16 Δεκ 2015

Pass2Day | Tα καλύτερα άλμπουμ για το 2015 | #143

Pass2Day. O Διονύσης Κούτρας επιμελείται τη μουσική στήλη του vakxikon.blogspot.gr. Kάθε Τετάρτη στο blog γράφει για μουσική. Και κάθε Δευτέρα βράδυ στο Vakxikon Radio, 10-12, παίζει μουσική και μιλάει γι' αυτήν. 
 
Eπιμέλεια: Διονύσης Κούτρας


Η τελευταία στήλη Pass2day για το 2015 είναι γεγονός. Η χρονιά που πέρασε είχε να παρουσιάσει τα πάντα από μουσικής πλευράς. Θρυλικά ονόματα της μουσικής σκηνής έκαναν την επανεμφάνισή τους, συγκροτήματα επανενώθηκαν, ενώ το 2015 ήταν η χρονιά του βινυλίου, αφού μετά από πολλά χρόνια οι περισσότερο μουσικοί επανέκδωσαν τα άλμπουμ τους σε βινύλιο με τις πωλήσεις των δίσκων να καταγράφουν ρεκόρ. 

Δέκα είναι τα άλμπουμ που διάλεξε η στήλη και ξεχώρισε για το 2015. 

Καλά Χριστούγεννα! 

10. David Gilmour-"Rattle That Lock" 
9. Tame Impala-"Currents" 
8. Keith Richards-"Crosseyed Heart" 
7. Kendrick Lamar-"To Pimp A Butterfly" 
6. Julia Holter-"Have You In My Wilderness" 
5. New Order-"Music Complete" 
4. Bob Dylan-"Shadows In The Night" 
3. Steven Wilson-"Hand. Cannot. Erase." 
2. Blur-"The Magic Whip" 
1. Paul Weller-"Saturn's Pattern" 

14 Δεκ 2015

Wrong term


Ζωγράφισε
Ένα χαμόγελο
Κόκκινο
Στα χείλη
Περίτεχνα
Σε μια μπόρα
Ξεθώριασε
Αποτραβήχτηκε
Έριξα το βλέμμα κάτω
Στην αντανάκλαση
Είδα την ασχήμια της

Στράτος Π.

9 Δεκ 2015

Pass2Day | Οι υποψηφιότητες για τα 58α βραβεία Grammy | #142



Στις 15 Φεβρουαρίου του 2016 θα διεξαχθούν τα 58α βραβεία Grammy και οι υποψηφιότητες έγιναν γνωστές.Ο  Kendrick Lamar και η  Taylor Swift με 9 και 7 υποψηφιότητες αντίστοιχα.Παρακάτω παραθέτουμε τις κυριότερες κατηγορίες με τις αντίστοιχες υποψηφιότητες.

Άλμπουμ της Χρονιάς


Sound & Color — Alabama Shakes
To Pimp A Butterfly — Kendrick Lamar
Traveller — Chris Stapleton
1989 — Taylor Swift
Beauty Behind The Madness — The Weeknd

Single της Χρονιάς


"Really Love" — D'Angelo And The Vanguard
"Uptown Funk" — Mark Ronson Featuring Bruno Mars
"Thinking Out Loud" — Ed Sheeran
"Blank Space" — Taylor Swift
"Can't Feel My Face" — The Weeknd

Τραγούδι της Χρονιάς

"Alright" — Kendrick Duckworth, Mark Anthony Spears & Pharrell Williams, songwriters (Kendrick Lamar)
"Blank Space" — Max Martin, Shellback & Taylor Swift, songwriters (Taylor Swift)
"Girl Crush" — Hillary Lindsey, Lori McKenna & Liz Rose, songwriters (Little Big Town)
"See You Again" — Andrew Cedar, Justin Franks Charles Puth & Cameron Thomaz, songwriters (Wiz Khalifa Featuring Charlie Puth)
"Thinking Out Loud" — Ed Sheeran & Amy Wadge, songwriters (Ed Sheeran)

Καλύτερος Νέος Καλλιτέχνης

Courtney Barnett
James Bay
Sam Hunt
Tori Kelly
Meghan Trainor

Καλύτερη Pop Duo/Group Ερμηνεία
 
"Ship To Wreck" — Florence + The Machine
"Sugar" — Maroon 5
"Uptown Funk" — Mark Ronson Featuring Bruno Mars
"Bad Blood" — Taylor Swift Featuring Kendrick Lamar
"See You Again" — Wiz Khalifa Featuring Charlie Puth

Καλύτερος Dance Δίσκος
 
"We're All We Need" — Above & Beyond Featuring Zoë Johnston
''Go" — The Chemical Brothers
"Never Catch Me" — Flying Lotus Featuring Kendrick Lamar
"Runaway (U & I)" — Galantis
"Where Are Ü Now" — Skrillex And Diplo With Justin Bieber

Καλύτερη Rock Ερμηνεία


"Don't Wanna Fight" — Alabama Shakes
"What Kind Of Man" — Florence + The Machine
"Something From Nothing" — Foo Fighters
"Ex's & Oh's" — Elle King
"Moaning Lisa Smile" — Wolf Alice

