέλετε να στείλετε ένα μήνυμα στους αναγνώστες της «σχεδίας»; 

Πρώτα απ’ όλα να συγχαρώ όλους τους συντελεστές τους περιοδικού γι’ αυτή την πράξη αλληλεγγύης σε ευπαθείς ομάδες που την έχουν άμεση και πραγματική ανάγκη. Ξέρεις, ένα από τα καλά αυτής της «κρίσης» είναι ότι συσπείρωσε τους ανθρώπους και τους ευαισθητοποίησε. Πρέπει να καταλάβουμε ότι ο συνάνθρωπος μάς έχει ανάγκη, δεν πρέπει να του γυρίζουμε την πλάτη. Το μήνυμα που θέλω να στείλω είναι ότι πρέπει να ξαναβρεθούμε μεταξύ μας. Χαίρομαι για τις πρωτοβουλίες και τις κινήσεις πολιτών, τους μη κυβερνητικούς οργανισμούς και τις ακτιβιστικές οργανώσεις που όλο και δραστηριοποιούνται περισσότερο. Αυτή η μεγάλη επαναθεώρηση είναι που με γεμίζει αισιοδοξία παρά το αδιέξοδο του σύγχρονου ανθρώπου. 

*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο τχ. 12 του μηναίου περιοδικού Σχεδία (Φεβρουάριος 2014).

29 Ιαν 2014

Pass2Day | Grammy Awards 2014 | #78

Pass2Day. O Διονύσης Κούτρας επιμελείται τη μουσική στήλη του vakxikon.blogspot.gr. Kάθε Τετάρτη στο blog γράφει για μουσική. Και κάθε Κυριακή στο Vakxikon Radio, 8-10 το βράδυ, παίζει μουσική και μιλάει γι' αυτήν. 
 
Eπιμέλεια: Διονύσης Κούτρας


Tην Κυριακή το βράδυ πραγματοποιήθηκαν στο Λος Άντζελες τα 56α μουσικά βραβεία Grammy 2014. Το μεγαλύτερο μουσικό γεγονός της μουσικής βιομηχανίας έκρυβε για ακόμη μία φορά πολλές εκπλήξεις. Μεγάλοι νικητές της βραδιάς ήταν οι Daft Punk, οι οποίοι απέσπασαν συνολικά πέντε βραβεία. Ο Jay Z παρόλο που ήταν υποψήφιος για επτά Grammy, έφυγε τελικά με ένα. Μεγάλη νικήτρια της βραδιάς ήταν και η 17χρονη Lorde από τη Νέα Ζηλανδία, αφού απέσπασε δύο βραβεία για το καλύτερο ποπ τραγούδι της χρονιάς και της καλύτερης ποπ εμφάνισης για το Royals. Οι ράπερ ΜacLemore & Ryan Lewis σάρωσαν με 4 Grammy αφήνοντας στα κρύα του λουτρού το φαβορί Jay Z στην κατηγορία ραπ. Οι θρυλικοί Led Zeppelin έδειξαν για ακόμη μία φορά την αξία τους, κερδίζοντας το βραβείο Grammy για το καλύτερο ροκ άλμπουμ της χρονιάς με το Celebration Day. 


Aναλυτικά τα βραβεία Grammy στις κυριότερες κατηγορίες:

song of the year: Royal, Lorde 
pop solo performance: Royal, Lorde 
new artist: Μaclemore & Ryan Lewis 
record of the year: Get lucky, Daft Punk with Pharrell Williams and Nile Rodgers 
album of the year: Random Access Memories, Daft Punκ 
rock album: Celebration Day, Led Zeppelin 
rock song: Cut Me Some Slack, Paul McCartney, Dave Grohl, Krist Novoselic and Pat Smear 
hard rock - metal performance: God is Dead, Black Sabbath 
rap song: Thrift Shop, Macklemore & Ryan Lewis featuring Wanz 
rap-sung collaboration: Holy Grail, Jay Z with Justin Timberlake 
rap album: The Heist, Macklemore & Ryan Lewis 
r&b album: Girl on Fire, Alicia Keys 
country album: Same Trailer Different Park, Kacey Musgraves

28 Ιαν 2014

Το μυαλό της καρδιάς [Σωτήρης Κακίσης, Αιγαίον 2013]


Του Νέστορα Πουλάκου 

Η νέα ποιητική έκδοση του Σωτήρη Κακίση καλείται «Το μυαλό της καρδιάς» και κυκλοφορεί από τις κυπριακές εκδόσεις Αιγαίον. Όλα τα γνωστά χαρακτηριστικά που συναντούμε στην ποίηση του Κακίση δεκαετίες τώρα, εμφανίζονται και στη συλλογή αυτή, βάζοντας ένα ακόμη λιθαράκι στο μωσαϊκό που χτίζει ο ποιητής. «κι άλλη ζωή; προς τα πού, προς το μέλλον πάλι;» αναρωτιέται ο Σωτήρης Κακίσης, ο οποίος μέσα από τα πεζόμορφα ποιήματα του φιλοσοφεί την ύπαρξη, συναισθάνεται την καθημερινότητα, συνομιλεί με το παρελθόν που έζησε και κοιτάζει καχύποπτα αυτό το άδηλο, το αδήριτο, το όλο ενδείξεις (θετικές; αρνητικές;) μέλλον. Αλλά και συνδιαλέγεται με αγαπημένα του πρόσωπα. Αυτά που ζουν στο τώρα αλλά κι αυτά που ζουν μέσα του. Που «φύγανε» δηλαδή από τη ζωή αλλά δεν παύουνε ούτε ένα δευτερόλεπτο, δεν απομακρύνονται ούτε ένα χιλιοστό από την ίδια την ύπαρξη του ποιητή. Κι αυτές είναι οι πιο έντονες στιγμές του βιβλίου. Η ανάγκη για συνομιλία με εκείνους που αγάπησε ο ήρωας, που τον αγάπησαν, αλλά και που ακόμη τον κάνουν να χαμογελά. Ο Σωτήρης Κακίσης έχει εκδώσει δεκάδες ποιητικές συλλογές, πεζά και κείμενα από τη δεκαετία του 1980, έχει μεταφράσει από Σαπφώ μέχρι Γούντι Άλεν, από Προυστ μέχρι Έντουαρντ Γκόρυ και από Ηρώνδα μέχρι Λιούις Κάρολ. Αποτελεί τακτικό συνεργάτη του λογοτεχνικού περιοδικού Vakxikon.gr. Το βιβλίο διατίθεται στο Εναλλακτικό Βιβλιοπωλείο (Θεμιστοκλέους 37). 

*Η βιβλιοπαρουσίαση δημοσιεύτηκε στο τχ. 12 του μηνιαίου περιοδικού Σχεδία (Φεβρουάριος 2014).

27 Ιαν 2014

Συνέντευξη του Κώστα Μαρδά


Στον Νέστορα Πουλάκο 

Ο γνωστός δημοσιογράφος Κώστας Μαρδάς μας μίλησε για το μουσικό cd «Πατρίδα δανεισμένη», που κυκλοφόρησε πέρυσι σε στίχους δικούς του, μουσική των Χρήστου Νικολόπουλου και Μιχάλη Τερζή και τη φωνή του Μανώλη Μητσιά. Τραγούδια αντί-ΔΝΤ, κομμένα από τα Μέσα όπως αναφέρει ο ίδιος, είδε τους επί 30 χρόνια συναδέλφους του να γυρίζουν την πλάτη σε αυτή την προσπάθεια του. Από το τηλεοπτικό γυαλί και τη δημοσιογραφική πένα ο Κώστας Μαρδάς στρέφεται στη στιχουργική, με την ποίηση πάντοτε παρούσα στη γραφή του (άλλωστε η συγκεντρωτική συλλογή «Αθήνα με θολό ποτάμι» κυκλοφορεί από το 2009 στις εκδόσεις Άγκυρα). 

Διαβάζοντας προσεκτικά τους στίχους σας, αναρωτιέμαι τι ήταν αυτό - πέρα από το προφανές, δηλαδή το Μνημόνιο - που σας παρακίνησε να τους γράψετε; 

Καταρχάς να πω ότι γράφω ποίηση από τα 20 μου. Ζώντας τις κινητοποιήσεις από την ψήφιση του Μνημονίου το Μάιο του 2010 καθώς και τις μετέπειτα συγκεντρώσεις των αγανακτισμένων στην πλατεία Συντάγματος, μου γεννήθηκε η ιδέα να γράψω, όχι ποίηση αλλά στίχους νεολαϊκούς, που θα εκφράζουν τη διαμαρτυρία των σημερινών Ελλήνων της εποχής του high tech και των πολυμέσων απέναντι στη δικτατορία των αγορών. Συζητώντας με τον φίλο Μανώλη Μητσιά, ξεκινήσαμε με τον Μιχάλη Τερζή και στην πορεία απευθυνθήκαμε στον Χρήστο Νικολόπουλο. Και οι δύο άνθισαν μελωδίες πάνω σε σύγχρονα λόγια οργής από έναn μοναδικό ερμηνευτή. 

Οι στίχοι είναι δυναμικοί, κοφτοί και χτυπάνε κατευθείαν στην καρδιά εκείνου που τους ακούει από τη φωνή του Μανώλη Μητσιά. Αυτή η ευθύτητα πιστεύετε ότι χτύπησε το καμπανάκι των δημοσιογράφων και θιασωτών του Μνημονίου ώστε να μποϊκοτάρουν το cd αυτό, όπως αναφέρετε συχνά; 

Όταν πρωτοκυκλοφόρησε το cd την Κυριακή που ψηφιζόταν το δεύτερο… Μνημόσυνο, ως παραγωγή του «Ελεύθερου Τύπου», παρακάλεσα συναδέλφους των πρωινών ενημερωτικών εκπομπών της ΝΕΤ να αναφερθούν ειδησεογραφικά σε αυτή την έκδοση ή να καλέσουν στο στούντιο τους συνθέτες και τον ερμηνευτή. Δυστυχώς, παρά τις επανειλημμένες μου υπομνήσεις, το ξέχασαν… Επειδή είμαι… αφελής, το έστειλα στην παραγωγό του Σπύρου Παπαδόπουλου, αλλά δεν είχα απάντηση. Απευθύνθηκα τρεις φορές στον διευθυντή ειδήσεων Γιώργο Κογιάννη, ο οποίος έδειξε ενδιαφέρον αλλά δεν έγινε τίποτα. Όταν έφυγε από αυτή τη θέση, μου είπε πως το έκοψε ο «γενικός του ΓΑΠ» στη ΝΕΤ Βασίλης Μπίτσης. Την πρώτη μέρα κατάληψης της ΕΡΤ, το έδωσα σ’ έναν υπεύθυνο για τα Μέσα επισημαίνοντας το τραγούδι που μιλάει για «μαύρο στην οθόνη - κίτρινοι βαρόνοι». Φαίνεται όμως ότι ξεχάστηκε μέσα στις επαναστατικές διαδικασίες. Καλά, για τη Δημόσια Τηλεόραση του κ. Στουρνάρα δεν το συζητώ. Ορισμένα τραγούδια παρουσιάστηκαν μόνο σε ραδιοφωνικές εκπομπές φίλων μου, αλλά οι ραδιοφωνικοί παραγωγοί δεν τα παίζουν στις ώρες της μουσικής παρ’ ότι είναι σε ρυθμό ζεϊμπέκικου, χασοποσέρβικου και δεν είναι εμβατηριακά, ούτε κομματικά. Όπως έχει καταγγείλει ο Χρήστος Νικολόπουλος, τελικά η λεγόμενη ελεύθερη ραδιοφωνία σκότωσε το λαϊκό τραγούδι και εξοβέλισε το μπουζούκι. 

