31 Μαρ 2014

Τι σημαίνει ευτυχία


Του Νέστορα Πουλάκου 

Ευτυχία σημαίνει να κοιμάσαι τα βράδια έχοντας ήσυχη τη συνείδηση σου. Χωρίς να έχεις βλάψει κανέναν για να πετύχεις το σκοπό σου, χωρίς να έχεις υποβαθμίσει, προσβάλλει τον συνάνθρωπο σου. 
Ευτυχία σημαίνει να ξυπνάς τα πρωινά και να κοιτάζεις το πιο γλυκό κομμάτι της ζωής σου. Τη σύντροφο που αγαπάς. Το παιδί που μεγαλώνεις με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. 
Ευτυχία σημαίνει να κοιτάζεις στα μάτια τον εαυτό σου, όταν στέκεσαι μπροστά στον καθρέφτη το πρωί, πριν πας στη δουλειά. Γιατί δεν κρύβεσαι πίσω από το δάχτυλο σου, δεν ντρέπεσαι γι’ αυτά που κάνεις, αλλά παίρνεις δύναμη για τις ανάγκες του καθημερινού αγώνα που δίνεις. 
Ευτυχία σημαίνει να έχεις δουλειά. 
Ευτυχία σημαίνει να αντιμετωπίζεις τους συναδέλφους σου, ακόμα και τους πιο δύσπιστους, με χαμόγελο, χιούμορ, σεβασμό και κατανόηση. Το εργασιακό περιβάλλον είναι ιερό, η προσωπική σου γαλήνη απαραίτητη και οι ψυχοσυνθέσεις των διπλανών σου απρόβλεπτες. 
Ευτυχία σημαίνει να τρως ένα καλομαγειρεμένο φαγητό. Να απολαμβάνεις την κάθε στιγμή αυτής της διαδικασίας. 
Ευτυχία σημαίνει να μπορείς να διαθέτεις ένα πιάτο φαγητό κάθε μεσημέρι. 
Ευτυχία σημαίνει να έχεις την άνεση να εκμυστηρευθείς στους καλύτερους σου φίλους αυτά που σε απασχολούν, που σε προβληματίζουν. Αυτά για τα οποία θα πρέπει να ασχοληθείς σοβαρά και να επιλύσεις. 
Ευτυχία σημαίνει να έχεις καλούς φίλους. 
Ευτυχία σημαίνει να μπορείς να διασκεδάζεις τα βράδια μετά τη δουλειά. Οπουδήποτε, με τον όποιο τρόπο: το χαμόγελο της συντρόφου σου, η ζεστασιά του σπιτιού σου, η θαλπωρή της οικογένειας σου, η μέθη ενός μπαρ, η ψυχαγωγία μιας ταινίας, οι όμορφες κουβέντες σε ένα μεζεδοπωλείο, η καλή παρέα, είναι αυτοί οι τρόποι. 
Ευτυχία σημαίνει να μπορείς να διασκεδάζεις τα βράδια. 
Ευτυχία σημαίνει να κοιμάσαι τα βράδια σώος και αβλαβής. Σωματικά, συναισθηματικά, ψυχολογικά. Χωρίς σκοτούρες, χωρίς υπερβολές, χωρίς ματαιοδοξίες. Να κοιμάσαι ήσυχος. Το μυαλό σου να ταξιδεύει σε όνειρα και να μην εγκλωβίζεται σε εφιάλτες. 
Ευτυχία σημαίνει να ζεις. 

Αυτό το «διάλειμμα» της στήλης από τη ροή των γεγονότων, αφιερώνεται στην Ιωάννα Κ., που μου έμαθε πολλά από τα παραπάνω. Που μου έδειξε κάποια στιγμή στη ζωή μου, τι σημαίνει ευτυχία. Καλό ταξίδι Χουανίτα. 

*Η επιφυλλίδα ΣΤΟΠ ΚΑΡΕ δημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία εφημερίδα ΤΟ ΧΩΝΙ (30-3-14).

30 Μαρ 2014

Εκατό [Γιάννης Ευσταθιάδης, Εκδόσεις Μελάνι 2013]


Tης Μαρίας Τσιράκου

Το τέλος του 100 συμβαίνει να είναι το 0 (μηδέν), το οποίο ηχητικά και μόνο, θα μπορούσε να παραπέμπει σε ένα Ο (όμικρον), το οποίο επίσης ηχητικά, μπορεί να γίνει Ω θαυμαστικό. Η ευφυΐα του γραφιά Γιάννη Ευσταθιάδη, ξεδιπλώνεται στα 99 διηγήματα που έχουν τον τίτλο «ΕΚΑΤΟ» (εκδόσεις Μελάνι 2013), αφορούν όλα στον αριθμό 100 και χάρη στον συγγραφέα τους, προ(σ)καλούν τον αναγνώστη στην ενεργό συμμετοχή του για το 100ό διήγημα- τέλος. 

Αρχίζοντας την ανάγνωση από το Επίμετρο, μαθαίνουμε την αφορμή (αίτημα του Γιώργου Κορδομενίδη για το 100ό τεύχος του περιοδικού Εντευκτήριο) και ταυτόχρονα μέσα από τις επεξηγηματικές αναφορές του συγγραφέα καταλαβαίνουμε το γιατί και το πώς της ηρωοποίησης ενός αριθμού, όχι οποιουδήποτε αριθμού, μα του 100. Επέτειος Το 2014, αρχές Μαΐου, θα σου χαρίσω ένα λευκό φόρεμα, αυτό που πάντα ονειρευόσουν να φορέσεις και δεν φόρεσες ποτέ επί της γης, μήπως και τώρα, στα 100 σου χρόνια, ταιριάζει με το χώμα, μάνα. 

Ένα δείγμα από τα 99 διηγήματα, άλλοτε μικρά, άλλοτε εκτεταμένα πάντα, όμως, με μια έντεχνη ισορροπία μεταξύ ποίησης και πεζού, γεμάτα από συναισθήματα τρυφερότητας, αγανάκτησης, ειρωνείας, αγωνίας, σαρκασμού. Μοναδικός ήρωας ο αριθμός 100, που όμως καθρεφτίζεται σε πρόσωπα φορές ιστορικά, φορές πραγματικά, βρίσκοντας πάντα ενσάρκωση στη δημιουργική φαντασία του συγγραφέα. 

Ένα το θέμα του Γιάννη Ευσταθιάδη σε πολλαπλές παραλλαγές: το 100 ως μονάδα μέτρησης του βάρους, του βάθους, του χρόνου, εν τέλει, της ανάμνησης. Παραλλαγές που σκοπό τους έχουν να αναδείξουν, για ακόμα μια φορά, το πολύπλευρο ταλέντο του δημιουργού τους, ή μήπως και του κάθε αναγνώστη χωριστά;

29 Μαρ 2014

27 Μαρ 2014

Δύστηνος έγκειμαι πόθω [Ανθολογία, Vakxikon.gr 2014]


Του Κώστα Μαρδά

Επειδή ο έρωτας δεν γιορτάζει μόνο στις 14 Φεβρουαρίου (μνήμη του δυτικοφερμένου Αγίου Βαλεντίνου), αλλά… καθ εκάστην, ο ποιητής Γιώργος Μπλάνας, σε… ανύποπτο χρόνο, κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Βακχικόν, ένα μικρό ανθολόγιο ερωτικής ποίησης. Μέσα σε 77 σελίδες, ανθολογούνται γνωστοί και άγνωστοι δημιουργοί: Σαπφώ, Παλλαδάς ο Αλεξανδρεύς, Κασσιανή, Μπιλχάνα, Κριστίν ντε Πιζάν, Λουίς δε Γκόνγκορα Υαργότε, Ουίλιαμ Σαίξπηρ, Σορ Χουάνα Ινές ντε λα Κρουζ, Κομπαγιάσσι Ίσσα, Τζων Έβερλην Μπάρλας, Έζρα Πάουντ, Βλαντιμίρ Μαγιακόβσκη, Τσαρλς Ρέζνικοφ, Τριστάν Τζαρά, Κένεθ Ρέξροθ, Κένεθ Πάτσεν, Ορχάν Βελλή Κανίκ, Γκρέγκορυ Κόρσο, Ατρέι Βοζνισένσκι, Γιόσιφ Μπρόντσκυ. 

Ξεκινώντας από τα λόγια του Σταντάλ, ότι οι άνθρωποι ερωτεύονται όπως ερωτεύονται οι ήρωες των μυθιστορημάτων της εποχής τους, υπογραμμίζει ότι ο έρωτας είναι λόγια. Με την έννοια πως η φύση του έρωτα είναι γλωσσική , κάτι που δεν έχει όμοιό της στην ανάπτυξη της ύπαρξης του ανθρώπινου θηλαστικού. «Οι λέξεις μας αιωρούνται, αλλά ποτέ άτακτα» λέει ο ανθολόγος. 