Καλύτερος Alternative Δίσκος

Sound & Color — Alabama Shakes
Vulnicura — Björk
The Waterfall — My Morning Jacket
Currents — Tame Impala
Star Wars — Wilco

Καλύτερος Urban Contemporary Δίσκος

Ego Death — The Internet
You Should Be Here — Kehlani
Blood — Lianne La Havas
Wildheart — Miguel
Beauty Behind The Madness — The Weeknd

Καλύτερος Rap Δίσκος

2014 Forest Hills Drive — J. Cole
Compton — Dr. Dre
If You' re Reading This Its Too Late — Drake
To Pimp A Butterfly — Kendrick Lamar
The Pinkprint — Nicki Minaj

Καλύτερος Country Δίσκος

 
Montevallo — Sam Hunt
Pain Killer — Little Big Town
The Blade — Ashley Monroe
Pageant Material — Kacey Musgraves
Traveller — Chris Stapleton

7 Δεκ 2015

Wrong term


Φτηνό σέξ
Σε ακριβά σεντόνια
Λίγη αγάπη
Από μια αγκαλιά
Κάλπικη
Ίσα να βγεί η νύχτα
Να φύγουν οι Ερινύες
Και να χαθώ
Ξανά
Στις πρώτες ηλιαχτίδες 

Στράτος Π.

3 Δεκ 2015

Κριτική Κινηματογράφου 28/11/2015

Του Νέστορα Πουλάκου

1 
Chevalier

Σημαιοφόρος του ελληνικού weird σινεμά η Αθηνά Ραχήλ Τσαγγάρη, μπορεί να βρίσκεται στη σκιά του πρωτοπόρου του είδους Γιώργου Λάνθιμου, όμως σε συνεργασία με τον σεναριογράφο του δεύτερου (Ευθύμης Φιλίππου) εξακολουθεί να ξεχωρίζει στο φεστιβαλικό –πρωτίστως– κοινό. Καλύτερη ταινία στο Φεστιβάλ Λονδίνου, βραβείο στο Φεστιβάλ Σεράγεβο κι επίσημη συμμετοχή σε εκείνα του Λοκάρνο και του Τορόντο. Μεταξύ των πρωταγωνιστών ξεχωρίζουμε τον… Σάκη Ρουβά, τον Γιώργο Πυρπασόπουλο, τον Βαγγέλη Μουρίκη και τον Μάκη Παπαδημητρίου. Μια παρέα αντρών επιστρέφει από χειμερινή εκδρομή ψαρέματος σε ένα σκάφος. Όταν μια μηχανική βλάβη τούς εγκλωβίζει στο σκάφος, κάπου στον Σαρωνικό, θα σκοτώσουν την ώρα τους με ένα αυτοσχέδιο παιχνίδι που ονομάζεται Chevalier. Το Chevalier είναι τόσο διασκεδαστικό, όσο και βαθιά ανταγωνιστικό. Κανείς δεν θα κατέβει από το σκάφος, αν δεν ανακηρυχτεί ο νικητής.

SS_D109-311515.dng

The Hunger Games: Η επανάσταση – Μέρος 2ο

 Η τριλογία του best seller «Αγώνες πείνας» ολοκληρώνεται κινηματογραφικά, με μια ακόμη εντυπωσιακή sci-fi περιπέτεια. Πρωταγωνιστεί η Τζένιφερ Λόρενς. Με το έθνος του Πάνεμ να βρίσκεται σε ολοκληρωτικό πόλεμο, η Κατνίς ετοιμάζεται για την τελική αναμέτρηση με τον πρόεδρο Σνόου. Κοντά στους πιστότερους φίλους της, ξεκινάει την αποστολή με την Επαρχία 13 για ένα παράτολμο σχέδιο δολοφονίας του προέδρου της Κάπιταλ, ο οποίος έχει πλέον παθιαστεί με τον αφανισμό της. Η ταινία προβάλλεται σε 3D. Παρότι εδώ τελειώνει η μυθιστορηματική τριλογία, διευθύνον στέλεχος της Lionsgate δήλωσε πως εξετάζεται η πιθανότητα για νέο σίκουελ ή κάποιο πρίκουελ.

BRIDGE OF SPIES 
Η γέφυρα των κατασκόπων

Κλασικό ψυχροπολεμικό blockbuster του Στίβεν Σπίλμπεργκ, με πρωταγωνιστή τον Τομ Χανκς. Ένας συνδυασμός και μια ιστορία τόσο… old-fashioned. Ο Τζέιμς Ντόνοβαν είναι ένας δικηγόρος ασφαλειών, ο οποίος το 1957 «στρατολογείται» από την κυβέρνηση για να υπερασπιστεί τον Σοβιετικό κατάσκοπο Ρούντολφ Άμπελ.Πρόκειται για μια χαμένη εκ των προτέρων υπόθεση, αλλά και μια εθνική αποστολή υπεράσπισης της εικόνας της αμερικανικής δικαιοσύνης, την οποία ο Ντόνοβαν χειρίζεται άψογα. Καταφέρνει μάλιστα να αποτρέψει τη θανατική ποινή για τον πελάτη του, γίνεται όμως persona non grata για τους τρομοκρατημένους από την πυρηνική απειλή συμπατριώτες του. Μέχρι που το 1960 το υπουργείο Εξωτερικών τού ζητά να μεταβεί στο Βερολίνο και να μεσολαβήσει ανεπίσημα στην ανταλλαγή του Άμπελ με τον Φράνσις Γκάρι Πάουερς, πιλότο που συνελήφθη από τους Σοβιετικούς, αφού κατέρριψαν το κατασκοπικό αεροπλάνο του.