Παρόλο που οι συντελεστές του cd είστε γνωστοί και δημοφιλείς, περισσότερο δε που ο Μανώλης Μητσιάς φέρει την κουμπαριά του Αντώνη Σαμαρά, δεν είναι παράξενο που υπήρξε εμπάργκο από τις δισκογραφικές εταιρείες στην παραγωγή, τη διακίνηση και εντέλει στην προβολή του στα Μέσα; 

Καμία δισκογραφική εταιρεία δεν έδειξε ενδιαφέρον για τα τραγούδια. Προφανώς τους έχουν πάρει τα μυαλά τα σκυλοτράγουδα και λάϊκοπόπ. Σίγουρα δεν είναι τραγούδια εμπορικά, οπότε δεν κινδυνεύουμε να γίνουμε πλούσιοι. Υπόψιν, ότι κανείς μας δεν πληρώθηκε. 

Είπατε ότι κόπηκαν από τις εκπομπές της ΝΕΤ. Έχετε αναρωτηθεί διαχρονικά γιατί η δημόσια τηλεόραση να λογοκρίνει θέματα από την ίδρυσή της, πόσο μάλλον στην περίοδο του ΔΝΤ, να κόψει ένα μουσικό έργο; 

Σύμφωνα με το άρθρο 15 του Συντάγματος, η τηλεόραση του κράτους έχει ως σκοπό την αντικειμενική και με ίσους όρους μετάδοση πληροφοριών και ειδήσεων, καθώς και προϊόντων του λόγου και της τέχνης. Επίσης, ο νόμος για την ιδιωτική τηλεόραση υποχρεώνει τα κανάλια να διατηρούν εκπομπές λόγου και τέχνης ως προϋπόθεση για τη μοριοδότηση τους. Τα τραγούδια, όπως και τα λουλούδια, πρέπει να τα αφήνουμε να ανθίσουν και ο κόσμος ας διαλέξει. 

Πως αντιμετωπίσατε τον Μανώλη Μητσιά, ο οποίος τη μια μέρα ήταν αντιμνημονιακός και την επόμενη φιλομνημονιακός; 

Προσοχή, δεν πρέπει να διχαστούμε ως πολίτες σε μνημονιακούς και αντιμνημονιακούς, όπως παλιά σε βενιζελικούς και αντιβενιζελικούς. Άλλωστε, οι Έλληνες είμαστε και ολίγον σχιζοφρενικοί, με την έννοια ότι πολλοί κατηγορούν το Μνημόνιο και κατά βάθος το κρυφοθαυμάζουν για τις διατάξεις του κατά του ξεσαλώματος, όπως π.χ. ήταν ο πλουτισμός ορισμένων από την υπερσυνταγογράφιση. Όσον αφορά τον Μανώλη Μητσιά, θέλω να πω ότι είναι εδώ και… μισό αιώνα αμετακίνητος κατά της δικτατορίας της ευτέλειας. Θυμίζω ότι νεαρός βασανίστηκε και φυλακίστηκε από τη χούντα στις φοβερές φυλακές του Γεντί Κουλέ και συνεχίζει μέχρι και σήμερα, στην ύστερη νεότητά του, να αντιστέκεται στον εκμαυλισμό. Ξέρω ότι, καίτοι μεγάλος τραγουδιστής, με τις επιλογές ποιότητας που έκανε πολλές φορές επέστρεφε στο σπίτι του χωρίς να πληρωθεί. Να γιατί διαθέτει την ηθική αρμοδιότητα να τραγουδήσει κατά της τραπεζοκρατίας και υπέρ των αδυνάτων. Όχι μόνο εμμένει κατά του Μνημονίου, αλλά έχει ταχθεί υπέρ της εξόδου της χώρας από την ευρωζώνη. 

Είσαστε ένας δημοσιογράφος με περισσότερα από 30 χρόνια εμπειρίας στα δημόσια πράγματα, μάλιστα και για δεκαετίες κοινοβουλευτικός συντάκτης και μετέπειτα πολιτικός συντάκτης. Δεν είχατε καταλάβει όλον αυτόν τον καιρό, που περπατούσατε στους διαδρόμους της Βουλής, ότι η Ελλάδα είναι μια χώρα… δανεισμένη; 

Σας παραπέμπω στα βιβλία μου «Η Ελλάδα στα δίχτυα των Βάσεων» (1989) και «Βάσεις, Αίμα και Πετρέλαιο» (2003). Στα δύο αυτά… μη μουσικά έργα μου, σε ανύποπτο χρόνο, προειδοποιώ για ένα άλλο είδους Μνημόνιο που μας έχει επιβάλει με ευθύνη του δικομματισμού, μια μονομερή εξοπλιστική εξάρτηση αλλά και δανειακή εξάρτηση. Ανάμεσα στη σωρεία ντοκουμέντων που παραθέτω είναι και το πρόγραμμα FMS - Forein Military Sales. Σύμφωνα με στοιχεία που πήρα από το αμερικανικό Κογκρέσο, η Ελλάδα, από τα τοκοχρεολύσια της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας, το 1996 χρωστούσε στις ΗΠΑ 3,873 δισεκατομμύρια δολάρια με προοπτική - αν δεν γίνει αναδιάρθρωση - το 2016 να χρωστάει 6 δις! Σημειωτέον, πάντως, ότι οι Αμερικανοί, ως διορατικοί κηδεμόνες της περιοχής, έχουν πάρει θετική στάση έναντι της Ελλάδας σε σχέση με τους αδίστακτους Ευρωπαίους. Αλλά ποιος νοιάζεται για όλα αυτά; Είδατε κανένα αρχηγό ή κάποιο Μέσο Ενημέρωσης να αναδεικνύει το θέματα της εθνικής ανεξαρτησίας, που ξαφνικά θα βρούμε μπροστά μας; Πόσοι βουλευτές ξέρουν ότι η οκταετής συμφωνία των βάσεων έχει εκπνεύσει από το 1998 και ανανεώνεται κάθε χρόνο χωρίς να ανακοινώνεται από το υπουργείο Εξωτερικών; 

Ως επίλογο της συζήτησής μας, θα ήθελα να διαβάσουν οι αναγνώστες της εφημερίδας την πρότασή σας για την έξοδο… από το αδιέξοδο που βρισκόμαστε; 

Μετά και την κατάρρευση των ολοκληρωτικών καθεστώτων του σοσιαλισμού, έχει αποδειχθεί ότι η Αριστερά - και ειδικά η Αριστερά της Εξουσίας - δεν έχει το μονοπώλιο να εκφράζει τη λαϊκότητα. Ιστορικά πάλι έχει αποδεχθεί ότι η Δεξιά εκφράζει και λαϊκές δυνάμεις. Ευχής έργον θα ήταν να δημιουργηθεί ένα αριστεροδεξιό εθνικοαπελευθερωτικό μέτωπο κατά της εξοντωτικής πολιτικής του Μνημονίου, που αποδεικνύεται καταστροφικό, αφού φέρνει πλεόνασμα μέσω της φτώχειας. Καθώς όμως ο Αντώνης Σαμαράς μεταμορφώθηκε από Τρελαντώνης κατά του Μνημονίου σε καλό παιδί της Μέρκελ, κάτι τέτοιο είναι ανέφικτο. Αλλά γι’ αυτό γράφω στίχους. Για το ανέφικτο, που αύριο δεν ξέρεις, μπορεί και να…

26 Ιαν 2014

Ποιος θέλει να γίνει εκατομμυριούχος;


Του Νέστορα Πουλάκου 

Οι προτάσεις της στήλης Στοπ Καρέ γι’ αυτή την εβδομάδα προέρχονται τόσο από την αμερικανική όσο κι από την ελληνική κινηματογραφική βιομηχανία. Από τη μια μεριά η νέα ταινία του, ελληνικής καταγωγής, Αμερικανού σκηνοθέτη Αλεξάντερ Πέιν συγκινεί για την απλότητα και τη συναισθηματικότητα που αποτυπώνει. Από την άλλη μεριά η πρώτη ταινία της σκηνοθέτριας Ελίνας Ψύκου εντυπωσιάζει για τη δυναμική της ιστορίας της, που σχολιάζει τη ρηχότητα της εγχώριας τηλεοπτικής «πραγματικότητας». Προβάλλονται ακόμη: οι ταινίες επιστημονικής φαντασίας «Η εκδίκηση του Ender» με τον Χάρισον Φορντ και «Φράνκενσταϊν» με τον Άαρον Έκχαρτ, η ταινία εποχής «Η κλέφτρα βιβλίων» με τους Τζέφρι Ρας και Έμα Γουότσον, και η ιστορία δράσης «Jack Ryan: Πρώτη αποστολή» με τους Κένεθ Μπράνα, Κίρα Νάιτλι και Κέβιν Κόστνερ. 