Και εξηγεί:«Οι λέξεις διαθέτουν πάντα μια αγωγή, ικανή να τις κρατά διακριτικά πάνω από το σώμα, σε απόσταση λίγο ή πολύ καθορισμένη από το σώμα του άλλου. Ο έρωτας θα προκύψει από την αναδιάταξη του γαλαξία των λέξεων με την παρουσία ενός άλλου γαλαξία». 

Το ποίημα -ως κατεξοχήν έργο τέχνης- είναι ο προνομιακός τόπος του έρωτα. Δίχως την τέχνη, ο έρωτας δεν θα υπήρχε καν. Θα περιοριζόταν στην αναπαραγωγή. Τα έργα τέχνης και ιδίως τα ποιήματα μας μαθαίνουν να ερωτευόμαστε, καταλήγει στον πρόλογο του, ο ανθολόγος – ποιητής και ο ίδιος. Το βιβλίο ξεκινάει από την Σαπφώ. Τίτλος: «Αθάνατη Αφροδίτη με τα στολίδια σου…» 

«Αθάνατη Αφροδίτη με τα στολίδια σου, 
του Δία παιχνιδιάρα κόρη σ’ εκλιπαρώ 
μη με παιδεύεις άλλο με τα παιχνίδια σου 
μαράζια κι αγωνίες δεν τα μπορώ. 
Άκου με όπως τότε απ’ τα παλάτια του 
σε φώναζα εδώ κάτω, σε γύρευα η τρελή 
κι άφηνες το μπαμπά σου, τα σκαλοπάτια του 
κατέβαινες κι ερχόσουν στην άραχλη τη γη. (…) 

Έλα κοντά μου πάλι, βασανιστήριο 
μου έγιναν οι σκέψεις. Δώσε μου ό,τι ποθώ. 
Συμμάχησε μαζί μου, απ’ το μαρτύριο 
που τρώει την ψυχή μου, δώσε να λυτρωθώ». 

Από το «Σονέτο 1» του κλασικού Ουίλιαμ Σαίξπηρ: 

«Τους ομορφότερους βλαστούς ποθούμε να γεννήσουμε, 
ώστε του ωραίου οι ανθοί ποτέ να μην χαθούν. 
Μα όταν έρθει ο καιρός εμείς ν’ αναχωρήσουμε 
την μνήμη μας απόγονοι αβροί να συντηρούν. 
Όμως εσύ στα μάτια σου τα φωτειν’ αποκλείστηκες, 
και τρέφεις τις λαμπράδες τους με το πυρό σου εγώ. 
Τι σ’ έπιασε, όπου χλωρασιές κι έναν λοιμό λιμπίστικες; 
Ίδιος εχθρός κατάντησες στον ίδιο σου εαυτό». (…) 

Ποιήματα, άλλα γοητευτικά και άλλα συμβατικά. Ακόμα και αν το υπογράφει ο μεγάλος ανατρεπτικός Γκρέγκορυ Κόρσο (1930-2001), ένας από τους αμερικάνους του κινήματος των Beats. Τίτλος: «Στους τοίχους ενός φρικτά επιπλωμένου δωματίου». 

«Κρεμάω τις παλιές φωτογραφίες των κοριτσιών 
που αγάπησα. 
Με ραγισμένη την καρδιά κάθομαι 
οι αγκώνες στο τραπέζι. 
Το πιγούνι στις παλάμες και κοιτάζω 
το αγέρωχο βλέμμα της Έλλεν 
τα λεπτά χείλη της Τζέην 
τα χρυσά μαλλιά της Σούζαν». 

Σημείωση: «Δύστηνος» σημαίνει δυστυχής, άμοιρος, ελεεινός, ταλαίπωρος, άθλιος, αξιολύπητος και τα παρόμοια… 

*H βιβλιοπαρουσίαση δημοσιεύτηκε στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων (17-3-14).

26 Μαρ 2014

Pass2Day | Ο Jimmy Hendrix σε γραμματόσημο | #85

Pass2Day. O Διονύσης Κούτρας επιμελείται τη μουσική στήλη του vakxikon.blogspot.gr. Kάθε Τετάρτη στο blog γράφει για μουσική. Και κάθε Κυριακή στο Vakxikon Radio, 8-10 το βράδυ, παίζει μουσική και μιλάει γι' αυτήν. 

Eπιμέλεια: Διονύσης Κούτρας

 
Ο Jimmy Hendrix είναι αναμφίβολα ο σημαντικότερος κιθαρίστας και ένας από τους πιο σπουδαίους μουσικούς του 20ού αιώνα. Κατάφερε να δημιουργήσει νέα είδη μουσικής, όπως heavy metal, funky, καθώς και τη σύγχρονη εκδοχή της Jazz και των Blues. Τα αμερικανικά ταχυδρομεία έχουν μια σειρά γραμματοσήμων με την επωνυμία forever. Ο μεγάλος αυτός μουσικός, λοιπόν, τιμήθηκε για ακόμα μια φορά, αφού αποτυπώθηκε πάνω σε περιορισμένης έκδοσης γραμματόσημο με το αντίτημο των 49 σεντς. Το γραμματόσημο είναι φυσικά εμπνευσμένο από την ψυχεδέλεια της εποχής αλλά και του ίδιου του Jimmy Hendrix, δείχνοντάς τον να παίζει κιθάρα με την αγαπημένη του Stratocaster. Το 2013, στην ίδια σειρά γραμματοσήμων, τα ταχυδρομεία τίμησαν τους Johnny Cash και Ray Charles. Μέσα στη χρονιά που διανύουμε αναμένονται να κυκλοφορήσουν γραμματόσημα με τις μορφές της Janis Joplin και του James Brown. Το design του γραμματοσήμου έχει επιμεληθεί ο Roby Gutierrez, ο οποίος έκανε το εξώφυλλο για το άλμπουμ album Shaman των Santana. 

Νέα κομμάτια προς ακρόαση 


Μετά από σχεδόν δυόμιση χρόνια, ένα από τα αγαπημένα συγκροτήματα της τελευταίς τριετίας, οι Black Keys έδωσαν στη δημοσιότητα καινούριο κομμάτι προς τέρψη όλων εμάς. Έρχεται άραγε νέο άλμπουμ..; 


Οι Metallica επανέρχονται δυναμικά με νέο τραγούδι, παρουσιάζοντας το μάλιστα για πρώτη φορά σε συναυλία που έκαναν στη Μποκοτά της Κολομβίας, με τον τίτλο The Lords Of Summer.

24 Μαρ 2014

Κάντο όπως η Γαλλία!


Του Νέστορα Πουλάκου 

Έχει ξεκινήσει από την Τετάρτη, το 15ο φεστιβάλ γαλλόφωνου κινηματογράφου στην Αθήνα. Στη συνέχεια μεταφέρεται στη Θεσσαλονίκη, κι επιλεγμένο πρόγραμμα του και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας. Ο συγκεκριμένος θεσμός, όπως και η γενικότερη δραστηριότητα του Γαλλικού Ινστιτούτου, αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση, ειδικά στις μέρες μας. Μια και έχει επανέλθει στην επικαιρότητα το «αμαρτωλό» Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού, με τις «κορώνες» του νέου Προέδρου του και Πανεπιστημιακού του Παντείου κ. Γιαλλουρίδη, και τη «θορυβώδη» απορρόφηση ενός άλλου «αμαρτωλού» -αλλά με σημαντικό έργο αυτή τη φορά- οργανισμού, του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου. Τα γράφουμε αυτά για να ανοίξουν τα μάτια του κ. Γιαλλουρίδη: οι Γάλλοι επενδύουν τα μέγιστα στον πολιτιστικό «επεκτατισμό» τους. Στηρίζουν την κουλτούρα τους και φροντίζουν να αναδεικνύουν όλα τα καλά της, από τη μόδα και τις γεύσεις της έως το σινεμά, τη λογοτεχνία και τα «αστέρια» τους. Για το δήθεν έργο των «ελληνικών σπιτιών» του ΕΙΠ στο Βερολίνο, τις βαλκανικές χώρες, την Αυστραλία κτλ. απλώς αποδείχθηκε πως ήταν ένας «χαβαλές» για δεκαετίες, είτε εξαιτίας της αναλγησίας των πολιτικών προϊσταμένων τους είτε σπαταλώντας κυριολεκτικά κονδύλια, τότε που τους δίνονταν απλόχερα, χωρίς να γνωρίζουμε το έργο που έχουν κάνει, ενώ θα έπρεπε να αντιγράψουν, έστω, τον τρόπο με τον οποίο έχει «επιβληθεί» στην ελληνική συνείδηση η γαλλική κουλτούρα, μέσα από το πολυσχιδές έργο του Ινστιτούτου στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, τη Λάρισα κ.ά. Γράφω τα παραπάνω γιατί ζω πολλά χρόνια από κοντά τη δραστηριότητα αυτή, πρωτίστως μέσα από το γαλλόφωνο φεστιβάλ κινηματογράφου, ως πολιτιστικός ρεπόρτερ. Επαγγελματίες του χώρου, δημοσιογράφοι και απλοί σινεφίλ «ψοφάνε» να συμμετάσχουν σε αυτήν τη γιορτή του γαλλικού σινεμά, θεωρώντας την πλέον κομμάτι της ελληνικής κινηματογραφικής σκηνής. Ο ερχομός της άνοιξης έχει συνδυαστεί κάθε χρόνο με τη νέα παραγωγή του γαλλικού κινηματογράφου και την ανάδειξη αυτής της κουλτούρας. Για παράδειγμα, την Τετάρτη είδαμε στην οθόνη τη ζωή του σχεδιαστή μόδας Ιβ Σεν-Λοράν. Με άλλα λόγια, δυο τέχνες σε μια, και το μήνυμα περνάει αυτόματα. Δικαιολογείται λοιπόν η περηφάνια που έλεγε ότι νιώθει ο Γάλλος πρέσβης, κατά τον εναρκτήριο λόγο του. Και πολύ αμφιβάλλω αν όλα αυτά έγιναν ή γίνονται κάπου στο εξωτερικό για τον «έρμο» και «περήφανο» ελληνικό πολιτισμό. 