*Η στήλη δημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία εφημερίδα ΣΤΟ ΚΑΡΦΙ (28/11/2015).

2 Δεκ 2015

Κριτική κινηματογράφου: Ο γιος του Σαούλ


214

Του Νέστορα Πουλάκου*

70 χρόνια μετά, το Ολοκαύτωμα δεν εξαντλείται αλλά εξακολουθεί να συγκλονίζει. Μα σίγουρα έως τώρα βλέπαμε ταινίες όπου ο πόνος κυριαρχούσε αλλά, είναι η αλήθεια, σε clean-cut εκδοχές της πιο βρόμικης πτυχής της Ιστορίας μας.

Πλέον, που το Ολοκαύτωμα πάει να χαθεί στη «λήθη» των βιβλίων Ιστορίας, οι εικόνες του πόνου μπορούν να χαρακτηριστούν ποιητικώς ανατριχιαστικές. Τουλάχιστον έτσι μας παρουσιάζει το έγκλημα στο Άουσβιτς ο πρωτοεμφανιζόμενος Ούγγρος σκηνοθέτης Λάζλο Νέμες.

Στον «Γιο του Σάουλ», όλοι εκείνοι οι ανεγκέφαλοι που φωτογραφίζονται στην πύλη του Άουσβιτς λες και στέκονται μπροστά από τον Πύργο του Άιφελ, ίσως συνέλθουν από τη συμπεριφορά τους, σίγουρα όμως θα συγκλονιστούν από την κτηνωδία που έλαβε χώρα εκεί.

Η ταινία του Νέμες δεν συνεισφέρει απλώς στην οπτικοποίηση του σκοταδισμού μας μάζας ανεγκέφαλων στρατηλατών της Ευρώπης, αλλά ξεχωρίζει μέσα από στιγμές που δεν έχουμε ξαναδεί στο σινεμά.

Ο Εβραίος πρωταγωνιστής με το προνόμιο να «βοηθά» τους Ναζί που οδηγούν άντρες, γυναίκες και παιδιά στους φούρνους και στους θαλάμους αερίων, «εξασφαλίζοντας» λίγες ακόμη μέρες ζωής, βιώνει την απόλυτη παρακμή και τον άθλιο εξευτελισμό του ανθρώπου.

Τότε είναι, που ένα παιδί γίνεται ο «φάρος» του για να ζήσει. Θέλει να του εξασφαλίσει μια κανονική ταφή. Γιατί αυτό το παιδί ήταν η ελπίδα που πέθανε, καθότι έστω και προσωρινά γλύτωσε από τα αέρια.

Αυτό το παιδί υπήρξε για μια στιγμή ο «γιος» όλων των Εβραίων του Ολοκαυτώματος, ο γιος του πρωταγωνιστή, του Σαούλ. Το παιδί αυτό, όπως κι εκείνο του τέλους, είναι η μόνη ελπίδα μιας καλύτερης ανθρωπότητας.

Ο Νέμες πρωτοτυπεί σκηνοθετικά, τοποθετώντας την κάμερα κατά βάση στο πρόσωπο του πρωταγωνιστή, έχοντας φλου το γύρω φόντο. Συγκλονίζει με τις σκηνές του μέσα από τους φούρνους και τους θαλάμους αερίων. «Σκοτώνει» την ανθρώπινη υπόσταση καταδεικνύοντας τον ζόφο του ανθρώπινου μυαλού.

Ο Νέμες, άλλοτε βοηθός του σπουδαίου Μπέλα Ταρ, πάει κόντρα στους ζοφερούς καιρούς που ζει αυτή την περίοδο η εθνικιστική και ρατσιστική χώρα του, μέσα από την ακραία κυβέρνηση που έχει και τα μεγάλα ποσοστά ξενοφοβίας και ακροδεξιών πεποιθήσεων που διαθέτει.

Κέρδισε το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής στο Φεστιβάλ Καννών, ξεχώρισε σε όποια χώρα κι αν προβλήθηκε, αποδεικνύοντας ότι ο άνθρωπος δεν ξεχνά, αλλά διδάσκεται για τα λάθη του μέσα από το τραγικό παρελθόν του.

 *Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο site της εβδομαδιαίας εφημερίδας ΣΤΟ ΚΑΡΦΙ (26/11/15).