Ποιος θέλει να γίνει εκατομμυριούχος; 

Για μια ακόμη ταινία, ο σκηνοθέτης του «Πλαγίως» και τον «Απόγονων» μας εντυπωσιάζει για την καθαρότητα και την απλότητα των ιστοριών του, που αποδεικνύουν μέσα από την τριβή της καθημερινότητας την ανθρώπινη παραδοξότητα και πολυπλοκότητα. Με την εξαίσια ασπρόμαυρη φωτογραφία του Φαίδωνα Παπαμιχαήλ και, κυρίως, το σφιχτοδεμένο σενάριο του Μπομπ Νέλσον, ο Αλεξάντερ Πέιν μας «ταξιδεύει» μέσα από ένα χθαμαλό road trip στην αμερικανική ενδοχώρα. Από τη Μοντάνα στη Νεμπράσκα, με ενδιάμεσους σταθμούς το Γουαϊόμινγκ και τη Ντακότα, ο γερό-Γούντι με τον γιο του Ντέιβιντ και το αργοκίνητο αμάξι τους διασχίζουν τις αχανείς αμερικανικές εθνικές οδούς για να «καταναλώσουν» τρία ολόκληρα λεπτά στο γραφείο που «μοιράζει» ένα εκατομμύριο δολάρια. Βλέπετε, ο γερό-Γούντι που τα έχει ολότελα χαμένα, βαθιά επηρεασμένος από ένα διαφημιστικό φυλλάδιο που του «δίνει» εκατομμύρια δολάρια, αλλά και προσκολλημένος στις εμμονές του (θέλει να αγοράσει ένα φορτηγάκι, έναν καινούριο αποσυμπιεστή κ.ά.), έχει κάνει την οικογένεια άνω-κάτω με τα τερτίπια του. Έτσι, λοιπόν, ο μικρότερος γιος του αποφασίζει να του κάνει το χατίρι και να τον οδηγήσει στο Λίνκολν της Νεμπράσκα, την πόλη του ενός εκατομμυρίου δολαριών. Αυτό το πολυήμερο ταξίδι τους αποδεικνύεται, ως όφειλε, μια διαδρομή αυτογνωσίας και ενδοσκόπησης, όπου το παρελθόν του γερό-Γούντι και τα καλά κρυμμένα μυστικά συναντιούνται και αποκαλύπτονται στη νεότερη γενιά, τον γιο του. Απλοί, καθημερινοί και «παράξενοι» άνθρωποι περνούν μέσα σε αυτή τη διαδρομή, άλλοτε για να μας προβληματίσουν, άλλοτε για να μας συγκινήσουν και άλλοτε για να μας κάνουν να γελάσουμε δυνατά. Πάνω απ’ όλα, όμως, αυτή η τρυφερή πατρική αγάπη αλλά και η ενδυναμωμένη -«χαμένη» έως εκείνη τη στιγμή- σχέση πατέρα-γιου μας δονεί πραγματικά, χαρίζοντας μας μερικές από τις ωραιότερες κινηματογραφικής συγκινήσεις, μέσα από μια ιστορία που αναδεικνύει το κλασικό, αγαπημένο αλλά και σπουδαίο αμερικανικό σινεμά. 

Reality show 

Σε μια από τις καλύτερες ελληνικές ταινίες της σεζόν αναδεικνύεται η «Αιώνια επιστροφή του Αντώνη Παρασκευά» της πρωτοεμφανιζόμενης Ελίνας Ψύκου, με μια φεστιβαλική πορεία που ξεκίνησε ως βραβευμένο project στο Καρλόβι Βάρι, συνεχίστηκε ως πρώτη παγκόσμια προβολή στη Μπερλινάλε και ολοκληρώθηκε, τρόπον τινά, με τα βραβεία κριτικής επιτροπής και κριτικών στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Ποιο είναι το στοιχείο εκείνο που καθιστά την ταινία της Ψύκου πετυχημένη (ελπίζουμε και στο κοινό); Το οξύτατο, βαθιά ειρωνικό σχόλιο της στη σαθρή, εικονική πραγματικότητα της showbiz, του εγχώριου βλαχο-lifestyle και της τηλεόρασης που τα ανατροφοδοτεί εν γένει. Στο στιβαρό σενάριο της Ψύκου, που παρά την απουσία πλούσιων διαλόγων και το εσωστρεφές κλείσιμο του ματιού στην κινηματογραφική κοινότητα (με την παρουσία συναδέλφων και συντελεστών σε περιφερειακούς ρόλους), πρωταγωνιστεί ένας από τους καλύτερους σύγχρονους ηθοποιούς, ο Χρήστος Στέργιογλου, ο οποίος υποδύεται έναν διάττοντα τηλεοπτικό αστέρα που «σκηνοθετεί» μέχρι και την απαγωγή του για να μείνει στην επικαιρότητα. Πόσο τραγικά όμως «εκείνη» τον πετάει σιγά και σταδιακά εκτός κάδρου… Παρά τους νωχελικούς ρυθμούς, την ακατανόητη επιμονή στην υπονόηση και φυσικά την καθόλου ελκυστική κινηματογράφηση του θέματος, η δημιουργός γνωρίζει την αξία της ουσίας της ταινίας της, επενδύει σε αυτήν και τα καταφέρνει περίφημα, παρά το γεγονός ότι «οπισθοχωρεί» σε αβάν-γκαρντ, σινεφιλικού τύπου, σκηνοθετικές κατευθύνσεις με επιρροές από τον Κιούμπρικ έως τον Λάνθιμο. 

Νεμπράσκα ***1/2 
Η αιώνια επιστροφή του Αντώνη Παρασκευά **1/2 

*Η στήλη Στοπ Καρέ δημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία εφημερίδα Το Χωνί (26-1-14). Κριτικές μπορείτε να διαβάζετε και στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (23-1-14).

25 Ιαν 2014

Κινηματογραφώντας σαν ζωγράφος [Θανάσης Βασιλείου, Vakxikon.gr 2013]



Του Νέστορα Πουλάκου 

Το «αγγελοπουλικό» πλάνο είναι ίσως το πλέον πολυσυζητημένο χαρακτηριστικό του έλληνα σκηνοθέτη. Αναλύσεις επί αναλύσεων, από τις πιο αδύναμες μέχρι τις πιο αριστουργηματικές, αδυνατούν να προσεγγίσουν το κινηματογραφικό έργο του Θόδωρου Αγγελόπουλου, δίχως να περάσουν –αναγκαστικά- από το κεφάλαιο κάδρο-εικόνα-πλάνο. Χωρίς να ξεφεύγει από τον κανόνα αυτόν, ο Θανάσης Βασιλείου επιχειρεί μία ανάγνωση του έργου του έλληνα σκηνοθέτη μέσα από μια ξεκάθαρα εικαστική ματιά. Λαμβάνοντας υπόψη τις ομολογημένες επιρροές τόσο του ίδιου του σκηνοθέτη αλλά όσο και του διευθυντή φωτογραφίας της μεγαλύτερης περιόδου του έργου του, Γιώργου Αρβανίτη, ο συγγραφέας αναλύει, αρχικά, πώς δύο έλληνες ζωγράφοι, ο Γιάννης Τσαρούχης και ο Θεόφιλος, αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης ως εικαστικό ίχνος της συλλογικής ελληνικής μνήμης, για να καταλήξει στη συνέχεια σε αναπαραστατικούς παραλληλισμούς προτεινόμενους, αποκαλύπτοντας –όχι λιγότερο ενδιαφέροντες- μακρινούς αντικατοπτρισμούς, με τα έργα των Ρενέ Μαγκρίτ και Κάσπαρ-Ντέιβιντ Φρίντριχ. Την ίδια στιγμή, μέσα από μια διαδρομή που ξεκινά από τις θεωρίες του Φρόιντ περί μνήμης, το παράδειγμα του Μαρσέλ Προυστ και την ποίηση του Γιώργου Σεφέρη, επιχειρείται να αναδειχθεί η σχέση της ανάμνησης με την εικόνα και πώς αυτή η διαδικασία κρύβει ένα από τα γοητευτικότερα εικαστικά χαρακτηριστικά του έλληνα σκηνοθέτη. Το ενδιαφέρον δε συνίσταται έτσι, απλά, στο να αποδειχθεί μια οποιαδήποτε εικαστική συγγένεια μέσα από μία σύγκριση πινάκων με πλάνα, αλλά, κυρίως, στο ότι οι Αγγελόπουλος και Αρβανίτης, πολύ συχνά, σκέφτονταν όπως οι ζωγράφοι. Ο Θανάσης Βασιλείου διδάσκει κινηματογράφο στο Πανεπιστήμιο της Μασσαλίας, στη Γαλλία, και στη Σχολή Σταυράκου, στην Ελλάδα. Η έκδοση κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία όλης της χώρας, αλλά και σε e-book στη μειωμένη τιμή των 5 ευρώ. 

*Η βιβλιοπαρουσίαση δημοσιεύτηκε στο τχ. 11 του μηναίου περιοδικού Σχεδία (Ιανουάριος 2014).

24 Ιαν 2014

Το Περιβολάκι των γεύσεων


Του Νέστορα Πουλάκου 

Η πλατεία Ηούς στα Κάτω Πετράλωνα αποτελούσε ανέκαθεν ένα ζεστό χώρο όπου μπορούμε να απολαύσουμε ήσυχοι τον καφέ, το μεζέ, το ποτό μας. Είναι μια γειτονιά από τις ελάχιστες που έχουν απομείνει στην πόλη η οποία θυμίζει τα παιδικά μας χρόνια στην αναπτυσσόμενη, τότε, Αθήνα. Μπορεί να περιβάλλεται από τις ψηλές πολυκατοικίες των πυκνοκατοικημένων Πετραλώνων, μας κάνει, όμως, να αισθανόμαστε μια γαλήνη και μια ηρεμία κάθε φορά που περνάμε από εκεί. Καθώς, στρίβοντας από τη Χαμοστέρνας και μπαίνοντας στην καρδιά της περιοχής, μια στάση στην πλατεία μοιάζει επιβεβλημένη. Το ίδιο έγινε και πρόσφατα. Βράδυ Παρασκευής, όπως συνηθίζει πια η στήλη του «Φθηνού Σκούφου», βρεθήκαμε στην πλατεία για να τσιμπήσουμε ένα μεζέ στο συνεταιριστικό καφενείο «Το Περιβολάκι». Μας το είχαν συστήσει πολλοί φίλοι, αλλά και η «σχεδία», μια και εντάσσεται στο δίκτυο του «καφέ που περιμένει». «Το Περιβολάκι» άνοιξε μόλις το καλοκαίρι και αποτελεί ένα αυτόδιαχειριζόμενο καφενείο ¬-σημείο των καιρών και της κρίσης. Εργοδότες είναι οι ίδιοι οι υπάλληλοι του, όλοι τους πρόσφατα απολυμένοι από τις δουλειές τους, και όπως σε πολλά άλλα συνεταιριστικά μαγαζιά κάθε είδους που έχουν ανοίξει στην Αθήνα, οι αποφάσεις παίρνονται ισομερώς και συμμετοχικά, και το κλίμα είναι, τουλάχιστον, χαλαρό, ζεστό, χαρούμενο και φιλικό. Βέβαια, όλη αυτή η χαλαρότητα έχει αντίκτυπο, π.χ. στο σέρβις, μια και οι κανόνες από τα παιδιά που το έχουν δεν είναι και τόσο αυστηροί, όπως δηλαδή συμβαίνει στα περισσότερα μεζεδοπωλεία της περιοχής. Επιμένω στη φιλοσοφία του μαγαζιού, καθότι αυτό είναι που μας κεντρίζει κυρίως: το «μανιφέστο» των παιδιών που το έχουν ανοίξει, το οποίο κυκλοφορεί σε όλο το μαγαζί και βρίσκεται πάνω στα τραπεζάκια, αλλά και ορισμένες έννοιες που τις νιώθεις αμέσως: ισοτιμία, αλληλεγγύη, συντροφικότητα. Η φρέσκια μπίρα, το δυνατό τσίπουρο και η καλή ρακή, αποτελούν τα βασικά και δομικά συστατικά της διασκέδασης και της χαλάρωσης στο «Περιβολάκι», αφού καταναλώνονται σε αφθονία μια και είναι αγνά, ποιοτικά, και αμιγώς προερχόμενα από την ελληνική γη. Αλλά όπως γνωρίζετε ο «Φθηνός Σκούφος» μόνο τρώει. Οι μεζέδες στο καφενείο δεν είναι αυτοί που κυριαρχούν, άλλωστε το λέει και η ίδια η λέξη: το «Περιβολάκι» είναι, πρωτίστως, ένα παρεΐστικο καφενείο που ευνοεί τη συζήτηση, τον προβληματισμό, τη ζύμωση των ιδεών και τη διαλεκτική. Εμείς φάγαμε μερικά ιδιαίτερα πιάτα που μας έκαναν εντύπωση, όπως τη «θυμωμένη» φέτα με την πάπρικα, τον αρμένικο μεζέ (με συστατικά το σουτζούκι, τον παστουρμά, τα τρία τυριά και την πιπέρια ¬¬-η οποία παρόλο που δεν τη θέλαμε, δεν «έβγαινε» από τη συνταγή ) καθώς και ντακομεζέδες για σαλάτα. Πληρώσαμε 15 ευρώ, ενώ αφήσαμε 20 λεπτά για το κουβέρ. Υποσχεθήκαμε στους εαυτούς μας να επιστρέψουμε στο καφενείο ένα όμορφο, σαββατιάτικο πρωινό με λιακάδα για να απολαύσουμε το βιολογικό ζαπατίστικο καφέ στα τραπεζάκια της πλατείας. 