*Η επιφυλλίδα ΣΤΟΠ ΚΑΡΕ δημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία εφημερίδα ΤΟ ΧΩΝΙ (23-3-14).

22 Μαρ 2014

19 Μαρ 2014

Pass2Day | Όταν ο Σίντ Βίσιους "έχασε" τη Νάνσυ | #84

Pass2Day. O Διονύσης Κούτρας επιμελείται τη μουσική στήλη του vakxikon.blogspot.gr. Kάθε Τετάρτη στο blog γράφει για μουσική. Και κάθε Κυριακή στο Vakxikon Radio, 8-10 το βράδυ, παίζει μουσική και μιλάει γι' αυτήν. 


Eπιμέλεια: Διονύσης Κούτρας 

Ένας από τους μεγαλύτερους εκπροσώπους της πανκ σκηνής ήταν ο Σίντ Βίσιους. Στην πρώτη συνέντευξή του ο Βίσιους είχε πει πως πιστεύει πως θα ζήσει μέχρι τα 25 του χρόνια. Δεν τα κατάφερε καθώς στις 2 Φεβρουαρίου του 1979 πέθανε από υπερβολική δόση ηρωίνης, στα 21 του χρόνια. Η μητέρα του ανακάλυψε λίγο καιρό αργότερα ένα σημείωμα στην τσέπη ενός από τα μπουφάν του, που έγραφε: «Είχαμε μια συμφωνία θανάτου και πρέπει να κρατήσω το λόγο μου. Σας παρακαλώ να με θάψετε δίπλα στο μωρό μου. Θέλω να με θάψετε με το δερμάτινο μπουφάν μου, το τζιν και τις μπότες μου. Αντίο». 

O Σίντ γνώρισε την Νάνσυ λίγους μήνες αφότου είχε γίνει μέλος των Sex Pistols. H Νάνσυ ήταν εθισμένη στην ηρωίνη και έβγαζε την δόση της παρέχοντας σεξουαλικές υπηρεσίες. Ο Σίντ ήταν τρελά ερωτευμένος μαζί της, ενώ τα υπόλοιπα μέλη της μπάντας προσπαθούσαν να απομακρύνουν τον Σίντ από την Νάνσυ, καθώς ήταν πολύ κακή επιρροή τόσο για το συγκρότημα όσο και για τον ίδιο. Το αποτέλεσμα ήταν οι Sex Pistols να διαλυθού το 1978 και ο Βίσιους να ακολουθεί σόλο καριέρα.


Νάνσυ και Σίντ ήταν αχώριστοι. Ο Βίσιους ήταν ένας άνθρωπος που έμπλεκε σε καυγάδες. Πολλές φορές υπό την επήρρεια ναρκωτικών και αλκοόλ γινόταν βίαιος, χτυπώντας ακόμα και την αγαπημένη του Νάνσυ, μπαίνοντας κάποιες φορές ακόμα και στη φυλακή. Στις 12 Οκτωβρίου του 1978, η Νάνσυ βρίσκεται νεκρή στο ξενοδοχείο Τσέλσι, στη Νέα Υόρκη. Είχε ένα τραύμα στην κοιλιακή χώρα από μαχαίρι, το οποίο ήταν του αγαπημένου της Σίντ. Ο μοναδικός και βασικός ύποπτος ήταν ο Βίσιους. 

Σε καταθέσεις που έδινε, ανέφερε ότι έιχε μαλώσει με τη Νάνσυ, και έπεσε κατά λάθος επάνω στο μαχαίρι ή ότι δεν θυμάται τίποτα καθώς βρισκόταν σε κτάσταση νιρβάνας. Η αλήθεια είναι ότι το πρωϊνό που βρέθηκε νεκρή η Νάνσυ, βρήκαν τον Σίντ να κοιμάται πολύ βαθειά στο κρεβάτι. Πριν προλάβει λοιπόν να γίνει η δίκη, ο Σίντ φεύγει από τη ζωή 4 μήνες μετά την αγαπημένη του Νάνσυ. Στην τελευταία του συνέντευξη, τον ρωταέι ο δημοσιογράφος, που θα ήθελε να βρίσκεται αυτήν τη στιγμή. Και απαντάει: στο έδαφος... 

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ


18 Μαρ 2014

17 Μαρ 2014

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΦΟΒΟΝΤΟΥΣΑΝ ΤΟΝ ΙΣΚΙΟ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΑΓΑΠΗΣΑΝ ΤΗ ΣΚΙΑ ΤΟΥΣ [ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΚΟΥΣΙΑΔΗΣ, ΧΙΛΩΝ 2014]


Οι εκδόσεις Χίλων με ιδιαίτερη χαρά ανακοινώνουν την έκδοση του βιβλίου «Γυναίκες που φοβόντουσαν τον ίσκιο τους και αγάπησαν τη σκιά τους» του Συμβούλου ψυχικής υγείας Ευάγγελου Κουσιάδη στις αρχές Μαρτίου του 2014. 

Ο Ευάγγελος Κουσιάδης, κάτοχος Bachelor στη συμβουλευτική ψυχολογία στο πανεπιστήμιο Teeside και εξειδικευμένος στην Ιατρική Ψυχολογία στο Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών καθώς και με μετεκπαίδευση στη κλινική ψυχοπαθολογία στο Αιγινήτειο νοσοκομείο, έγραψε ένα ιδιαίτερο βιβλίο που όπως ο ίδιος αποκαλεί είναι ένα ταξίδι ψυχολογικό και φιλοσοφικό στα βάθη της γυναικείας ψυχής. 

Γραμμένο λογοτεχνικά αλλά με επιστημονικό τρόπο, εκθέτει περιπτώσεις γυναικών που πέρασαν από το γραφείο του με σοβαρές ψυχολογικές επιπλοκές στη ζωή τους. Αφουγκράζεται τα σύγχρονα προβλήματα των ασθενών του και μπαίνει στα βάθη της ψυχοσύνθεσής τους για να ανακαλύψει την αιτία και την ψυχική ίαση. 

Το βιβλίο απευθύνεται σε όλες εκείνες τις γυναίκες που, παρόλα τα προβλήματα και τις δυσκολίες της ζωής τους, τόλμησαν να παλέψουν και να αναζητήσουν μια διέξοδο και μια λύτρωση, ένα καινούργιο νόημα στη ζωή που αισθάνονταν ότι τους έφευγε μέσα από τα χέρια. 

Στις έξι ιστορίες του βιβλίου παρουσιάζονται διαφορετικές περιπτώσεις γυναικών, που η καθεμιά από την πλευρά της πάλεψε ενάντια στους προσωπικούς της δαίμονες και φόβους, μέχρι εκεί που μπορούσε να φτάσει. 

Γυναίκες με φοβίες, με άγχος, πανικό και κατάθλιψη, γυναίκες που ζούσαν τυραννικούς έρωτες, μεθυσμένες στην αρχή και δηλητηριασμένες αργότερα από τις ερωτικές τους σχέσεις, γυναίκες κάθε ηλικίας, παγιδευμένες ως νεαρές κοπέλες, παγιδευμένες και ως ώριμες. 

Το βάρος της πολυπλοκότητας της φύσης τους, τεράστιο και αγχωτικό για αυτές τις ίδιες. Και μαζί τους, σύμμαχος και συνεργάτης, ένας άνδρας θεραπευτής που βλέπει όλον αυτόν τον μεγάλο αγώνα να ξετυλίγεται μπροστά του.