1 Δεκ 2015

Εν υπνώσει (Νάσος Αθανασίου, εκδόσεις Vakxikon.gr 2015)


Toυ Δήμου Χλωπτσιούδη

Η "ποίηση της αγανάκτησης" διαφέρει από τις προηγούμενες γενιές στην εξωτερίκευση της τέχνης και στον κοινωνικό ρόλο των δημιουργών. Οι "ποιητές της αγανάκτησης" έχουν από χρόνια ξεφύγει από τον "κλειστό χώρο" και ως β΄ γενιά (ή γ΄) αστυφιλίας αφουγκράζονται μέσα από προσωπικά βιώματα ή προβολές τρίτων τα κοινωνικά πάθη, Και αυτά εκφράζονται στην ποίηση σχεδόν σε κάθε στίχο ή στροφή. Έτσι, η ποίηση της αγανάκτησης είναι μέρος -ή κτήμα- της κοινωνίας δίχως κρυπτικότητα και συμβολισμούς, καθώς διακρίνεται μία σχέση αλληλεπίδρασης και εξωτερίκευσης αυτής της σχέσης.

Είναι πολύ αφελές -αν όχι επικίνδυνο- να αναζητήσουμε κοινό ύφος ή κοινές στιχουργικές τεχνικές στους “ποιητές της αγανάκτησης”. Οι σύγχρονοι ποιητές έχουν μεταξύ τους τόσες πολλές διαφορές στο στίχο, τη βαρύτητα του ρυθμού ή της εικόνας ώστε καθιστούν μεθοδολογικά και λάθος τη χρήση του όρου “γενιά”[1] (τα κοινά σημεία τους εντοπίζονται στη γλώσσα και τις κοινωνικές εικόνες στην ποιητική τους[2]).

Αυτό ακριβώς εντοπίζεται και στην ποιητική του Νάσου Αθανασίου, όπως αποτυπώνεται στην πρώτη του ποιητική συλλογή "εν υπνώσει" (vakxikon.gr, 2015).

Η ποίηση του Αθανασίου εξάγει μία ήπια αγανάκτηση, έναν βαθύ πόνο για τα πράγματα και μία μελαγχολία για την κοινωνία και τους ανθρώπους της. Η εικονοπλασία υποτάσσεται στον κοινωνικό λυρισμό και το μελαγχολικό συναίσθημα, Οι εικόνες είναι έμμεσες. Πηγάζουν αυθόρμητα, μέσα από την αφήγηση (4 γράμματα, διαφορά ηλικίας).

Στην ποίησή του θίγονται πλήθος κοινωνικών ζητημάτων, όπως εφήμεροι έρωτες, παραϊατρική και ασθένειες, σχέσεις, όνειρα και παιδικότητα, εφηβική ανωριμότητα, ενώ πλήθος είναι έμμεσες αναφορές σε κοινωνικά πάθη όπως άστεγοι, βία, αστικός βίος, βάφτιση και ονοματοδοσία, άμισθη εργασία, ναυάγια και πολλά άλλα. Όπως λέει και ο ίδιος ο ποιητής, η η συλλογή πραγματεύεται έναν έρωτα, έναν θάνατο και μια αμνησιακή παιδική ηλικία.

Ο συνδυασμός του μεγάλου στίχου με τη λιτή -μα όχι φειδωλή- έκφραση εντείνει το λυρισμό και προσδίδει έναν ιδιαίτερο ρυθμό. Ο στίχος του Αθανασίου κινείται μεταξύ πρόζας, πεζοποιήματος και στιχουργικών θραυσμάτων, ενώ πειραματίζεται και με την ομοιοκαταληξία (δεν σ' είδα). Ακόμα και στο ίδιο έργο η ποικιλία είναι συχνά μεγάλη (προσθαφαίρεση, το 2, κατ(ευά)στε με). Η ποικιλία αυτή προσφέρει μία ιδιαίτερη ελευθερία στο δημιουργό να δίνει έμφαση στα σημεία που επιθυμεί και να μεταδίδει το ακριβές συναίσθημα στον αναγνώστη. Και τούτο τελικά είναι ο στόχος της πρόσληψης κάθε ποιήματος.

Η γλώσσα του είναι ειλικρινής. Σφιχτή, προφορική κι απέριττη. Ο ποιητής απορρίπτει κάθε στολίδι. Κυριαρχούν τα βασικά μέρη του λόγου (ουσιαστικά, ρήματα) κι επιρρήματα. Χαρακτηριστική είναι η έντονη χρήση του ρήματος σε πολλά ποιήματα (προκήρυξη Ι & ΙΙ, παρολίγον αριστερόχειρας, όπως πάντα, παλλόμενο φως), σε αντιδιαστολή με συνθέσεις που είναι σχεδόν ανύπαρκτα (το πορτατίφ, ως ακραίο παράδειγμα με τρία ρήματα, δύο φορές το έχω και μία προστακτική -κοίτα).