Καφενείο «Το Περιβολάκι», Αθηναίου 7 και Πλατεία Ηούς, Κάτω Πετράλωνα, 213-0237687. Ανοιχτά από τις 10 το πρωί έως τις 2 το βράδυ. 

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο τχ. 11 του μηναίου περιοδικού Σχεδία (Ιανουάριος 2014).

23 Ιαν 2014

Ακαδημία σαν παραμύθι


Του Νέστορα Πουλάκου 
Φωτογραφίες: Στράτος Προύσαλης 

Στο Χαλάνδρι, στη λεωφόρο Κηφισίας 180, στο ισόγειο του εμπορικού κέντρου Domus, ένας ζεστός χώρος «ντυμένος» στα πράσινα μαγνητίζει το μάτι του επισκέπτη από μακριά. Πρόκειται για την Ακαδημία Παραμυθιού «Μύθαρος», ένας χώρος που ξεχωρίζει για την πρωτοτυπία του σκοπού και των δραστηριοτήτων του, γεγονός που τράβηξε το ενδιαφέρον της «σχεδίας» από την πρώτη στιγμή. Έχοντας μόλις λίγους μήνες λειτουργίας (τα εγκαίνια πραγματοποιήθηκαν στα τέλη του Οκτώβρη), ο «Μύθαρος» φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα δημιουργικό κι ευχάριστο στέκι για μικρούς και μεγάλους, όπου το παιχνίδι, το χάζι και η διασκέδαση θα συνδυάζονται μόνο με τη δημιουργική απασχόληση, την εκμάθηση της γραφής και της ανάγνωσης του παραμυθιού, ενός μαγικού κόσμου που μας ταξιδεύει έτσι κι αλλιώς. Συναντήσαμε τον άνθρωπο πίσω από την ιδέα αυτή, την κυρία Άρτεμις Ζωγανά, η οποία μας αποκάλυψε ουκ ολίγα και ενδιαφέροντα πράγματα για το πώς έφτασε στην υλοποίηση του «Μύθαρου». 

Ο «Μύθαρος» προέρχεται… 

…από μια αρχή της αφήγησης παραμυθιού που δεν είναι και τόσο συνηθισμένη, η οποία λέει: Παραμύθι μύθαρος η κοιλιά σας πύθαρος. Όταν την πρωτοάκουσα αμέσως μου έκανε το «κλικ» η λέξη «μύθαρος» κι έτσι κατέληξα να τη χρησιμοποιήσω για το χώρο αυτό. 

Η Ακαδημία Παραμυθιού προέκυψε… 

…εντελώς πηγαία κι αυθόρμητα μέσα από την ενασχόληση μου με το παραμύθι. Να σημειώσω εδώ ότι η εργασία μου για τουλάχιστον 25 χρόνια δεν είχε καμία σχέση με το παιδί και το παραμύθι. Καθημερινά εργαζόμουν στο κοσμηματοπωλείο της οικογένειας μου στην οδό Πανεπιστημίου, μέχρι που αποφάσισα το 2009 -εξαιτίας των συνθηκών που επικρατούσαν- να το κλείσω. Πριν δυο χρόνια, κι αφού ολοκλήρωσα έναν κύκλο σεμιναρίων δημιουργικής γραφής στο Εθνικό Κέντρο Βιβλίου, σε συνδυασμό με αυτόν εδώ το χώρο ο οποίος είναι δικός μου και ξενοικιάστηκε λόγω της κρίσης, σκέφτηκα να ανοίξω το «Μύθαρο». Αυτό που πάντα ονειρευόμουν και θέλω να περάσω στο χώρο είναι να δημιουργηθεί ένα εναλλακτικό στέκι νέων τάσεων. Να γίνει ένα σημείο αναφοράς νέων ανθρώπων, συγγραφέων και καλλιτεχνών που ασχολούνται με το παραμύθι, όπου θα ανταλλάζουν ιδέες και απόψεις, πάντα μέσα από το δημιουργικό διάλογο και τη διαλεκτική. Παράλληλα να γίνει ένας χώρος παραμυθιού για τα παιδιά. Ξέρετε, το παραμύθι ως λογοτεχνικό είδος είναι παρεξηγημένο και αρκετοί άνθρωποι, ακόμη και οι ίδιοι οι συγγραφείς παραμυθιών, το υποτιμούν! 

Οι δραστηριότητες μας αποτελούν… 

…μια ευρεία γκάμα ενδιαφερόντων για μικρούς και μεγάλους που θέλουν να μπουν στον κόσμο του παραμυθιού. Αυτήν τη στιγμή υπάρχουν τα μαθήματα για ενήλικες: δημιουργική γραφή από τη συγγραφέα Αργυρώ Πιπίνη, αφήγηση από τη συγγραφέα Εύη Γεροκώστα, μελέτη, ανάλυση, και ερμηνεία αλλά και προσωπική προσέγγιση λαϊκών παραμυθιών από την εκπαιδευτικό Άννα Αλιφραγκή. Τα μαθήματα για παιδιά είναι: γραφή παραμυθιού για παιδιά σχολικής (από την παιδαγωγό Κατερίνα Ρέντη) και προσχολικής ηλικίας (από τη νηπιαγωγό Σταματία Γαβριηλίδου), σκίτσο παραμυθιού από την εικονογράφο Μαρία Τζαμπούρα, θεατρικό παιχνίδι από τη δασκάλα θεατρικού παιχνιδιού Έφη Λάγγα, και μουσική και παραμύθι από τη μουσικολόγο Άσπα Παπαδημητρίου. Όλα τα μαθήματα είναι σε πολύ προσιτές τιμές, σε σύγκριση με τα ποσά που δίνονται σε μαθήματα ευρέως. Επίσης, να σημειώσω ότι η Ακαδημία Παραμυθιού «Μύθαρος» δεν είναι ψυχαγωγικός παιδότοπος αλλά ένας χώρος δημιουργικής απασχόλησης τόσο για παιδιά όσο και για ενήλικες. Δειλά δειλά και παρά τις αρχικές μας ενστάσεις, διοργανώνουμε παιδικά πάρτι αλλά μόνο με την προϋπόθεση ότι θα ενέχουν τη φιλοσοφία της Ακαδημίας και το δημιουργικό παιχνίδι. Ούτε κλόουν, ούτε διασκεδαστές. Τέλος, για την περίοδο των Χριστουγέννων έχουν σχεδιαστεί εκδηλώσεις και δρώμενα για παιδιά και ενήλικες, παρουσιάσεις βιβλίων και άλλα πολλά. Όπως για παράδειγμα το γιορτινό κάλεσμα «Δύο παραμυθένιοι ήρωες ανταμώνουν και σε μια χριστουγεννιάτικη ιστορία τρυπώνουν!», το Σάββατο 28 Δεκεμβρίου, στις 16.30: Δύο αγαπημένοι ήρωες γνωστών παιδικών παραμυθιών θα συναντηθούν και παρέα με τα παιδιά θα φτιάξουν μια χριστουγεννιάτικη ιστορία. Μια ιστορία που θα είναι πασπαλισμένη με λαμπερή χρυσόσκονη των γιορτών αλλά και πολλή φαντασία! Τα παιδιά θα ακολουθήσουν τους ήρωες που πλάθει, ντύνει και ζωντανεύει η θεατρική ομάδα παιδικών δράσεων «Ένας κόσμος του κουτιού», ενώ παρέα με τους μικρούς θα περιπλανηθούν στο όνειρο και οι μεγάλοι που συνεχίζουν να αγαπούν τα παραμύθια. 

Οι χώροι στο «Μύθαρο» είναι… 

…συνολικά τέσσερις. Στον πρώτο όροφο γίνονται οι δραστηριότητες για τους μικρούς, στο ισόγειο για τους μεγάλους, ενώ στον κάτω όροφο διαμορφώνεται σιγά – σιγά μια βιβλιοθήκη κι ένα αναγνωστήριο παραμυθιών, κυρίως σπάνιων και παλιών, που απευθύνεται και σε φοιτητές του παιδαγωγικού, της ψυχολογίας και αντίστοιχων σχολών, οι οποίοι θέλουν να ανατρέξουν σε βιβλιογραφία για τις έρευνες τους. Τέλος, υπάρχει το αίθριο, όπου μπορεί να φιλοξενεί εκδηλώσεις φιλαναγνωσίας και χωράει περίπου 70-80 ανθρώπους. 