16 Μαρ 2014

Στο ίδιο έργο θεατές


Του Νέστορα Πουλάκου

Την Παρασκευή ξεκίνησε το 16ο εθνικό Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ στη Θεσσαλονίκη, το οποίο προάγει πρωτίστως τα ανθρώπινα δικαιώματα μέσα από το πρόγραμμα του, παρόλο που ο, εν γένει, διευθυντής του τα καταστρατηγεί καιρό τώρα. Μετά το «φιάσκο» με την επιτροπή της FIPRESCI (Διεθνής Ένωση Κριτικών Κινηματογράφου) στο πρόσφατο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, η ιστορία επαναλαμβάνεται. Απουσιάζει από τη σύνθεση της ο έλληνας κριτικός, παρόλο που αυτός, μέσα από την Πανελλήνια Ένωση Κριτικών Κινηματογράφου, την καθιέρωσε πριν χρόνια στο συγκεκριμένο φεστιβάλ. Άλλωστε, η «σχέση» του διευθυντή με τους κριτικούς είναι γνωστή: διαλέγει αυτούς που θα προσκαλέσει στο φεστιβάλ «του», ώστε οι ύμνοι και οι θριαμβολογίες για ένα «φεστιβάλ επιτυχημένο» να είναι δεδομένες σε εφημερίδες, περιοδικά και σάιτ. Οι μη αρεστοί δημοσιογράφοι αποκλείονται. Νέα ήθη, άλλες εποχές, στο ίδιο όμως έργο θεατές. Φέτος, υπάρχει και ένα οξύμωρο στη διοργάνωση: καθιερώνεται το Βραβείο Κοινού Πίτερ Ουιντόνικ, προς τιμήν του Καναδού κριτικού κινηματογράφου ο οποίος στήριξε τα προηγούμενα 15 χρόνια το φεστιβάλ και «έφυγε» ξαφνικά πέρυσι. Να θυμίσουμε σε αυτό το σημείο στον διευθυντή, ότι ο Ουιντόνικ ήταν αυτός που πέρυσι τέτοια εποχή, από σκηνής (στο θέατρο Ολύμπιον της Θεσσαλονίκης), τον προέτρεψε να τα βρει με τους κριτικούς και να μην τους αποκλείει με το «έτσι θέλω», καλώντας δίπλα του τον τελευταίο (κι όμως!) έλληνα εκπρόσωπο μας σε επιτροπή FIPRESCI, Νίκο Τσαγκαράκη (κρητικός και… κριτικός στην εφημερίδα Πατρίς), να μιλήσει για όλα αυτά που μας απασχολούν. Το αποτέλεσμα; Ο κ. Ουιντόνικ ζήτησε να τα βρούμε, ο Νίκος Τσαγκαράκης θα… ξαναδεί τη Θεσσαλονίκη μόνο ως τουρίστας κι όχι ως επαγγελματίας δημοσιογράφος, η δε επιλεκτική μνήμη του διευθυντή φρόντισε φέτος να θυμηθεί μόνο όσα τη συμφέρει, στο πρόσωπο, στο έργο και στη στάση του Καναδού κινηματογραφιστή. Πιθανώς δημιουργήθηκε κενό μνήμης. 

*Η επιφυλλίδα ΣΤΟΠ ΚΑΡΕ δημοσιεύθηκε στην εβδομαδιαία εφημερίδα ΤΟ ΧΩΝΙ (16-3-14).

14 Μαρ 2014

Ρητορικη ένδεια [Ειρήνη Παραδεισανού, Vakxikon.gr 2013]


Της Εύης Πανταλού

Θα αναφερθώ στην Ειρήνη και στο ποιητικό της έργο πιο πολύ ως φίλη παρά ως φιλόλογος. Με την Ειρήνη γνωριζόμαστε από τα φοιτητικά χρόνια και από τότε μέχρι σήμερα διατηρεί ορισμένα χαρακτηριστικά που προσδιορίζουν με σαφήνεια τη δημιουργική της ύπαρξη και δραστηριότητα: ένα πνεύμα ανήσυχο, με έντονες κοινωνικές και πνευματικές αναζητήσεις, ένα άτομο που αρνείται τους συμβιβασμούς και τα κοινωνικά στερεότυπα, ονειροπόλα, εκ γενετής αλλοπαρμένη ψυχή -όπως αυτοαποκαλείται στην Προσευχή-, που ισορροπεί ανάμεσα στο ιδανικό, έτσι όπως το φαντάζεται-ονειρεύεται, και στο πραγματικό, έτσι όπως το βιώνει. 

Η αίσθηση του δικαίου, είτε σε συλλογικό είτε σε ατομικό επίπεδο, και η εσωτερική ευαισθησία με την οποία προσεγγίζει τον κόσμο απηχούνται ξεκάθαρα στον συναισθηματικό και ιδεολογικό πλούτο των ποιημάτων της, όπως αντίστοιχα και η προσωπική της συστολή και μετριοφροσύνη. Αν και έγραφε από παιδί, όπως έχει αναφέρει η μητέρα της, χρειάστηκαν αρκετά χρόνια για να ξεπεράσει τους ενδοιασμούς της και να κάνει δειλά τα πρώτα της δημόσια βήματα, το 2008, μέσα από τον προσωπικό της ιστότοπο, Παρείσακτη, που φέρει τον τίτλο του τελευταίου από τα ποιήματα της συλλογής Ρητορική Ένδεια, μιας προσωπικής και αυτοαναφορικής μαρτυρίας του πώς νιώθει εντός της και πώς πιστεύει ότι τη βλέπουν οι γύρω της. 

Όλα αυτά τα στοιχεία συνθέτουν την προσωπικότητα και την ποιητική ματιά της Ειρήνης που αντανακλάται εύλογα τόσο στο εκπαιδευτικό της έργο όσο και στις διαπροσωπικές της σχέσεις, ως πολύτιμη φίλη και δημιουργικό μέλος αυτού του κόσμου. Κυρίως όμως αυτά τα στοιχεία συνέβαλαν στη συγκρότηση ενός πνευματικού έργου, δείγμα του οποίου αποτελεί η πρώτη της συλλογή ποιημάτων, Ρητορική Ένδεια. 

Στα ποιήματά της είναι διάχυτη η υπαρξιακή αγωνία, ο αγώνας του ανθρώπου να δώσει νόημα στη ζωή και να την ερμηνεύσει, να καταξιώσει την ύπαρξή του. Και η Ειρήνη διαθέτει το ταλέντο-ικανότητα να μετουσιώνει την εσωτερική της μάχη σε δημιουργική έκφραση, μέσα από στίχους, που άλλοτε δημιουργούν στον αναγνώστη ψυχική ένταση, άλλοτε γαληνεύουν, πάντα γεννούν τον προβληματισμό και σίγουρα αγγίζουν λεπτές χορδές της ψυχής μας, έστω κι αν το νόημα τους δεν είναι πάντα προφανές ή επιδέχεται ποικίλες ερμηνείες. Αλλά αυτό δεν είναι το συστατικό στο οποίο έγκειται η μαγεία της τέχνης; 

Το κλίμα που αντανακλάται είναι μελαγχολικό, σε αντιστοιχία με την πορεία ενός πνεύματος που δείχνει να ακροβατεί ή να παραπαίει, ορισμένες φορές, ανάμεσα στη φαντασία και την πραγματικότητα. 

Διαβάζοντας τα ποιήματά της, δεν μπορούμε να μην αντιληφθούμε τη βαθιά αρχαιογνωσία της δημιουργού τους, την πίστη της στη διαχρονικότητα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, καθώς είναι έντονες και συχνές οι αναφορές σε αγαπημένα σύμβολα-πρόσωπα, τα οποία βρίσκουν στέγη στο δικό της κόσμο. Όμως έντονες είναι επίσης οι αναφορές που μαρτυρούν μια γενικότερη παιδεία και καλλιέργεια, μια ευρύτητα πνεύματος, που αγγίζει τον κόσμο όλων μας. 

Κυρίως όμως, διαβάζοντας τα ποιήματα της Ειρήνης ζωντανεύουν μπροστά μας εικόνες που συνθέτουν έναν κόσμο όπου κυριαρχούν τα συναισθήματα, τα ευθύβολα βλέμματα, τα χέρια, η σιωπή, η άμμος, η θάλασσα, ο ήχος μόνο των κυμάτων.... 

Ανάγκη δεν έχω από καμιά θεά να σταλάξει το θάρρος στο βλέμμα σας 
Μιλώ σας ανθρώπινα 
Και σας κοιτώ κατάματα 
Ίσια κατάβαθα στο παιδί 
Που κάποτε άπλωνε το βλέμμα του στη θάλασσα 
Κι όλα της γης τα χελιδόνια τ’ αγκαλιάζαν (λαθρομετανάστης) 

Ήρθαν τα σύννεφα και στάξαν στα χώματα μου δροσιά 
Βαριά βαριά ακουμπήσαν την αιθέρια υφή τους στα νωθρά μου ματόκλαδα 
Και θάρρεψα πως μου μηνούσαν την ελπίδα (εύθραυστον) 

Κι ένα καράβι 
Στα σπλάχνα του τον σήκωνε 
Κατάρτι καρφώθηκε μεσίστιο 
Στα φτερωτά του λόγια που φεύγανε κυνηγημένα 
Απ’ τα μάτια του 
Και λάμπαν φλογερά 
 Στα πέρατα του μαυροσύγνεφου ορίζοντα. (πίνακας) 

Εικόνες που μοιάζουν με το κρασί, όπως παρατήρησε κάποιος επισκέπτης στον ιστότοπο της Ειρήνης. Εκείνη μας το προσφέρει απλόχερα, με πλούσια εκφραστικά μέσα, γλώσσα που χωρίς να παρουσιάζει κάποια εκζήτηση, έχει υψηλή λογοτεχνική αξία, με λέξεις ενίοτε θλιμμένες αλλά πάντα τρυφερές. Κι εμείς το πίνουμε αχόρταγα. 