Οι επαναλήψεις, ο ρυθμός, όλα υποτάσσονται στο στίχο ενισχύοντας τον ιδιότυπο -μελαγχολικό- λυρισμό της ποιητικής του Αθανασίου. Η θραυσματικότητα εντείνει τον πόνο, ενώ οι μεγάλοι οικοδομούν την αποφθεγματική διατύπωση με μία έμμεση εικονοπλασία (παλλόμενο φως, παίξε με).Ο Αθανασίου αξιοποιεί δημιουργικά όλη τη λογοτεχνική παράδοση (πολιτική, κοινωνική και υπαρξιακή ποίηση). Δεν αντιγράφει, ούτε μιμείται, παρά τις εμφανείς επιρροές. Εκμεταλλεύεται την εκφραστική ελευθερία που έφεραν οι λογοτέχνες που επέδρασαν καταλυτικά για τη δική του -υπό διαμόρφωση- ποιητική ταυτότητα.

Το α΄ ενικό γραμματικό πρόσωπο προσδίδει μία διάσταση εξομολογητική στο ύφος. Ωστόσο, η ποίηση του Αθανασίου είναι κοινωνιοϋπαρξιακή. Ένα πλήθος κοινωνικών βιωμάτων και προβολών ανασυντίθενται μέσα στην ποίησή του. Δεν στοχεύει ο δημιουργός στην αναπαράσταση, αλλά στην έκφραση υπαρξιακών αγωνιών για την κοινωνία και το άτομο ως κύτταρό της, μέσα από το προσωπείου του πρωτοενικού υποκειμενισμού. Στην ουσία η φενάκη εξομολόγηση αφορά την ίδια την κοινωνία κι όχι αμιγώς προσωπικές αγωνίες του ποιητή (μίξη). Στο ίδιο ύφος εκφράζεται η ερωτική διάθεση (μακιγιαρισμένη διασωθεία, εφηβικό ελεγείο).

Άλλες φορές το ποιητικό υποκείμενο εκφράζεται με τριτοενικό πρόσωπο (σπανιότερα σε α΄ πληθυντικό πρόσωπο). Έτσι, το ύφος γίνεται αφηγηματικό που διατηρεί μία απόσταση από το θέμα και είναι χαρακτηριστικό των κοινωνικών αναφορών (εφηβικό ελεγείο, θα κάνουμε έρωτα μια τελευταία φορά, 4 γράμματα).

Αν η γενιά του '80 ξεχώρισε για την ποίηση του δωματίου ("κλειστού χώρου") αι της ιδιώτευσης (ως απότοκο της αστυφιλικής αλλοτρίωσης και του αστικού υπερπληθυσμού), οι "ποιητές της αγανάκτησης" ξεχωρίζουν για την επιστροφή της ποίησης στην κοινωνία. Ξέφυγαν από τους τοίχους του διαμερίσματος ποιητικά και θεματικά και πλέον επανασυνδέουν την ποίηση με την κοινωνία.

*Η κριτική δημοσιεύτηκε στο βιβλιοφιλικό site tovivlio.net (2/9/15).

30 Νοε 2015

Wrong term


Τρέφομαι
Όλη μέρα
Αδηφάγα
Με όνειρα
Όταν νυχτώνει
Σε μια γωνιά
Σκοτεινή
Μόνος
Σκυφτός
Ξερνάω
Την ματαιοδοξία τους


Στράτος Π.





27 Νοε 2015

Σήματα/Ο νάνος (Σουζάνα Έρλανγκερ, εκδόσεις Verlag an der Friedensgasse 2015)


Του Δήμου Χλωπτσιούδη

Γράφαμε σε μία παλαιότερη κριτική μας για τη σημασία των μεταφράσεων στην ποίηση από τους εκδότες τόσο προς όφελος της επικοινωνίας του κοινού με ξένους ποιητές όσο και για τους δικούς μας καλλιτέχνες καθώς η επαφή αυτή μας φέρνει σε επαφή με τις κυρίαρχες τάσεις στο εξωτερικό.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της δίγλωσσης έκδοσης των ποιητικών συλλογών της ελληνίστριας Susanna Erlanger από τις ελβετικές εκδόσεις Verlag an der Friedensgasse (κατά αποκλειστική διακίνηση από το βιβλιοπωλείο του vakxikon.gr) σε μία εξαιρετική μετάφραση από τον ποιητή Αλέξιο Μάινα. Στην ουσία πρόκειται για την ποιητική συλλογή «σήματα» και για το σκηνικό ποίημα «ο νάνος».

Τα «σήματα» κινούνται στο πλαίσιο της υπαρξιακής ποίησης, έστω και σε πυρηνικό επίπεδο. Κυρίαρχο στοιχείο είναι το συναίσθημα που πηγάζει από την εκφραστική δεινότητα της ποιήτριας, τις εικονοπλαστικές ακροβασίες και την τολμηρότητά της να πειραματιστεί λεκτικά.

Στην υπαρξιακή ποίηση εντάσσεται ο σκηνικός «νάνος». Πρόκειται για έναν ποιητικό διάλογο επί σκηνής μεταξύ δύο προσώπων, το "νάνο" και τον "άλλο", που θυμίζει τις στροφές και τις αντιστροφές των δραματικών στάσιμων. Έτσι, το ποίημα αποκτά μία ιδιαίτερη θεατρικότητα (σκηνικό). Και η παραστατικότητα υποστηρίζεται εσωτερικά από τη σκηνοθετική και τη σκηνογραφική απεικόνιση της ποιητικής σύνθεσης κατά το θεατρικό πρότυπο όπου οι διάλογοι αποκαλύπτουν την σκηνογραφία και δίνουν σκηνοθετικές οδηγίες.