Άρχισα να γράφω παραμύθια όταν… 

…έλεγα καθημερινά ιστορίες στον Βασιλάκη μου, το τρίτο μου παιδί, ο οποίος μπήκε στην πρώτη τάξη του δημοτικού όμως αντιμετώπιζε μαθησιακές δυσκολίες. Επομένως του έλεγα ιστορίες για να μαθαίνει τη γραμματική. Μια φίλη παιδοψυχίατρος στο Παίδων, όταν έμαθε γι’ αυτές τις ιστορίες, με προέτρεψε να τις γράψω. Για να μην πολυλογώ, από αυτές τις ιστορίες προέκυψε το βιβλίο «Τα Γράμματα και οι Ζαβολιές τους – Η Γραμματική σε Παραμύθι για Παιδιά», ένα εναλλακτικό, καθαρά βιωματικό και καθόλου «στεγνό» παραμύθι, το οποίο έχει ήδη ξεκινήσει να διαβάζεται και να παρουσιάζεται στα σχολεία. Στη συνέχεια έγραψα και το «Κρυφτούλι του Ήλιου». Και τα δυο βιβλία είναι εικονογραφημένα με σκίτσα της Έλενας Παπαδημητρίου. 

Οι Εκδόσεις Μύθαρος… 

…προέκυψαν για να βγει αρχικά το βιβλίο «Τα Γράμματα και οι Ζαβολιές τους – Η Γραμματική σε Παραμύθι για Παιδιά». Δεν ήταν στους σκοπούς της Ακαδημίας οι εκδόσεις. Την περίοδο της δημιουργίας του χώρου, έτυχε να βιώσω δύσκολες εμπειρίες με τους εκδοτικούς οίκους, μια και συνεχώς κάτι τύχαινε για να μην καταλήγει εντέλει το παραμύθι μου στα ράφια των βιβλιοπωλείων. Πλέον, σιγά – σιγά καλούμε συγγραφείς παραμυθιών που θέλουν να βρουν μια στέγη μακριά από την εκδοτική ασέβεια κι αγκύλωση που υπάρχει στο χώρο. Βέβαια, η δουλειά των εκδόσεων είναι ιδιαιτέρως δύσκολη και γι’ αυτό τα βήματα μας είναι ακόμη μικρά και σταθερά στον τομέα αυτό. Κλείνοντας την κουβέντα μας γύρω από την Ακαδημία Παραμυθιού «Μύθαρος», η κ. Άρτεμις Ζωγανά μάς τόνισε το σκοπό του χώρου: να ευαισθητοποιήσει τον κόσμο σχετικά με το παραμύθι, ώστε να μην εξακολουθεί να απευθύνεται μόνο στα παιδιά, και ταυτόχρονα να αποτελέσει ένα χώρο νέων τάσεων και προτάσεων. 

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο τχ. 11 του μηνιαίου περιοδικού Σχεδία (Ιανουάριος 2014).

22 Ιαν 2014

Pass2Day | Ο σιδεροκέφαλος των Motorhead | #77

Pass2Day. O Διονύσης Κούτρας επιμελείται τη μουσική στήλη του vakxikon.blogspot.gr. Kάθε Τετάρτη στο blog γράφει για μουσική. Και κάθε Κυριακή στο Vakxikon Radio, 8-10 το βράδυ, παίζει μουσική και μιλάει γι' αυτήν. 

Eπιμέλεια: Διονύσης Κούτρας 


Το πραγματικό όνομα του Lemmy είναι Ian Fraser Killmister. O Lemmy είναι ο τραγουδιστής και μπασίστας των Motorhead και είναι από τους ελάχιστους θρύλους της ροκ σκηνής που βρίσκονται εν ζωή, παρ' όλα τα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει. Η φράση sex,drugs and rock'n'roll αντικατοπτρίζει πλήρως τον χαρακτήρα του. 

Το όνομα Lemmy είναι παρατσούκλι που κουβαλάει από το σχολείο. Δείχνει τον εθισμό του σε ακραίες καταστάσεις από τα δεκατέσσερά του χρόνια, αφού δανείζεται λεφτά για να παίζει "φρουτάκια". Το πάθος του για τη μουσική και συγκεκριμένα για το rock and roll φαίνεται από τα παιδικά του χρόνια. Έχοντας περάσει από πολλά συγκροτήματα, το 1975 ιδρύει τους Motorhead. Η αφορμή για να ιδρύσει το θρυλικό αυτό συγκρότημα ήταν ο Little Richard, ίνδαλμα του Lemmy, θέλοντας να παίζει σκληρό, γρήγορο και "βρώμικο" rock and roll και τα κατάφερε. 

Ο Lemmy ήταν κολλητός με τον Jimmy Hendrix με τον οποίον κατανάλωναν μεγάλες ποσότητες αλκοόλης. Από τα τριάντα του χρόνια είχε "συντροφιά" σε καθημερινή βάση ένα μπουκάλι Jack Daniels. Eκτός από το αλκοόλ, ο Lemmy είναι και λάτρης των ναρκωτικών και ειδικά των "speedάτων", όπως έχει πει και ο ίδιος. Τι να πει όμως κανείς και για τη σχέση του με το γυναικείο φύλο; Κατ' ομολογία του ιδίου, έχει συνευρεθεί με πάνω από 1200 γυναίκες στη ζωή του! 

Όλες αυτές οι καταχρήσεις όμως είχαν σαν αποτέλεσμα την επιδείνωση της υγείας του το τελευταίο διάστημα. Ο Lemmy ταλαιπωρείται από διαβήτη, χωρίς όμως ακόμα και τώρα να "βάζει μυαλό". Όλοι εμείς τον περιμένουμε να αναρρώσει πλήρως για να μας χαρίζει όλη αυτήν την ορμή και την "βρωμιά" που βγάζει αυτός και τα τραγούδια του. 

Γέρο - Lemmy ζούμε για να σε ακούμε...

21 Ιαν 2014

Αμ' έπος ανέργων [Συλλογικό, Vakxikon.gr 2013]


Της Ασημίνας Ξηρογιάννη 

Το Αμ' έπος Ανέργων είναι το δεύτερο μέρος της Τριλογίας της Κρίσης από τις Εκδόσεις Vakxikon.gr. Το πρώτο μέρος καταπιάνεται με την κρίση ως καθολικό φαινόμενο, το δεύτερο με την ανεργία και τις επιπτώσεις της στη ζωή των ατόμων, το τρίτο με την κοινωνική βία. 

Το βιβλίο περιέχει οκτώ διηγήματα, γραμμένα από νέους δημιουργούς, οι πιο πολλοί από τους οποίους έχουν και οι ίδιοι βιώσει την ανεργία. Ανοίγεις το βιβλίο και σκοντάφτεις πάνω στους στίχους του Καρούζου:' Mην του μιλάτε, είναι άνεργος / τα χέρια στις τσέπες του / σαν δύο χειροβομβίδες.

Αναζητάς πολλές φορές θέμα για το βιβλίο σου και η ζωή σε προλαβαίνει. Στο προσφέρει απλόχερα και συ δεν έχεις παρά να ανταποκριθείς. Μπορούμε όμως και να το δούμε αλλιώς. Η ανεργία είναι μια πραγματικότητα, ως μια από τις συνέπειες της κρίσης που βιώνουμε στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια. Η ανεργία τσακίζει ζωές και συνειδήσεις, καταρρακώνει τον άνθρωπο και τον οδηγεί σε αλλόκοτες πράξεις. Δεν μπορείς να αγνοήσεις την ανεργία. Έχεις την ανάγκη να μιλήσεις για αυτήν, με τον δικό σου προσωπικό τρόπο, αλλά να μιλήσεις εν τέλει.

Η Μαρία Γιαγιάννου με ένα διήγημα με στοιχεία θρίλερ, αλλά και μαύρης κωμωδίας ανοίγει τη συλλογή. Το θέμα είναι άκρως ρεαλιστικό, αλλά ο χειρισμός του είναι γεμάτος σουρεαλιστικά στοιχεία που μας βάζουν μέσα σε μια αλλόκοτη εμπειρία. Για να προσγειωθούμε στη συνέχεια με τον μονόλογο μιας δασκάλας που για να ασκήσει το επάγγελμά της μπαίνει στην άχαρη διαδικασία να αλλάξει την ζωή της και να την θέσει στην υπηρεσία της εκπαίδευσης. Αλλά όταν είσαι αναπληρωτής, δυστυχώς τίποτα δεν είναι αρκετό. Μπορεί για χρόνια να περιφέρεσαι σαν τον τσιγγάνο σε διάφορα μερη της Ελλάδος και να ανοιγοκλείνεις σπιτικά για να καταλήξεις στο τέλος να παραιτηθείς ή να απολυθείς. Εντάξει, να κάνεις παραχωρήσεις, αλλά όχι και να χάσεις τον εαυτό σου. Χίλιες φορές καλύτερα να γίνεις χίπης και να ζεις ελεύθερα περιπλανώμενος στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, αρκεί να έχεις δίπλα σου καλούς φίλους, συνοδοιπόρους, που σε κατανοούν ακριβώς επειδή έχουν παρόμοιες με τις δικές σου εμπειρίες.

Αυτό υποστηρίζει το διήγημα της Μαρίας Κατσοπούλου, που είναι γεμάτο εικόνες ρεαλιστικές και ουσιαστικές! Τη σκυτάλη παίρνει ο Χρήστος Α. Μιχαήλ και είναι και το δικό του βλέμμα διεισδυτικό. Μ' αρέσει πολύ που ξεκινάει ως εξής:' Tα όνειρα είναι δωρεάν την ώρα που τα κάνεις. Όταν έρχεται η στιγμή που η διάψευση σου κλείνει το μάτι, τότε πρέπει να πληρώσεις. Αλλοτε τη βγάζεις φθηνά, άλλοτε χρεωκοπείς. Ανάλογα πόση πίστη έχεις ποντάρει πάνω στο εκάστοτε όνειρο. Ανάλογα.' 

Αναλόγως παραστατικός είναι και ο χειμαρρώδης Δημήτρης Ροβόλας. Με χιούμορ και με γλώσσα που ρέει, ο αφηγητής του τσακίζει κόκαλα, ξεδιπλώνοντας την δική του ιστορία που τον καθιστά εξαιρετικά συμπαθή στον αναγνώστη! Συμπάσχουμε, αυτή είναι η λέξη. Αλλά είναι πάντα αυτή η σκληρή πραγματικότητα που μας υπερβαίνει. 'Οσο για την κυρία Πλατεία της Μαρίας Σουμπερτ; Η αφηγήτρια εδώ είναι ένα μικρό κορίτσι που βιώνει την ανέχεια στο πετσί της όπως και η οικογένειά της, αλλά ερμηνεύει τα πράγματα με τον τρόπο της. Πολλά από αυτά που συμβαίνουν γύρω της δεν τα κατανοεί, τα σχολιάζει όμως με αφέλεια λογω του νεαρού της ηλικίας της και στο τέλος δεν διστάζει να θυμώσει κιόλας μ' αυτήν την κακιά κυρία Πλατεία που έβλαψε τις ζωές των δικών της ανθρώπων. Το προτελευταίο διήγημα της συλλογής φέρει τον τίτλο Το τηλέφωνο και είναι της Ελένης Τζατζιμάκη που συνδέει το αδιέξοδο με το θέμα της αξιοπρέπειας, την οποία μπορείς να χάσεις αυτόματα, όταν' η ζωή σε βγάλει στον πάγκο, όπως λέει χαρακτηριστικά.