Δεν είναι εύκολο να πούμε τι ακριβώς είναι η ποίηση ούτε να προσεγγίσουμε με σιγουριά την ψυχή του ποιητή, μια και όταν μιλάμε για την ψυχή είναι πάντα σαν να μιλάμε για πλάσματα απόκοσμα. Ξέρω μόνο ότι διαβάζοντας τα ποιήματα της Ειρήνης ανοίγει μια πόρτα στον κόσμο των ιδεών και των συναισθημάτων και πως μπορώ, έτσι, να σταθώ στο κατώφλι της και να στοχαστώ ή να νιώσω τι σημαίνει να μοιράζομαι τον κόσμο μαζί με τους άλλους. Γι’ αυτό ακριβώς την ευχαριστώ πολύ.

13 Μαρ 2014

Το οροπέδιο ύψος των μυρμηγκιών (Λευτέρης Κρητικός, OpenBook.gr 2012)


Της Τζούλιας Γκανάσου

«Το οροπέδιο ύψος των μυρμηγκιών» ξεκινάει με ένα ευφυές πρόσχημα που δηλώνεται απευθείας από τον τίτλο: παραλληλίζει την ανθρώπινη υπόσταση με αυτή των μυρμηγκιών. Και με αυτόν τον τρόπο μας κλείνει το μάτι: δεν θα σε χαϊδέψω, υπονοεί, δεν θα σε κανακέψω αλλά θα σε προσέξω… θα σταθώ στο ύψος σου. 

Όταν πρωτοείδα αυτόν τον τίτλο, σκέφτηκα αμέσως την αριστουργηματική ταινία του Γερμανού σκηνοθέτη Βέρνερ Χέρτζογκ: «Και οι νάνοι ξεκίνησαν μικροί». Και οι δύο τίτλοι υπηρετούν την ίδια στόχευση: παραπέμπουν σε μια αλληγορία για τα ανθρώπινα μεγέθη, για τις δυνάμεις, τις ανάγκες, τις συνάφειες. Από τις πρώτες σελίδες του βιβλίου καταλαβαίνεις ότι δεν πρόκειται για εύκολο ανάγνωσμα αλλά για μια περιπέτεια μυαλού και ψυχής. Είναι στην ουσία ένας, άλλοτε εσωστρεφής και άλλοτε εξωστρεφής, μονόλογος ενός ανθρώπου που παλεύει όπως ο καθένας και όπως φυσικά όλοι εμείς. 

Ο αφηγητής είναι υπάλληλος μιας εταιρείας αποδελτίωσης τύπου. Ζει μόνος του. Κάποια στιγμή ανακαλύπτει στον υπολογιστή το πρόγραμμα «google earth» κι αρχίζει να περιπλανιέται χαζεύοντας σε όλον τον πλανήτη. Βλέποντας από ψηλά την γη, κάνει ζουμ όπου τον προκαλεί η φαντασία του. Έτσι δημιουργεί ιστορίες για τους ανθρώπους του κάθε τόπου και του κάθε σπιτιού όπου εστιάζει και πλάθει χαρακτήρες οι οποίοι δραπετεύουν από την φαντασία του αφηγητή και διηγούνται τις δικές τους ιστορίες. Σε αυτό το πλαίσιο, γεννιέται το alter ego του αφηγητή - ένας διευθυντής τραπέζης, καθώς και ένας συγγραφέας οι πορείες των οποίων μπλέκονται μέσα από διόδους εικονικής ή / και πραγματικής συνύπαρξης. 

Τα πιο μεγάλα ζητήματα της ανθρώπινης ύπαρξης δεν είναι άλλα από την γέννηση, τον έρωτα, τον θάνατο, τη μοναξιά και ό,τι σχετίζεται, έμμεσα ή άμεσα, με αυτά. Ακριβώς αυτά τα θέματα διαπερνούν και το εν λόγω βιβλίο. Με δύναμη στη γραφή και στην κατάστρωση της δράσης, με καταπληκτικό ρυθμό στην αφήγηση και πρωτοτυπία στο στήσιμο της πλοκής, «To οροπέδιο ύψος των μυρμηγκιών» μας παρασύρει σε μια περιπλάνηση η οποία δεν έχει όρια: η οργή διαδέχεται την έκσταση η οποία δίνει τόπο στην ανάπαυλα ώστε να δομηθεί χώρος για τη νοσταλγία ως τον έρωτα, το πάθος, την αναζήτηση μιας ωραιότερης χίμαιρας ή μιας καλύτερης ζωής. 

Κυρίαρχο θέμα αναμφίβολα είναι η μοναξιά. Όμως δεν είναι ούτε κοινότοπος ούτε απλοϊκός ο χειρισμός της. Ο ήρωας του βιβλίου ενσαρκώνει τον σύγχρονο μοναχικό καβαλάρη που μοιάζει ότι δεν χρειάζεται παρά τα μάτια του ή τα αφτιά του για να είναι επαρκής. Και δεν λέω ευτυχής γιατί μπορεί να ακουστεί ελαφρώς ειρωνικό. Πρόκειται για ένα αντιήρωα που κραυγάζει χωρίς να βγάζει ήχο: θίγει ζητήματα ανθρωπιάς, γειτονίας, ελέους. Σε αυτό το πλαίσιο, ο φόβος της μοναξιάς διαπερνάει κάθε εκδοχή της ύπαρξης του ήρωα όπως συχνά και της δικής μας: ξυπνάω με κάποιον – όποιον δίπλα μου για να μην νιώθω μόνος, κάνω παιδιά – όσα για μην γεράσω μόνος, παρακολουθώ τις ζωές των άλλων μέσα από κλειδαρότρυπες – κιάλια – το google earth για να μην πίνω μόνος, αγοράζω κατοικίδιο για να μην κάνω βόλτα μόνος, μιλάω στον μπάρμαν ή στον περιπτερά, λαθρακούω συζητήσεις στο μετρό, γράφω για να μην νιώθω τόσο μόνος. 

Στο «οροπέδιο ύψος των μυρμηγκιών» η μοναξιά δεν είναι απλώς σύμπτωμα μιας εποχής, ενός τρόπου ζωής ή μιας συγκυρίας: αντιμετωπίζεται σαν μια κατάσταση μυαλού, σώματος, ψυχής. Ο ήρωας άλλοτε την αναγνωρίζει και άλλοτε την αρνείται, άλλοτε υποκύπτει στην καταιγιστική της επίδραση και άλλοτε παλεύει – συνειδητά ή ασυνείδητα- να απαλλαγεί από αυτή. Με εξαιρετική μαστοριά στην επιλογή των σκηνών, στην διαδοχή τους και στην περιγραφή των συναισθημάτων και με ευρηματική και ιδιαιτέρως ζωντανή γραφή, ο Λευτέρης Κρητικός θίγει τα μεγάλα ζητήματα της ζωής με κεντρικό γνώμονα την βαθιά υπαρξιακή εκδοχή της μοναξιάς η οποία μας τυραννάει από τη γέννηση ως το θάνατο, από τον έρωτα ως το άγνωστο και την οποία μόνο η μάνα μπορεί να κατευνάσει όταν και η ίδια δεν νουθετεί, δεν φροντίζει, δεν φοβάται. 

Μέσα από τις λέξεις ενός συγκινητικού μυθιστορήματος, ο Λευτέρης Κρητικός καταφέρνει να μελετάει το σύνδρομο της ανάγκης για ανθρώπινη επαφή και για συνέπεια, τη λαχτάρα για επιβεβαίωση και για έρωτα, την αποξένωση της εποχής και κατορθώνει, με ανθρωπιά και κατανόηση, να μας παρηγορεί: όταν ξεκινάς να διαβάζεις «To οροπέδιο ύψος των μυρμηγκιών» από μικροσκοπικό πλάσμα σιγά σιγά γίνεσαι άνθρωπος και κυρίως, δεν νιώθεις πλέον μόνος.

12 Μαρ 2014

Via dolorosa [Συλλογικό, Vakxikon.gr 2014]


Του Κώστα Μαρδά

Εκτός από τον ιό Η1Ν1, υπάρχει και ο ιός της βίας. Της βίας σε όλες τις μορφές. Της φτώχειας, του ρατσισμού, των ναρκωτικών, της οικογένειας, της κρατικής καταστολής, της κοινωνικής ζούγκλας, της ψυχολογικής τρομοκρατίας. Με αυτά τα θέματα καταπιάστηκαν 11 νέοι πεζογράφοι στο βιβλίο με τίτλο «Via Dolorosa» (Η οδός της Βίας. Η οδός του Μαρτυρίου- ο δρόμος των παθών του Ιησού στην Ιερουσαλήμ) που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Vakxikon.gr, σε επιμέλεια Αγγέλας Γαβρίλη, Μαρίας Κατσοπούλου και Νέστορα Πουλάκου. 