Και στις δύο ποιητικές συνθέσεις η αγωνία για τη φθορά και ο χρόνος αποτελούν τα κεντρικά ζητήματα. Οι εικόνες παρμένες από τη φύση περιβάλλουν το υπαρξιακό επίκεντρο του διαλόγου, ενώ παράλληλα λειτουργούν ως σύμβολα ήπιου υπαρξιακού στοχασμού πάνω στο χρόνο, τη φθορά και το φόβο. Οι συμβολισμοί όμως παραμένουν ήπιοι κι εύληπτοι. Άλλωστε, το μήνυμα παραμένει περιορισμένο σε πυρηνικό επίπεδο και δεν κυριαρχεί σε βάρος του συναισθήματος.

Η "πέτρα" (πέτρα/λίθος, γκρεμός, βουνό, βράχος, τάφρος) ως φυσικό σύμβολο της αιωνιότητας επανέρχεται πολύ συχνά στην ποιητική της Σουζάνα Έρλανγκερ. Ο ίδιος ο "χρόνος" αποτελεί ένα σταθερό σημείο αναφοράς σε πολλές συνθέσεις των «σημάτων» και κεντρικό ζήτημα στο «νάνο». Η θάλασσα/υγρό στοιχείο (κύματα, θάλασσα, φύκια, τάφρος, κοίτη) κι ο ουρανός (σύννεφα, άνεμος, ανεμοθύελλα, φως) αποτελούν άλλες σταθερές εικονοπλαστικές αναφορές που στολίζουν πολύχρωμα τον υπαρξιακό πυρήνα της ποίησής της.

Ο χειρισμός του λόγου και η εκφραστική δεινότητα της ποιήτριας εντυπωσιάζει τόσο με τη ολιγάρκεια στην έκφραση και τη διαύγεια των νοημάτων όσο και με την επιλογή και τοποθέτηση των λέξεων. Χαρακτηριστική είναι η λιτότητα καθώς κυριαρχούν τα ρήματα και τα ουσιαστικά. Σε πολύ λίγα έργα των δύο συλλογών εντοπίζονται δύο επίθετα στην ίδια σύνθεση. Παρ' όλα αυτά η αξιοποίηση των ουσιαστικών σε μετωνυμίες ή ονοματικά σύνολα (μεταφορές, ομοιόπτωτοι ή ετερόπτωτοι προσδιορισμοί) εμπλουτίζει τόσο την έκφραση ώστε καθιστά τα επίθετα περιττά. Έτσι, οι λίγες μετοχές και τα υπάρχοντα επίθετα μέσα στην σπανιότητά τους και τοποθετημένα σε συγκεκριμένες θέσεις ενισχύουν ακόμα περισσότερο την ιδιότητα που προσδίδουν.

Σε αντίθεση με την εκφραστική λιτότητα, η ποίηση της Susanna Erlanger διακρίνεται από μία πλούσια εικονογράφηση με ελαφριές υπερρεαλιστικές επιδράσεις. Εικόνες παρμένες κατά βάση από το φυσικό περιβάλλον που προσφέρει ανεξάντλητο πλούτο εμπειριών κι αισθήσεων.

Τούτες οι εικόνες όμως εκφράζονται με έναν -συγκρατημένο- λυρισμό και μία διαύγεια νοήματος ώστε να κεντρίζουν το ενδιαφέρον του αναγνώστη, ενώ ταυτόχρονα δένεται με μία διάθεση ρομαντισμού. Ο λυρισμός τούτος σε συνδυασμό με τη διαφάνεια της έκφρασης και τη λιτότητα προκαλούν όλες τις αισθήσεις του αναγνώστη (όσφρηση, όραση, ακοή, γεύση, αφή) δημιουργώντας ένα ισχυρό πεδίο συναισθημάτων.

Διακρίνεται μία ευελιξία στην εικονοπλασία καθώς με βάση και την υπερρεαλιστική παράδοση οι θρυμματισμένοι στίχοι δημιουργούν μικρές εικόνες που συνδέονται μεταξύ τους με ελαστικότητα. Αξίζει να υπογραμμίσουμε τη γυμνότητα και τη σαφήνεια των συναισθημάτων παρά τη διασπορά νοήματος και την αμφισβήτηση της συνοχής του νοήματος.