Στο τέλος συναντάμε το διήγημα της Μαρίας Τσιράκου, η οποία μας αφηγείται μια ακόμα πικρή ιστορία. Είναι να φοβάσαι την απελπισία του κόσμου σε περιόδους κρίσης. Ο απελπισμένος μπορεί να γίνει και επικίνδυνος, αφού κανείς δεν ξέρει τί μπορεί να κάνει.

Κλείνω αυτό το κείμενο με λόγια της Μαρίας Κατσοπούλου, η οποία επιμελήθηκε αυτό το βιβλίο και γράφει στον πρόλογό της: Aυτό το βιβλίο αφιερώνεται στους νεο-άνεργους, στους νέο-άστεγους, στις καταλήψεις και τα αυτόνομα στέκια αλληλεγγύης, στα θύματα βίας, ρατσισμού και κοινωνικού κανιβαλισμού και σε όλες τις ελεύθερες ψυχές του κόσμου τούτου.

20 Ιαν 2014

H@ppY FeW: Ο θεός μεθ' ημών


Του Νίκου Μπίνου

Τώρα μάλιστα. Αφού έχουμε λύσει όλα μας τα θέματα μιας και η ανεργία πλέον δεν βρίσκεται κοντά στο 30%, ο κόσμος όλος μπορεί να πληρώνει τις φορολογικές του υποχρεώσεις (και αφού οι φόροι έχουν μείνει οι μισοί) και γενικά οι συνθήκες που επικρατούν στην κοινωνία είναι κάτι παραπάνω από ιδανικές, αναπόφευκτα θα έπρεπε να βρούμε θέματα προς συζήτηση. 

Κάπως έτσι θα το σκέφτηκαν προφανώς εκεί στη ΝΔ και στο ΣΥΡΙΖΑ και είπαν να βρουν με κάτι να ασχολούνται. Και με τι καινούριο έχουν καταπιαστεί; Με το κατά πόσο ο Τσίπρας είναι άθεος ή όχι. Ναι, καλά διαβάσατε. Και όλο αυτό το πανηγύρι ξεκίνησε με μια τοποθέτηση του υπευθύνου θρησκευμάτων του ΣΥΡΙΖΑ (Ι. Αμανατίδης) σε εκπομπή τηλεοπτικού σταθμού, χθες Κυριακή, ο οποίος δήλωσε πως ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης είναι άθεος. 

Και άλλο που δεν ήθελε η ΝΔ να πιαστεί από κάτι το οποίο θα μπορούσε να βλάψει την εικόνα του κυριότερού της αντιπάλου. Με τις δημοσκοπήσεις σιγά σιγά να δίνουν προβάδισμα στο κόμμα της Κουμουνδούρου, έναντι αυτού της λεωφόρου Συγγρού, τις ευρωεκλογές να πλησιάζουν και αμέσως μετά να ακολουθούν οι δημοτικές, δυο μάχες που θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό τις αντοχές των δύο κομμάτων, η ΝΔ θέλει να αντιστρέψει το εις βάρος της κλίμα. 

Όπως και να έχει πάντως σε θέμα θρησκείας τα ματσάκι έρχεται ισόπαλο. Από τη μια ο Τσίπρας είναι άθεος και από την άλλη οι της ΝΔ δεν έχουν τον Θεό τους. Και έτσι απλά καταλήγουμε σε ένα δικαιότατο χι. 

Καλή χρονιά…

19 Ιαν 2014

Ζωή από... μέλι


Του Νέστορα Πουλάκου 

Στον απόηχο των Χρυσών Σφαιρών, όπου οι ταινίες 12 χρόνια σκλάβος και Οδηγός διαπλοκής ξεχώρισαν (σας έχουμε προτείνει και τις δυο μέσα από τη στήλη Στοπ Καρέ), συνεχίζονται, σε πιο χαμηλά επίπεδα αυτή τη φορά, οι πρώτες προβολές ταινιών. Αυτή την εβδομάδα ξεχωρίζει η ιταλική ταινία Μέλι, η πρώτη σκηνοθετική απόπειρα της πληθωρικής ηθοποιού Βαλέρια Γκολίνο. Παίζονται ακόμη, τα χολιγουντιανά αναμασήματα κινηματογραφικών αναφορών, με γνωστούς ηθοποιούς στους πρωταγωνιστικούς ρόλους: στην Επιστροφή στο ρινγκ" ο Ρόμπερτ -Οργισμένο είδωλο- Ντε Νίρο συναντά τον Σιλβέστερ -Ροκι- Μπαλμπόα. Στη Μαγική Ομπρέλα μαθαίνουμε πως ο Γουόλτ Ντίσνεϊ γύρισε τη Μαίρη Πόπινς. Ακόμη, προβάλλεται η δεύτερη χολιγουντιανή ταινία του Έλληνα σκηνοθέτη, Ντένη Ηλιάδη, Ένα ακόμα και η παιδική παραγωγή από τη Γαλλία Μπελ και Σεμπάστιαν: Δυο αχώριστοι φίλοι. 

Γλυκιά ζωή 

Από τη μια μεριά, εκπλαγήκαμε ευχάριστα για το καθαρό, μεστό και στιβαρό σκηνοθετικό ντεμπούτο της πληθωρικής Ιταλίδας ηθοποιού, κι αγαπημένης του ελληνικού κοινού, Βαλέρια Γκολίνο. Ειδικά από τη στιγμή που «τόλμησε» να καταπιαστεί με ευαίσθητα θέματα: το δικαίωμα στην ευθανασία, η επιλογή και η στάση ζωής του καθενός, η οχύρωση της ιδιωτικότητάς του και η αυστηροποίηση των πραγμάτων που τον απασχολούν εκτός κοινωνικού γίγνεσθαι. Εντέλει, όμως, η απόφαση του περί γλυκιάς ζωής. Η πρωταγωνίστρια της Γκολίνο, είναι η όμορφη και γλυκιά… Μέλι, η οποία έχει επιλέξει να «βοηθήσει» κατ’ επάγγελμα τους ανθρώπους που το επιθυμούν, να δίνουν δηλαδή τέλος στη ζωή τους. Φιλικά, ήρεμα, γλυκά. Μακριά από τα φώτα, τα μάτια και τα αυτιά μας κοινωνίας που σχολιάζει, απαγορεύει, διαφωνεί. Αναπόφευκτα στη ζωή της, ειδικώς στην πορεία που έχει αποφασίσει να χαράξει, μπαίνει ένας άντρας, ο οποίος την «αναγκάζει» να αναθεωρήσει. Εκ των πραγμάτων. Όταν ο πηγαίος, αυθόρμητος, αναβλύζον συναισθηματισμός χτυπάει την πόρτα της καρδιάς τότε, εκ των πραγμάτων, οι όποιες στέρεες απόψεις και θέσεις περί κοινωνίας, πόσο μάλλον περί ζωής, κλυδωνίζονται. Καθότι η ζωή είναι ωραία, η ζωή είναι γλυκιά. Ήσυχη, γεμάτη προβληματισμούς και με έντονη τη διάθεση της διαλεκτικής είναι η ταινία της Γκολίνο, που όμως απέχει πολύ απ’ το να χαρακτηριστεί όχι απλώς «μεγάλη» αλλά έστω μια ταινία που ξεχωρίζει. Όπως δηλαδή είναι η έτερη ιταλική ταινία με το ίδιο θέμα, «Η ωραία κοιμωμένη» του Μάρκο Μπελόκιο, που προκάλεσε αναταράξεις. Με άλλα λόγια λείπει το τσαγανό, η νευρικότητα και η καίρια θέση πάνω στα πράγματα, εντέλει η «τσαμπουκαλίδικη» σκηνοθετική ματιά που θα κάνει την ταινία να «χτυπήσει κόκκινο». 

Μέλι *** 
Η μαγική ομπρέλα ** 
Επιστροφή στο ρινγκ * 

*Η στήλη Στοπ Καρέ δημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία εφημερίδα Το Χωνί (19-1-14). Κριτικές ταινιών μπορείτε να διαβάζετε και στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (16-1-14).

18 Ιαν 2014

Κινηματογραφώντας σαν ζωγράφος [Θανάσης Βασιλείου, Vakxikon.gr 2013]


Της Νόρας Ράλλη 

Οι σχέσεις του Τεό με τη ζωγραφική στο μικροσκόπιο 

Ο ίδιος τις αρνιόταν κατηγορηματικά. Αντίθετη άποψη έχει ο Γιώργος Αρβανίτης. Ο Θανάσης Βασιλείου, όμως, αφού συνομίλησε τόσο με τον σκηνοθέτη όσο και με τον διευθυντή φωτογραφίας του, αποφάσισε να αναλύσει την παλέτα των ζωγράφων μέσα από την οποία χτίστηκε το έργο τους. 

Ο ίδιος δεν παραδέχτηκε ποτέ ότι τα πλάνα του έμοιαζαν, κάποια σχεδόν απόλυτα, με πίνακες σπουδαίων ζωγράφων. «Δεν κάνω αναπαραστάσεις», έλεγε και ξανάλεγε ο Θ. Αγγελόπουλος και αρνούνταν κατηγορηματικά την όποια ομοιότητα των σκηνών του με γνωστούς ζωγραφικούς πίνακες. Την ίδια στιγμή ο φωτογράφος με τον οποίο συνεργάστηκε στις περισσότερες ταινίες του, ο Γιώργος Αρβανίτης, το παραδέχεται χωρίς συστολή. 

«Χρειάστηκε να γίνουν πολλές συζητήσεις μεταξύ μας για να μπορέσω να ολοκληρώσω την έρευνά μου, που ξεκίνησε ως πτυχιακή εργασία, όμως χάρη στη βοήθεια της Σιλβί Ρολέτ, που γνωρίζει πολύ καλά τον Αγγελόπουλο και το έργο του, έγινε όλη αυτή η μελέτη βιβλίο», μας εξηγεί ο Θανάσης Βασιλείου, διδάσκων της Θεωρίας και Πρακτικής του Κινηματογράφου στη Σχολή Σταυράκου και στο Πανεπιστήμιο της Μασσαλίας και βοηθός του Θόδωρου Αγγελόπουλου στην ταινία «Η σκόνη του χρόνου». Μέσα από το βιβλίο του «Κινηματογραφώντας σαν ζωγράφος – το έργο του Θ. Αγγελόπουλου συναντά τη ζωγραφική» (εκδ. vakxikon) επιχειρεί μια ανάγνωση του έργου του Ελληνα σκηνοθέτη μέσα από μια ξεκάθαρα εικαστική ματιά. 