Με τον μικρό αυτό τόμο των 98 σελίδων κλείνει η «Τριλογία της Κρίσης», που ξεκίνησε με το «Crisis: 10 + 1 διηγήματα για την ελληνική κρίση» και το «Αμ’ έπος ανέργων: 8 ενεργά διηγήματα». Οι επιμελητές εξηγούν ότι η ιδέα για αυτήν την έκδοση προέκυψε μέσα από συζητήσεις σχετικά με την ολοένα αυξανόμενη επιδημία της βίας στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία, καθώς στα χρόνια της οικονομικής κρίσης έχει πάρει διαστάσεις που ξεπερνά την μορφή του κοινωνικού φαινομένου και έχει εξελιχθεί σε ένα μόνιμο καθεστώς σε όλες τις ανθρώπινες σχέσεις. «Ειδικά η επανεμφάνιση του φασισμού με υψηλά ποσοστά αποδοχής από τους Έλληνες πολίτες, είναι ένα καθοριστικό στοιχείο που καταδεικνύει ότι η βία γίνεται αποδεκτή ως μέσο επίλυσης καταστάσεων και όχι ως ακραία συμπεριφορά», επισημαίνουν στoν πρόλογο. 

Οι διηγηματογράφοι, θεωρώντας ότι η λογοτεχνία οφείλει να μιλήσει για εκείνο που όλοι αρνούνται ή κάνουν ότι δεν βλέπουν - «για τον ελέφαντα μέσα στο δωμάτιο» - παρουσίασαν ο καθένας και η καθεμία πτυχές της βίαιης εποχής μας με ωμό ρεαλισμό . Τα κείμενα εμπλουτίζονται με αντίστοιχες ασπρόμαυρες και έγχρωμες φωτογραφίες που λειτουργούν άλλες φορές με σοκαριστική αμεσότητα και άλλες φορές με αφαιρετικό υπαινιγμό. Τα διηγήματα στοχεύουν σε ένα αναγνωστικό κοινό με ευαισθησία αλλά και με αντοχές σε σκληρές λέξεις και ρεαλιστικές απεικονίσεις. 

Το πιο συμβολικό είναι το διήγημα με τίτλο «Το ρόπαλο» της Μαρίας Α. Ιωάννου: 

«Δίπλα στη σκληρή και τραχιά του επιφάνεια ο Δημοσθένης ένιωθε και πάλι δυνατός. Σφίγγοντάς το στην παλάμη του, αγρίευε. Κρατώντας το σαν μπαστούνι ξεχνούσε το πέρασμα του χρόνου, τίποτα δε φοβόταν. Άλλωστε δεν μπορούσε με τίποτα να ξεχάσει πόσα είχαν περάσει οι δυο τους τόσα χρόνια, πόσους τοίχους γκρέμισαν, πόσα τζάμια και βιτρίνες θρυμμάτισαν, πόσα κεφάλια και μύτες έσπασαν. Δεν μπορούσε να το αποχωριστεί ούτε στην τουαλέτα. Μαζί κοιμόντουσαν, μαζί λιγοψυχούσαν. Έβλεπαν ταινίες. Έχασκαν. Έβλεπαν. Έχασκαν. Αν το ρόπαλο είχε στόμα, μπορεί και να έτρωγαν μαζί ξαναζεσταμένο ρύζια από το φούρνο μικροκυμάτων. Αργά το βράδυ, ο Δημοσθένης έστρεφε το σώμα προς το διπλανό μαξιλάρι και τ’ αγκάλιαζε. Μετά άπλωνε το χέρι και το χάιδευε. Λες και προσπαθούσε ψηλαφώντας τα βαθουλώματα και τις εκδορές του, να οραματιστεί το μέλλον τους, να εκστασιαστεί από ελπίδα, έστω και απατηλή. Τίποτα. Γίνονταν δύο τα ρόπαλα πάνω στο κρεβάτι»(…). 

Ελκυστικά και τα υπόλοιπα διηγήματα: «Μήπως ξέρεις πως με λένε;», Αντιόπης Αθανασιάδου. «Νόσος», Αγγέλας Γαβρίλη. «Με τον τρόπο σου, ακόμα χορεύεις», Νίκου Ερηνάκη. «Η βροχή στα μάτια της», Μαρίας Κατσοπούλου. «Χάπι εντ», Δάφνης Μανούσου. «Πεζός ρομαντικός επίλογος», Κυριάκου Μαργαρίτη. «Η εξαίρεση του ‘’Π’’», Διονύση Μαρίνου. «Λεοντή», Νίκου Ξένιου. «Αγκινάρες» [Ο χρόνος παίρνει], Γιάννη Παπαγιάννη. «Τώρα», Ηλία Σεφερλή. 

Όπως γράφει στο επίμετρο ο Νέστορας Πουλάκος, οι συγγραφείς - που επελέγησαν με κριτήριο να έχουν στο ενεργητικό τους τρία βιβλία - θέτουν επί τάπητος θέματα που μας καίνε με όρους «docudrama», δηλαδή διήγηση ιστοριών βγαλμένες από την ίδια την ζωή: «Μην κρυβόμαστε πίσω από το δάκτυλο μας σε κάθε σπίτι, όχι μόνο ελληνικό αλλά και παγκοσμίως, θεριεύει το τέρας της βίας, αναπτύσσεται ο ιός της. Κατά όπως φαίνεται, η βία έχει πολλά ποδάρια και είναι τόσο ύπουλα, που μεγαλώνουν χωρίς να τα καταλαβαίνεις δίπλα σου, κοντά σου, μέσα σου». Πρόκειται για διηγήματα που, καθρεφτίζοντας με λέξεις και εικόνες και νοήματα το απεχθές φαινόμενο της βίας, λειτουργούν ιαματικά- ομοιοπαθητικά. Άλλωστε, αυτός δεν είναι ο ρόλος του ….ιού της Λογοτεχνίας; Να φτιάχνει «αντισώματα»; 

*Η βιβλιοπαρουσίαση δημοσιεύτηκε στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων (10-3-14).

11 Μαρ 2014

10 Μαρ 2014

H@ppY FeW: Ήσυχο, ήσυχο το ποταμάκι...


Του Νίκου Μπίνου 

Πριν από περίπου 35 χρόνια ήταν μια ομάδα παιδιών, μετανάστες στην Αμερική, και κάθε καλοκαίρι που επισκέπτονταν το χωριό τους είχαν σαν μοναδικό τρόπο διασκέδασης να οργανώνουν μικρά πάρτι στο παραπλήσιο ποτάμι της περιοχής. Οι νεαροί αυτοί είχαν λοιπόν εντοπίσει μιαν ανάγκη και μην έχοντας πολλές εναλλακτικές έκαναν κάτι συλλογικό. Έχοντας περιορισμένες επιλογές στη διασκέδασή τους, αποφάσισαν να λειτουργήσουν συλλογικά. Και αυτό ήταν αρκετό, ώστε 35 χρόνια μετά, αυτό που ξεκίνησε μια παρέα μεταναστών να εξελιχθεί στο μεγαλύτερο φεστιβάλ της χώρας που δεν είναι άλλο από το river party του Νεστόριου Καστοριάς. 

Και όλα αυτά τα χρόνια έχει κρατήσει την ίδια αίγλη και φιλοσοφία. Απλά μεγάλωσε πολύ και ότι μεγαλώνει κάτι, αποκτά και εμπορική αξία κιόλας. Αλλά ας είναι. Όλα αυτά έλαβαν χώρα τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης, όταν ακόμα η Ελλάδα προσπαθούσε να σταθεί στα πόδια της και να βρει το βηματισμό της. Ήταν τότε που δεν απαγορεύονταν οι συναθροίσεις, που υπήρχαν περισσότερες ελευθερίες. Ερχόμενοι στο τώρα και βλέποντας πως λειτούργησε εκείνη η παρέα των μεταναστών στο δικό της ποτάμι, φέρνω απέναντι τους ένα άλλο «ποτάμι». 

Αυτό του δημοσιογράφου Σταύρου Θεοδωράκη. Δεν πρόκειται να κάτσω ούτε να πανηγυρίσω και να μπω ως ένθερμος υποστηρικτής σε κάποιες από τις δημοσκοπήσεις, ανεβάζοντας ακόμα περισσότερο τη δημοφιλία του, αλλά ούτε και να μιζεριάσω κατακεραυνώνοντας τον πριν καν γεννηθεί. Σε αυτό όμως που θα σταθώ είναι το πόσο ανάγκη έχει ο κόσμος από κάτι καινούριο και άφθαρτο, που από τις πρώτες κιόλας δημοσκοπήσεις δείχνει μια δυναμική. Επιπλέον θα έχει αυτό το νέο κόμμα μια κάποια αξία αν ο δημιουργός του και οι «συμπαίκτες» του δεν θυμίζουν σε τίποτα όλο αυτό το πολιτικό δημιούργημα, που άρχισε να γεννιέται την ίδια ακριβώς περίοδο που μια παρέα φίλων ξεκινούσε τη δική της ιστορία.