Οι εκφραστικές ακροβασίες και οι αινιγματικές μεταφορές σε συνδυασμό με ποιητικά σχήματα (παρομοίωση, μεταφορά, αλληγορία, σύμβολα) και η λιτότητα εκφραστικών μέσων (ήπιος πεζολογικός τόνος, απουσία ρητορισμού, καθαρότητα νοημάτων) ενισχύουν αυτή την σαφήνεια του λόγου δίνοντας έμφαση στο αισθητικό κομμάτι της τέχνης, ακόμα κι αν το μήνυμα περιορίζεται σε κυτταρικό επίπεδο. Στην ουσία η πολλαπλότητα, ο θρυμματισμός και η εικονοπλαστική ελαστικότητα καθιστά κυρίαρχο το αισθητικό μέρος. Ο υπαρξιακός προβληματισμός περιορίζεται σε εμβρυακό επίπεδο φέρνοντας στην επιφάνεια το συναίσθημα.

*Η κριτική δημοσιεύτηκε στο βιβλιοφιλικό site tovivlio.net (5/6/15).

26 Νοε 2015

Κριτική Κινηματογράφου 21/11/15

Του Νέστορα Πουλάκου

1 

Ο άνθρωπος χωρίς πατρίδα 

Το νέο πολυεπίπεδο δράμα του ταλαντούχου Ζακ Οντιάρ («Προφήτης», «Σώμα με σώμα»), γυρισμένο εξ ολοκλήρου στην ινδική γλώσσα ταμίλ, κέρδισε τον Χρυσό Φοίνικα στο φετινό Φεστιβάλ Καννών. Για να αποδράσουν από τον εμφύλιο πόλεμο στη Σρι Λάνκα, ένας πρώην στρατιώτης των Τίγρεων του Ταμίλ, μια νεαρή γυναίκα κι ένα κορίτσι παριστάνουν την οικογένεια. Πρέπει να χτίσουν μια νέα ζωή μαζί, παρόλο που είναι παντελώς άγνωστοι μεταξύ τους. Ένα εντυπωσιακό πρωταγωνιστικό τρίο που αποτυπώνει τη «διαφυγή» από τη χώρα τους στο Παρίσι, σχολιάζοντας και αντιπαραβάλλοντας τον δυτικό τρόπο ζωής με τις παραδοσιακές ανατολίτικες αξίες.

2 

Τέλος διαδρομής

Επί πέντε ολόκληρες ημέρες, ο δημοσιογράφος του περιοδικού «Rolling Stone» Ντέιβιντ Λίπσκι παίρνει συνέντευξη από τον διάσημο νοβελίστα Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας. Οι ώρες και οι ημέρες περνούν, μια έντονη σχέση αναπτύσσεται ανάμεσά τους. Ακόμα όμως κι όταν ανταλλάσσουν γέλια και απόκρυφες σκέψεις, ποτέ δεν είναι ορατό το πόσο ειλικρινής είναι ο ένας απέναντι στον άλλον. Βασίζεται στο βιβλίο «Although of Course You End Up Becoming Yourself» του Ντέιβιντ Λίπσκι, που εκδόθηκε το 2010, δύο χρόνια μετά την αυτοκτονία του Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας. Η λέσχη φίλων του συγγραφέα δεν ενέκρινε την ύπαρξη της ταινίας, υποστηρίζοντας ότι ο Γουάλας δεν θα συμφωνούσε ποτέ σε ένα φιλμικό του πορτρέτο.

3 

Το παραμύθι των παραμυθιών


Στιλιζαρισμένο αγγλόφωνο ντεμπούτο του Ιταλού σκηνοθέτη Ματέο Γκαρόνε («Γόμορρα»), ο οποίος αφήνει πίσω του τον σκληρό ρεαλισμό για να μπει στον μαγικό κόσμο του φανταστικού. Πρωταγωνιστούν οι Σάλμα Χάγεκ και Βενσάν Κασέλ. Τρεις ιστορίες από την ομώνυμη συλλογή παραμυθιών του 17ου αιώνα, οι οποίες ενώνονται με μια οικογένεια σαλτιμπάγκων. Η πρώτη αφορά τη βασίλισσα του Λονγκτρεγί, που η αφόρητη ζήλια της καταδυναστεύει τη ζωή του συζύγου της. Η δεύτερη μιλάει για έναν βασιλιά που αιχμαλωτίζεται στην παγίδα δύο μυστηριωδών αδελφών. Η δε τρίτη αφορά έναν βασιλιά παθιασμένο με έναν τεράστιο ψύλλο.

*Η στήλη δημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία εφημερίδα ΣΤΟ ΚΑΡΦΙ (21/11/15).

25 Νοε 2015

Pass2Day | O "Δούκας" και οι Foo Fighters "επιστρέφουν" με νέα άλμπουμ | #141



Pass2Day. O Διονύσης Κούτρας επιμελείται τη μουσική στήλη του vakxikon.blogspot.gr. Kάθε Τετάρτη στο blog γράφει για μουσική. Και κάθε Δευτέρα βράδυ στο Vakxikon Radio, 10-12, παίζει μουσική και μιλάει γι' αυτήν. 