«Με τον Αγγελόπουλο συνομιλούσα για ένα χρόνο περίπου. Από τον Αύγουστο του 2004 μέχρι την άνοιξη του 2005. Κυρίως τον ρωτούσα για το πώς μπαίνει η ζωγραφική στις ταινίες του. Ποτέ δεν θέλησε να παραδεχτεί πως συμβαίνει κάτι τέτοιο: όταν τον ρωτούσα αν γνώριζε τον τάδε πίνακα που έμοιαζε πολύ με κάποιο πλάνο του, απαντούσε αρνητικά. Μια φορά και μόνο το παραδέχτηκε», εξηγεί ο συγγραφέας. «Ξέρετε, ο ίδιος αλλοίωνε το οτιδήποτε. Δεν του άρεσε να του λένε πως οι εικόνες που είχε στο μυαλό του και τις έκανε κινηματογράφο ήταν δανεικές – ή ότι κάπου είχαμε δει κάτι παρόμοιο. Εστρεφε την πλάτη του στην προβολή-αναπαραγωγή εικαστικών ή και ιστορικών στιγμών ακόμα και πρότεινε έναν νέο τρόπο ανάγνωσής τους. Προτιμούσε το κέλυφος του γεγονότος και όχι το γεγονός το ίδιο. 

Από την άλλη, ο συνεργάτης του για χρόνια στη διεύθυνση φωτογραφίας, Γιώργος Αρβανίτης, είχε παραδεχτεί τις επιρροές του από τον Τσαρούχη, κυρίως. Εγώ, όμως, άλλοτε στο χρώμα άλλοτε ως εικαστική σκέψη και άλλοτε ως αναφορά ελληνικότητας, κατέληξα πως η ζωγραφική παίζει ένα ρόλο διακριτικό μεν, ωστόσο διόλου αμελητέο στο έργο και των δύο». Το βιβλίο ακολουθεί την πορεία των συζητήσεων του συγγραφέα με τους δύο δημιουργούς. Αναφέρεται αρχικά στις εμφανείς επιρροές από τα έργα του Γ. Τσαρούχη, αλλά και του Θεόφιλου και του Ρενέ Μαγκρίτ, ακόμα και του ρομαντικού ζωγράφου Κάσπαρ Ντέιβιντ Φρίντριχ. 

Στη συνέχεια, προσπαθεί να περιγράψει πώς οι εικαστικές επιλογές των Αγγελόπουλου και Αρβανίτη καθορίστηκαν από προσωπικά βιώματα, αλλά και από τη συλλογική ελληνική μνήμη, όπως αυτή αποτυπώθηκε από τους δύο σπουδαίους Ελληνες ζωγράφους. Την ίδια στιγμή, μέσα από μια διαδρομή που ξεκινά από τις θεωρίες του Φρόιντ περί μνήμης, το παράδειγμα του Μαρσέλ Προυστ και την ποίηση του Γιώργου Σεφέρη, επιχειρείται να αναδειχθεί η σχέση της ανάμνησης με την εικόνα και πώς αυτή η διαδικασία κρύβει ένα από τα γοητευτικότερα εικαστικά χαρακτηριστικά του Θόδωρου Αγγελόπουλου. 

Το ενδιαφέρον του βιβλίου δεν συνίσταται, έτσι, στο να αποδειχθεί απλώς μια οποιαδήποτε εικαστική συγγένεια μέσα από μια σύγκριση πινάκων με πλάνα, αλλά, κυρίως, στο ότι οι Αγγελόπουλος και Αρβανίτης, πολύ συχνά, σκέφτονταν όπως οι ζωγράφοι. 

*Η κριτική δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα των Συντακτών (24-12-13).

Κινηματογραφώντας σαν ζωγράφος [Θανάσης Βασιλείου, Vakxikon.gr 2013]


Του Κώστα Μαρδά 

«Κινηματογραφώντας σαν ζωγράφος» επιγράφεται το βιβλίο του Θανάση Βασιλείου που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Vakxikon.gr. Ο συγγραφέας, γεννημένος στην Αθήνα το 1975, αφού φοίτησε στη Σχολή Σταυράκου, μετά από δέκα χρόνια επαγγελματικής εμπειρίας στην εικονοληψία, σπούδασε θεωρία του κινηματογράφου στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης όπου αναγορεύτηκε διδάκτωρ το 2011 και εργάσθηκε δίπλα στον Αγγελόπουλο για την προετοιμασία της τελευταίας του ταινίας «Η Σκόνη του Χρόνου». 

Καθηγητής στη Σχολή Σταυράκου και στο γαλλικό Πανεπιστήμιο Aix – Marseille, σπουδάζει συνεχώς τον μεγάλο σκηνοθέτη. Και τον σπουδάζει ως ζωγράφο του σινεμά και ως ποιητή των πλάνων με βάση τη θεωρία του ότι: Η ζωγραφική, άλλοτε ως χρώμα, άλλοτε ως εικαστική άποψη, άλλοτε ως ύφος ελληνικότητας, επηρεάζει συνειδητά ή ασυνείδητα το κινηματογραφικό έργο του μεγάλου δημιουργού. 

Ο μελετητής ξεκινάει με την άμεση επιρροή του Γιάννη Τσαρούχη στα αγγελοπουλικά έργα, για να περάσει μετά στον Θεόφιλο Χατζιμηχαήλ , στον Βέλγο σουρεαλιστή Ρενέ Μαγκρίτ, καταλήγοντας στην διακριτική συγγένεια με τον Γερμανό ρομαντικό Κάσπαρ – Ντέιβιντ Φρίντριχ και τον Φλαμανδό Βαν Ντερ Βέιντεν. Επισημαίνει πως, ειδικά στο έργο «Μεγαλέξανδρος» (1980) και τα χρώματα και οι ενδυμασίες και οι γωνίες λήψης της κάμερας και η αφέλεια του ήρωα αποπνέουν χρώμα Θεόφιλου. Ακόμη και ως ο πρωταγωνιστής έχει εμφάνιση που αντιστοιχεί στον Λέσβιο λαϊκό ζωγράφο. Στο έργο «Αναπαράσταση» (1972), παραβλέποντας τα γαλανόλευκα ελληνικά νησιά, η κάμερα του Γιώργου Αρβανίτη- αυτού του αγγελοπουλικού πρωτομάστορα της εικόνας- εστιάζει σε μια Ελλάδα της βασανιστικής ομίχλης, του γλυκού ημίφωτος, της επίμονης βροχής στα απρόσιτα βουνά της μελαγχολίας. 

Το κόκκινο των σημαιών μέσα στο συλλογικό γκρίζο των «Κυνηγών» (1977) θυμίζει Βαν Ντερ Βέιντεν στην ισορροπία μεταξύ γήινου και ουράνιου του βιβλικού πίνακα «Η Σταύρωση» . Όπως ο βέλγος ζωγράφος, έτσι και ο Αγγελόπουλος, αρνείται την εύκολη δραματοποίηση δίνοντας στο χρώμα την αποτύπωση του ιδεολογικού του αριστερού πένθους- χριστιανικού για τον Βέλγο εικαστικό. Ένα από τα μοτίβα που συγγενεύουν εικαστικά με τον Μαγκρίτ- τονίζει ο συγγραφέας- είναι η λήψη των πλάνων με ανθρώπους ιδωμένους με την πλάτη κρατώντας ομπρέλες. Πράγματι, όσοι έχουν δει τον «Θίασο», «Το Βλέμμα του Οδυσσέα», τους «Κυνηγούς», τον «Μεγαλέξανδρο» και το «Τοπίο στην Ομίχλη» μπορούν να επιβεβαιώσουν την ταύτιση αυτή, χωρίς να σημαίνει πως πρόκειται για μηχανιστική αντιγραφή. 

«Δεν μπορώ να αρνηθώ μια έμμεση επιρροή» είχε πει ο σκηνοθέτης . «Το μάτι καταγράφει. Έρχεται μια στιγμή που μια εικόνα ξεπηδά μπροστά μας χωρίς όμως να ξέρουμε από πού. Δεν είναι παρά αργότερα που συνειδητοποιούμε ότι αυτή την εικόνα την είχαμε δει σ΄αυτό το βιβλίο ή σ΄εκείνο το μέρος». Ο μελετητής παραθέτει απόσπασμα από συνέντευξη του Αγγελόπουλου ο οποίος ,απαντώντας στο ερώτημα ποια είναι τα κυρίαρχα χρώματα των ταινιών του, εξηγεί: «Πρόκειται για χρώματα ακουαρέλας. Δεν είναι τα χρώματα που χρησιμοποιούνται στη ζωγραφική με λάδι. Οι περισσότεροι σκηνοθέτες χρησιμοποιούν «λάδι». Εγώ προτιμώ την ακουαρέλα. 

Στην πρώτη μου έγχρωμη ταινία «Μέρες του 36» οι κυρίαρχοι τόνοι είναι αυτοί της ώχρας και του καφέ. Στο «Θίασο» υπήρχε επίσης το μπλε και κάποιες πινελιές κόκκινου, όπως και στους «Κυνηγούς». Ο «Μεγαλέξανδρος» είναι μια ταινία της ώχρας και του καφέ, χρώματα που παραπέμπουν στις αρχές του 20ου αιώνα, μιας και χαρακτηρίζουν την ελληνική ζωγραφική ήδη από τα τέλη του 19 ου αιώνα». Με βάση τη θεωρία του Φρόιντ περί απωθημένων στη υποσυνείδητο ο μελετητής εντοπίζει πλάνα της μνήμης που έγιναν πλάνα επί της οθόνης. 

Από το βιβλίο ξεχωρίζουμε το κεφάλαιο «Ή άλλη Ελλάδα» στο οποίο η ποίηση του Γιώργου Σεφέρη φαίνεται να εμπνέει την ελλειπτική έκφραση, την αποσπασματική αναφορά και την αλληγορική γλώσσα του ποιητή της εικόνας Αγγελόπουλου. Μελετώντας και ξαναμελετώντας το κεφάλαιο αυτό, όχι μόνο ο μυημένος στον ελληνικό μοντερνισμό αναγνώστης και θεατής, μα και ο σχετικά ψυχανεμισμένος απολαμβάνει την ποιητική συγγένεια των δύο μεγάλων – με κάθε επιφύλαξη, πάντως, για τα σημεία μιας ερμητικότητας και των δύο. 

Ολοκληρώνοντας το βιβλίο των 131 σελίδων συμπεραίνεις ότι η Ιστορία, τα ερείπια, ο διωγμός, η διάψευση, «οι πέτρες που βουλιάζουν», η σύγχρονη αναζήτηση δίχως θρήνους και η υπαινικτική ομιλία, συνιστούν έναν σεφερικό αγγελοπουλισμό. Που οδηγεί στην απόλαυση του «κειμένου» της εικόνας. 