9 Μαρ 2014

Σαν καλό σινεμά


Του Νέστορα Πουλάκου

Με μπόλικο θέατρο στο βιογραφικό του και συμμετοχές σε δεκάδες ταινίες του ελληνικού σινεμά από τη δεκαετία του 1990, ο Κώστας Ξυκομηνός διακρίνεται από το 1997 και για την… κουζίνα του! Οι πιο ακραιφνείς σινεφίλ θα τον θυμάστε ως παραγωγό κινηματογραφικών ταινιών στο «No Budget Story» του Ρένου Χαραλαμπίδη, οι περισσότεροι όμως σίγουρα έχετε δει την οριακή, εκρηκτική ερμηνεία του στο «Σπιρτόκουτο» του Γιάννη Οικονομίδη –για πολλούς, η ταινία που «άλλαξε» τον ελληνικό κινηματογράφο. Στην καρδιά των Κάτων Πετραλώνων, όμως, ο Κώστας δίνει κάθε βράδυ –σε όσα τελοσπάντων δεν πρωταγωνιστεί στο θέατρο και τον κινηματογράφο- μια διαφορετική «ερμηνεία»: αυτήν του καλού οικοδεσπότη στη «Βόλτα», ένα ζεστό μεζεδοπωλείο με τις σπιτικές γεύσεις της ίδιας της μητέρας του. «Όταν πρωτοξεκινούσα στο θέατρο, στα μέσα της δεκαετίας του 1990, έψαχνα να βρω την αυτονομία μου ώστε να κάνω τα πράγματα που ήθελα μακριά από κάθε είδους εξαρτήσεις», μας εξομολογείται ο Κώστας καθώς δοκιμάζουμε τις υπερόχες πατατούλες με μυρωδικά. «Τότε, λοιπόν, έπαιζα στο θέατρο Αλκμήνη, εδώ στα Κάτω Πετράλωνα. Έτσι, είδα αυτό το μαγαζί, το οποίο στις αρχές της δεκαετίας του 1980 ήταν το τελευταίο μονοπώλιο σπίρτων, και αποφάσισα να το πάρω και να το φτιάξω ώστε να γίνει ο χώρος που θα φιλοξενεί τις γεύσεις της μητέρας μου, η οποία ως τότε δούλευε εξαντλητικές ώρες σε διάφορα εστιατόρια», συμπληρώνει. Το μαγαζί άνοιξε το 1997 ως «Μονοπώλιο» και παρέμεινε με αυτό το όνομα μέχρι πρόπερσι. «Είχα μιζεριάσει με όλη αυτήν την κατάσταση», λέει ο Κώστας, «άκουγα και συνέχεια τη φράση “να σπάσουμε το μονοπώλιο” και μου τη βάρεσε». Και σημειώνει: «όταν έχεις σκάσει απ’ όλα αυτά, τι λες; Ας πάω μια βόλτα να ξεσκάσω». Παρεμπιπτόντως, κι ενόσω μας έλεγε όλα τα παραπάνω ο Κώστας με ιδιαίτερα παραστατικό τρόπο, εμείς δοκιμάζαμε το λαχταριστό γεμιστό κοτόπουλο της μητέρας του: Παραγεμισμένο με αποξηραμένα φρούτα, δαμάσκηνα, βερύκοκα, αμύγδαλα, καρύδια, λουσμένο με σως πορτοκάλι και σβησμένο με κρασί μοσχάτο Λήμνου, η συνοδεία ρυζιού με σταφίδες, σύκο, αχλάδι και τσάντνεϊ, το «απογείωνε» εντελώς. Μαζί με το πιάτο αυτό, πήραμε τις πατατούλες που προαναφέραμε και μια πατζαροσαλάτα (με γιαούρτι, καρύδια και κάρδαμο), πληρώνοντας συνολικά 14,50 ευρώ. Γκουρμέ γεύσεις που φέρνουν στην κουζίνα της μαμάς; Ο πάντα χαμογελαστός Κώστας να σε εξυπηρετήσει και να προτείνει το πιάτο που σου ταιριάζει; Ή οι ατελείωτες κουβέντες που κάνεις μαζί του για ότι παίζει στο ελληνικό σινεμά αυτή την περίοδο; Όλα τα παραπάνω κι άλλα πολλά συντελούν στην καλή διασκέδαση και το ποιοτικό φαγητό που προσφέρει η «Βόλτα», με έναν εντελώς κινηματογραφικό τρόπο και αέρα. 

Μεζεδοπωλείο «Βόλτα», Ιπποθοντιδών 10 & Κειριαδών Κ. Πετράλωνα, 210 3459172, 
Τρίτη - Σάββατο από τις 8:00 μ.μ. Κυριακή ανοιχτά το μεσημέρι από τη 1:30 μ.μ. 

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο τχ. 13 του μηνιαίου περιοδικού Σχεδία (Μάρτιος 2014).

8 Μαρ 2014

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ


Παρουσίαση βιβλίου 
«Ο διάβολος και άλλα αφηγήματα» της Μαρίνας Τσβετάγιεβα
εκδόσεις Χίλων 

Δευτέρα 10 Μαρτίου 2014 
7:30 μ.μ. 

Ο εκδοτικός οίκος Χίλων και το Floral σάς προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου, «Ο διάβολος και άλλα αφηγήματα», της ρωσίδας ποιήτριας Μαρίνας Τσβετάγιεβα. Για το βιβλίο θα μιλήσει ο Αλέξανδρος Στεργιόπουλος, ποιητής και δημοσιογράφος, η μεταφράστρια του βιβλίου, Ελένη Μπουκουβάλα καθώς και ο Δημήτρης Τριανταφυλλίδης, κατεξοχήν μεταφραστής ρωσικής λογοτεχνίας και ποίησης. Στη διάρκεια της βραδιάς θα διαβαστούν και αγαπημένα ποιήματα της Μαρίνας Τσβετάγιεβα. 

To βιβλίο αποτελείται από τέσσερα πεζογραφήματα σχετικά με την παιδική της ηλικία, γραμμένα ανάμεσα στα έτη 1934-1935. Μέσα από τα γραπτά αυτά, διαγράφεται η εξέγερση της ποιήτριας απέναντι στην προκατάληψη και την εκκλησιαστική συμβατικότητα, αναδεικνύεται το θέμα της γέννησης της ποιητικής της κλίσης, και σκιαγραφείται η ιστορία της οικογένειάς της, στην Ρωσία πριν και κατά τη διάρκεια της επανάστασης, μια ιστορία σημαδεμένη από το μύθο του θανάτου. Ο Πάστερνακ αποκάλεσε την Μαρίνα Τσβετάγιεβα «ασύγκριτα χαρισματική ποιήτρια, φλογερή και επινοητική» και ο Έρενμπουργκ, «μια Ρωσίδα ασεβή, όλο φως και χαρά». Αυτά τα στοιχεία χαρακτηρίζουν και αυτά τα αφηγήματα που παρουσιάζονται για πρώτη φορά στην ελληνική γλώσσα. 

Η Μαρίνα Τσβετάγιεβα, μία από τις μεγαλύτερες ποιήτριες του 20ού αιώνα, γεννήθηκε το 1892 στη Μόσχα. Η μοίρα αυτής της απρόβλεπτης και χειμαρρώδους γυναίκας, που παντρεύτηκε έναν εθελοντή του Λευκού Στρατού, είναι άρρηκτα δεμένη με την ταραγμένη ιστορία της Ρωσίας. Ασυμβίβαστη με τις ηθικές και κοινωνικές επιταγές της εποχής της, αντίθετη με την επανάσταση, ζει για πολύ καιρό στην εξορία. Σύγχρονη του Πάστερνακ, του Μάντελσταμ, του Γκόρκι, της Αχμάτοβα, θαυμάστρια του Μαγιακόφσκι, αυτή η μόνιμα ερωτευμένη γυναίκα επιμένει να εξυμνεί τις μεγάλες ιδέες, τις ομορφιές της φύσης και τη μυστηριώδη διδαχή του θανάτου. Το 1941, ύστερα από πολλές περιπέτειες, επιστρέφει στη Ρωσία, όπου , παραμελημένη από τους συμπατριώτες της και μην έχοντας καθόλου πόρους, δίνει τραγικό τέλος στη ζωή της. 