*Η κριτική δημοσιεύτηκε στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων (23-12-13).

17 Ιαν 2014

Ο διάβολος και άλλα αφηγήματα [Μαρίνα Τσβετάγιεβα, Χίλων 2014]


Η Μαρίνα Τσβετάγιεβα (1892-1941) με την έντονα βιωματική ποίηση αλλά και τους γλωσσικούς της πειραματισμούς θεωρείται από τις σπουδαιότερες Ρωσίδες και γενικά Ευρωπαίες ποιήτριες του εικοστού αιώνα. Η παρούσα έκδοση αποτελείται από τέσσερα πεζογραφήματα σχετικά με την παιδική της ηλικία, γραμμένα ανάμεσα στα έτη 1934-1935. Τα πεζογραφήματα αυτά δεν είναι εύκολο να κατηγοριοποιηθούν: είναι αυτοβιογραφικά, αλλά στην αυτοβιογραφία αυτή αναπλάθεται η δημιουργική φαντασία ενός μικρού κοριτσιού, προορισμένου να γίνει «ποήτρια και όχι γυναίκα άξια να αγαπηθεί». 

Στον αριστουργηματικό Διάβολο, μέσα από ένα φάντασμα της παιδικότητας διαγράφεται η εξέγερση της ποιήτριας απέναντι στην προκατάληψη και την εκκλησιαστική συμβατικότητα. Στο αφήγημα Η μητέρα μου και η μουσική, η Τσβετάγιεβα καταπιάνεται με τη γέννηση της ποιητικής της κλίσης ενώ το εκτεταμένο (σε 2 μέρη) Σπίτι κοντά στον Γερο-Ποιμένα σκιαγραφεί την ιστορία της οικογένειάς της, στην Ρωσία πριν και κατά τη διάρκεια της επανάστασης, μια ιστορία σημαδεμένη από το μύθο του θανάτου. 

Ο Πάστερνακ αποκάλεσε την Μαρίνα Τσβετάγιεβα «ασύγκριτα χαρισματική ποιήτρια, φλογερή και επινοητική» και ο Έρενμπουργκ «μια Ρωσίδα ασεβή, όλο φως και χαρά». Αυτά τα στοιχεία χαρακτηρίζουν και αυτά τα αφηγήματα που παρουσιάζονται για πρώτη φορά στην ελληνική γλώσσα. 

Α' ΕΚΔΟΣΗ 2014 
ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΜΑΡΙΝΑ ΤΣΒΕΤΑΓΙΕΒΑ 
ΤΙΤΛΟΣ: Ο ΔΙΑΒΟΛΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΑΦΗΓΗΜΑΤΑ 
ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ: 14x21 ΣΕΛΙΔΕΣ: 168 ISBN: 978-618-80351-0-2

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ


Οι Εκδόσεις ΧΙΛΩΝ σας προσκαλούν με πολλή χαρά 
 στην παρουσίαση της ποιητικής συλλογής 
του Γιώργου Ρούσκα «Άυλο Πύαρ» 

Που θα γίνει την Κυριακή 19 Ιανουαρίου 2014 
και ώρα 12:00 

στο Black Duck Garden - Athens City Museum Bistrot, 
Ι. Παπαρρηγοπούλου 5-7, Πλ. Κλαυθμώνος, Αθήνα, Τηλ. 210 3252396 

Το βιβλίο θα παρουσιάσουν οι: 
Χαραλαμπάκης Αριστογείτων, Καρδιολόγος - Ποιητής 
Μαυροκέφαλος Σέργιος, Κριτικός λογοτεχνίας - Ποιητής 

Τον συντονισμό θα έχει ο Γιώργος Μιχαλόχρηστας, Ποιητής 

Ποιήματα θα διαβάσουν οι: 
Βαμβακούση Φωτεινή και 
Γιανναράκος Γιώργος, Σκηνοθέτης

16 Ιαν 2014

Αμ' έπος ανέργων [Συλλογικό, Vakxikon.gr 2013]


Του Θεοχάρη Παπαδόπουλου

Πριν από λίγο καιρό κυκλοφόρησε το βιβλίο «Αμ’ έπος ανέργων» από τις εκδόσεις Vakxikon.gr. Πρόκειται για μια συλλογή οκτώ διηγημάτων για την ανεργία από εννιά συγγραφείς. Οι συγγραφείς είναι οι: Μαρία Γιαγιάνου, Λία Ζώτου, Θοδωρής Καραγεωργίου, Μαρία Κατσοπούλου, Χρήστος Α. Μιχαήλ, Δημήτρης Ροβόλας, Μαρία Σούμπερτ, Ελένη Τζατζιμάκη και Μαρία Τσιράκου. 

Σε όλα τα διηγήματα αναφέρονται διαφορετικές περιπτώσεις άνεργων που βλέπουν τη ζωή τους να αλλάζει προς το χειρότερο, τα όνειρά τους να γκρεμίζονται, τα σχέδια για το μέλλον να ανατρέπονται. «Τώρα που η χιονόμπαλα έγινε χιονοστιβάδα, τώρα που οι εξελίξεις μάς πρόλαβαν και η σήψη επιταχύνει επικίνδυνα, η μικρή μας συλλογή αποτελεί μια φωνή αλληλεγγύης στις σύγχρονες “Οδύσσειες” καθημερινών ανθρώπων», γράφει στον πρόλογο του βιβλίου η Μαρία Κατσοπούλου. 

Ο επιχειρηματίας που χρεοκόπησε και τρελάθηκε, η δασκάλα που μετατέθηκε από τη μια άκρη της Ελλάδας στην άλλη, ο άνεργος που αναγκάζεται να πουλήσει το ένα του νεφρό, είναι κάποιες από τις περιπτώσεις που αναφέρονται, ενώ σε κάποια από τα διηγήματα προτείνονται ορισμένες λύσεις, τουλάχιστον για προσωρινή ανακούφιση από την ανεργία. Θα περίμενε κανείς ένα τέτοιο βιβλίο να άφηνε μια ζοφερή αίσθηση, να ήταν μελαγχολικό και καταθλιπτικό, όμως το ελαφρό χιούμορ που ενυπάρχει στα περισσότερα διηγήματα τα κάνει πιο ανάλαφρα, με αποτέλεσμα να διαβάζονται ευχάριστα και να προβληματίζουν δημιουργικά. 

Κλείνοντας, παραθέτουμε ένα τρίστιχο του Νίκου Καρούζου που χρησιμοποιείται ως μότο στην αρχή του βιβλίου: «Μην του μιλάτε είναι άνεργος / τα χέρια στις τσέπες του / σαν δυο χειροβομβίδες». 

*Η κριτική δημοσιεύτηκε στο βιβλιοφιλικό site www.diavasame.gr (12-12-13).

15 Ιαν 2014

Pass2Day | Tα καλύτερα άλμπουμ του 2013 | #76

Pass2Day. O Διονύσης Κούτρας επιμελείται τη μουσική στήλη του vakxikon.blogspot.gr. Kάθε Τετάρτη στο blog γράφει για μουσική. Και κάθε Κυριακή στο Vakxikon Radio, 8-10 το βράδυ, παίζει μουσική και μιλάει γι' αυτήν. 

 Eπιμέλεια: Διονύσης Κούτρας 

Τρεις εβδομάδες έχουν περάσει από την τελευταία δημοσίευση της στήλης και οφείλω να ομολογήσω ότι μου λείψατε. Καλή χρονιά γεμάτη υγεία και δημιουργικότητα. Η πρώτη στήλη λοιπόν του χρόνου αναφέρεται στα 5 καλύτερα άλμπουμ του 2013 όπως τα «βλέπει» η στήλη Pass2Day και δεν θα πρέπει να λείπουν από καμία δισκοθήκη. 

5. David Bowie - The Next Day 


O δούκας, όπως τον αποκαλούμε, της μουσικής έπειτα από μια σιγή 10 ετών και ένα καρδιακό επεισόδιο, ξαναγύρισε. Το 2013 ήταν η χρονιά των μεγάλων επιστροφών. Oι Deep Purple, Black Sabbath, Jimmy Hendrix είναι τεράστια ονόματα στο μουσικό στερέωμα, κανείς τους όμως δεν είναι σαν τον David Bowie. Κατάφερε για ακόμη μία φορά να συνδυάσει τους εκπληκτικούς στίχους με τη μουσική του σήμερα, θυμίζοντάς μας όμως παράλληλα τις δεκαετίες που μεγαλούργησε. 

4. Pearl Jam - Lighting Bolt 


Τέσσερα χρόνια χρειάστηκαν για να ολοκληρώσει το άλμπουμ, το συγκρότημα. Η αλήθεια είναι ότι οι Pearl Jam μπορούν να θεωρηθούν πλέον κλασικοί στην ιστορίας της ροκ τόσο λόγω της μουσικής τους όσο και λόγω του ήθους και της αξιοπρέπειας τους. Στο άλμπουμ αυτό ο Eddie Vedder είναι πιο μεστός από ποτέ θυμίζοντας λίγο τις πανκ εκδοχές της μπάντας στα ξεκινήματά της. 

3. Kanye West 


I Am A God τραγουδάει στο άλμπουμ ο τραγουδιστής και γίνεται νούμερο 1 την πρώτη εβδομάδα στην Αμερική και σε 35 ακόμα χώρες. Ο αμετανόητος, τρελός, εκρηκτικός Kanye West δημιουργεί για ακόμη μία φορά ένα δίσκο - αριστούργημα, δείχνοντας σε όλους πως με σκληρή δουλειά και πειθαρχία είσαι ο καλύτερος. 

2. Queens Of The stone Age - … Like clockwork 


Ίσως ο καλύτερος δίσκος της χρονιάς, αν δεν υπήρχε η μπάντα που συμπληρώνει την πεντάδα. Είναι από τις λίγες φορές που σε ένα δίσκο δεν μπορείς να βρεις ένα τραγούδι που να μην σου αρέσει. Alex Turner, Dave Grohl, και Elton John έχουν προσφέρει απλόχερα τη βοήθειά τους για να μαγέψουν όλους εμάς. 

1. Αrctic Monkeys - AM 


Μπορεί ο Alex Turner να έβαλε το χεράκι του στο Like clockwork, στο δικό του δίσκο όμως έβαλε τη φωνή και τους mainstream ήχους αναδεικνύοντας το AM ως το καλύτερο άλμπουμ της χρονιάς.Ο τύπος με τη φράντζα φλερτάρει για ακόμα μια φορά με τον κόσμο, δείχνοντας το ναρκισσισμό που τον διακατέχει. 

Do I wanna know 
If this feeling flows both ways? 
Sad to see you go 
Was sort of hoping that you'd stay 
Baby we both know 
That the nights were mainly made for saying things that you can't say tomorrow day 

Crawling back to you