Floral café, Θεμιστοκλέους 80, Εξάρχεια
τηλ. 210-3800070 
www.floracafe.gr

7 Μαρ 2014

Δυο αγάπες [Νίκος Βέλμος, Εκάτη 2013]


Είναι αλήθεια τολμηρό να κυκλοφορείς Νίκο Βέλμο στη νέα χιλιετία, όταν λίγοι ξέρουν, ακόμη λιγότεροι καταλαβαίνουν. Όμως η γραφή αυτή, ακόμη κι αν είναι άγνωστη στο ευρύ κοινό τόσες δεκαετίες μετά, θα πρέπει άπαντες να κάνουμε ότι περνάει από το χέρι μας προκειμένου να διαδοθεί. Καθότι ο Βέλμος αν ήταν ένας ακόμη Μυριβήλης ή Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος, αυτή τη στιγμή θα διδασκόταν στα σχολεία και θα τον γνώριζαν και οι πέτρες, της λογοτεχνίας και της ζωής. Ανήκε στους καταραμένους ποιητές, και εν γένει καλλιτέχνες. Ένας άλλος Ζάρκος ήταν αυτός ο Πλακιώτης καλλιτέχνης, που πέθανε στην ψάθα παρά το οξυδερκές, παρεμβατικό και κριτικό έργο του. Ο Βέλμος ασχολήθηκε πολύ με το θέατρο, κυκλοφόρησε αντεργκράουντ και καλλιτεχνικά περιοδικά, καταπιάστηκε με τη ζωγραφική, μετέφραζε μανιωδώς, έγραφε. Ο κύριος όγκος του συγγραφικού έργου του κυκλοφόρησε μετά θάνατον, ενώ στη δεκαετία του 1980 οι Εκδόσεις Πρόσπερος έβγαλαν ένα ακόμη έργο του μέχρι που ο Κώστας Νικολάκης των Εκδόσεων Εκάτη και ο ποιητής Γιώργος Μαρκόπουλος επανέφεραν, πριν μερικούς μήνες, τις υπέροχες «Δυο Αγάπες», ένα βιβλίο του 1926 που βλέπει ξανά την εκδοτική δημοσιότητα. Επιστολική λογοτεχνία, με έντονη λυρικότητα, όπως και με μια ποιητικότητα, μια αισθαντικότητα και ένα εύρος ψυχικής δύναμης που σπάζει καρδιές. Ο Βέλμος απευθύνεται στις / στη αγάπες του / αγάπη του, κρατώντας ανώνυμο το στόχο του γραπτού του, κάνοντας με αυτό τον τρόπο τον αναγνώστη να υπεισέλθει στο μαγικό κόσμο της φαντασίας (;) του. 

Νέστορας Πουλάκος

*Η βιβλιοπαρουσίαση δημοσιεύτηκε στο τχ. 13 του μηνιαίου περιοδικού Σχεδία (Μαρτίος 2014). 

6 Μαρ 2014

Philomena: Η δύναμη της συγχώρεσης


Του Νέστορα Πουλάκου 

Μέσα από μια ιστορία που δεν ξεπέφτει στην εύκολη συγκίνηση, το μελόδραμα, αλλά και στην καταγγελία, την υπερβολή και τη «φουσκωμένη» δραματουργία, μαθαίνουμε να κατανοούμε τη δύναμη της συγχώρεσης. Χαρακτηριστική είναι η απόφανση του ήρωα που υποδύεται ο, και πάλι, εξαιρετικός ηθοποιός (αν και κωμικός) Στιβ Κούγκαν: «Εγώ δεν θα μπορούσα να σας συγχωρέσω». Αυτήν τη δυνατή, αντιχριστιανική στάση κράτησε ο δημοσιογράφος Μάρτιν Σίξσμιθ απέναντι στην ηγουμένη, η οποία για δεκαετίες «φυλάκιζε» νεαρά κορίτσια, τα εξανάγκαζε σε κάθε λογής εργασίες, στερώντας τες από τα παιδιά τους, τα οποία στη συνέχεια πωλούσε για ευτελή ποσά. Με άλλα λόγια, ένα «σικάτο» εμπόριο βρεφών και παιδιών, όσα τελοσπάντων από αυτά κατάφερναν να επιζήσουν μετά από τις δύσκολες και επίπονες γέννες, οι οποίες πραγματοποιούνται κάτω από αντίξοες συνθήκες, πωλούνταν από τις μοναχές ενός μοναστηριού που ουσιαστικά «συντηρούσε» για δεκαετίες η τοπική κοινωνία της Ιρλανδίας. Άλλωστε, για να μην είμαστε και εντελώς «άδικοι», όλα αυτά τα κορίτσια κατέληγαν στο μοναστήρι μετά από απαίτηση των γονιών τους, κι αυτή η πραγματικότητα ήταν γνωστή όχι μόνο εντός αλλά κι εκτός χώρας! Βλέπετε, είχαν διαπράξει το έσχατο αδίκημα: είχαν κάνει έρωτα και είχαν μείνει έγκυες. Ατίμωση, τιμωρία και «φυλακή» σε ένα μοναστήρι που η ηγουμένη είχε υψώσει σε παντιέρα την παρθενία της και είχε αφιερώσει τη ζωή και το έργο (;) της στο Θεό. Τώρα πως αυτό το «έργο» χαρακτηρίζεται «θεάρεστο» είναι ένα άλλο ζήτημα. Η ταινία του Στίβεν Φρίαρς "Philomena" βασίζεται στο βιβλίο του δημοσιογράφου Σίξσμιθ, κι αυτό με τη σειρά του στην έρευνα που έκανε μαζί με την κυρία Φιλομένα με σκοπό να βρουν το «χαμένο» παιδί της. Μέσα από αυτήν την αναζήτηση, η οποία φτάνει μέχρι την Αμερική και «αγγίζει» έως και Προέδρους των Η.Π.Α., τον Ρήγκαν και τον Μπους τον προσβύτερο, μαθαίνουμε την ιστορία της νεαρής και «άτακτης» Φιλομένα. Ή αλλιώς πως τα χριστιανικά ήθη διαστρεβλώνονται κατά το δοκούν από ένα σωρό άμυαλους ανθρώπους, που ερμηνεύουν το λόγο του Θεού βάση της ψυχικής τους κατάστασης και υγείας. Πέρα από τον Κούγκαν, καταπληκτική είναι με την ερμηνεία της η Τζούντι Ντεντς για το ρόλο της Φιλομένα, μιας κυρίας η οποία παρά τα πάνδεινα που υπέστη, εξακολουθούσε να πιστεύει στο Θεό, στη δύναμη του, παραμένοντας έτσι σε όλη τη ζωή της πιστή καθολική και βρίσκοντας το σθένος να συγχωρέσει με τόση απλότητα τη σκληρή και στυγνή ηγουμένη. Μια ταινία για τη δύναμη της συγχώρεσης που, κακά τα ψέματα, εκλείπει από το 99% του ανθρώπινου πληθυσμού στον πλανήτη. Άλλωστε, η εκδίκηση είναι «ένα πιάτο που τρώγεται κρύο» και συνήθως το τρώμε όλοι μας. Τι μεγαλείο ψυχής η Φιλομένα! 

*Η κριτική δημοσιεύτηκε στο κινηματογραφικό πόρταλ www.sevenart.gr (27-2-14).

5 Μαρ 2014

Pass2Day | Μουσικά νέα | #83

Pass2Day. O Διονύσης Κούτρας επιμελείται τη μουσική στήλη του vakxikon.blogspot.gr. Kάθε Τετάρτη στο blog γράφει για μουσική. Και κάθε Κυριακή στο Vakxikon Radio, 8-10 το βράδυ, παίζει μουσική και μιλάει γι' αυτήν. 

Eπιμέλεια: Διονύσης Κούτρας 


Σωκράτης Μάλαμας 
Ο Χάρτης

Ο νέος δίσκος του Σωκράτη Μάλαμα είναι επιτέλους έτοιμος. Ο τραγουδοποιός που έχει αφήσει το στίγμα του στην ελληνική μουσική θα παρουσιάσει σήμερα 5 Μαρτίου, την καινούρια του δουλειά στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Τραγούδια του δίσκου παίζονται εδώ και λίγο καιρό στα ραδιόφωνα και στο youtube. Η σύνθεση των τραγουδιών είναι για ακόμη μία φορά, εξ ολοκλήρου του ίδιου του Μάλαμα ενώ τους στίχους έχουν γράψει οι Γιώργος Κλεφτογιώργος, Φωτεινή Λαμπρίδη, Δημήτρης Αδόργιαστος και Βαγγέλης Βελώνια. Στο δίσκο αυτό, ο Μάλαμας έχει συνεργαστεί με την Ελένη Βιτάλη στο τραγούδι Οι Παρελάσεις. 



Η MLK και η ANO KATO RECORDS επανεκδίδουν δύο άλμπουμ σε βινύλιο 

 
Το καλύτερο ροκ ελληνικό συγκρότημα όλων των εποχών ήταν οι Τρύπες. 29 χρόνια έχουν περάσει από τον πρώτο δίσκο της θρυλικής αυτής μπάντας και οι δισκογραφικές MLK και ANO KATO RECORDS επανεκδίδουν σε βινύλιο το άλμπουμ αυτό. Έντεκα χρόνια χρόνια έχουν περάσει από την διαλυσή τους και οι δύο δισκογραφικές επαναφέρουν στο προσκήνιο δέκα τραγούδια του συγκροτήματος που έκανε πάταγο την δεκαετία του 1990. Επίσης, τα Ξύλινα Σπαθιά θα μπορούν να απολαύσουν οι θαυμαστές του συγκροτήματος σε μια ειδική συλλεκτική έκδοση σε βινύλιο. 

Καλό μήνα!

4 Μαρ 2014