 
Eπιμέλεια: Διονύσης Κούτρας
 
 

Ο μεγάλος αυτός καλλιτέχνης που ονομάζεται David Bowie κυκλοφορεί στις 8 Ιανουαρίου τον 25ο δίσκο του με τον τίτλο"Blackstar". Την ημέρα που θα γιορτάσει τα 69α γενέθλιά του ο ''Δούκας" θα κυκλοφορήσει και το νέο του άλμπουμ, με τους ανθρώπους που έχουν ακούσει τον δίσκο να κάνουν λόγο για το πιο παλαβό άλμπουμ που έχει βγάλει ποτέ ο καλλιτέχνης. Ο δίσκος ηχογραφήθηκε στην Νέα Υόρκη με jazz μουσικούς και θα περιέχει επτά τραγούδια. Στις 24/11 έγινε το ντεμπούτο του ομώνυμου τραγουδιού του δίσκου διάρκειας δέκα λεπτών με ένα βίντεο που πρέπει να το δουν όλοι. Παλαβό και ακατανόητο όπως τον David Bowie.


Το νέο άλμπουμ-έκπληξη των Foo Fighters με τον τίτλο "Saint Cecilia" κυλοφόρησε και είναι αφιερωμένο στα θύματα από την τρομοκρατική επίθεση στο Παρίσι και είναι διαθέσιμο για δωρεάν streaming και download. Ο David Grohl μοίρασε ένα γράμμα που έγραψε στο Βερολίνο μετά τις επιθέσεις στο Παρίσι, λέγοντας πως γιόρτασαν το τέλος της περιοδείας τους με έναν καινούριο δίσκο ο οποίος περιέχει πέντε τραγούδια. Παρακάτω παραθέτουμε ολόκληρο το γράμμα.
19 November 2015
Tonight, Let me begin with a preface to a letter I wrote a few weeks ago from my hotel room in Berlin while on our final tour for this album. I felt the need to write this foreword in light of the heartbreaking tragedies of Nov. 13th, as this project has now taken on an entirely different tone. As has everything, it seems...
The Saint Cecilia EP was put into motion back in October of this year as a celebration of life and music. The concept being that, as our world tour drew to a close this week, we wanted to share our love of both with you in return for everything you have given us.
Now, there is a new, hopeful intention that, even in the smallest way, perhaps these songs can bring a little light into this sometimes dark world. To remind us that music is life, and that hope and healing go hand in hand with song. That much can never be taken away.
To all who were affected by the atrocities in Paris, loved ones and friends, our hearts go out to you and your families. We will return and celebrate life and love with you once again someday with our music. As it should be done.
Dave Grohl

24 Νοε 2015

Συνέντευξη της Μαριάννας Γιαννουράκου


Το ΑΤΕΧΝΩΣ/Ηρακλής Κακαβάνης μίλησε με τη Μαριάννα Γιαννουράκου, μια νέα επιστήμονα (χημικός μηχανικός) που με την πρώτη της ποιητική συλλογή («Γιατί η ποίηση δεν είναι νανούρισμα η ποίηση είναι σάλπισμα», εκδόσεις «Βακχικόν») κέρδισε το σεβασμό ειδικών και μη, και κάλλιστα μπορούμε να την αποκαλούμε ποιήτρια.

Η συλλογή της  είναι ένα σάλπισμα για να αλλάξουμε τον κόσμο. Με το πάθος που φουντώνει από την αίσθηση της αδικίας, προσπαθεί να συνομιλήσει με τον άνθρωπο, με όλους εμάς, βλέποντας μας σαν φίλους και συναγωνιστές για τον ίδιο σκοπό. Στην ποίησή της θα αναγνωρίσουμε δικές μας αγωνίες και κοινούς προβληματισμούς.

Μιλήσαμε με τη Μαριάννα για την ποίηση, το ρόλο του επιστήμονα, τη ζωή και τις πηγές που τη θρέφουν.

– Στην πρώτη σου ποιητική συλλογή «Γιατί η ποίηση δεν είναι νανούρισμα, η ποίηση είναι σάλπισμα» εγώ διακρίνω κάποια ποιήματα που έχουν έναν προσωπικό χαρακτήρα, κάποια που περιγράφουν το σύγχρονο άνθρωπο και αυτά που αγγίζουν τον πυρήνα της κοινωνικής μας πραγματικότητας. Μίλησέ μας όμως εσύ για την πρώτη σου ποιητική συλλογή.
– Τα ποιήματα που επέλεξα να συμπεριλάβω σε αυτή τη συλλογή είναι ποιήματα που γράφτηκαν, στην πλειοψηφία τους, τα τελευταία 5-6 χρόνια, μέσα στην οικονομική κρίση και τις συνέπειές της. Δεν θα γινόταν παρά να καταγίνονται με θέματα που άμεσα ή έμμεσα επηρεάζουν τη ζωή μας, όπως αυτή διαμορφώνεται σήμερα, θέματα είτε πιο προσωπικά ή περισσότερο κοινωνικού χαρακτήρα αν και νομίζω ότι τα δύο μπλέκονται αναπόφευκτα, διαλεκτικά.

– Αποφεύγεις να δώσεις διδακτικό η καθοδηγητικό χαρακτήρα στα ποιήματά σου. Περιορίζεσαι σε έναν ρόλο συνομιλητή με τον αναγνώστη σου.
– Δεν θα έλεγα ότι αποφεύγω κάτι με αυτόν το συνειδητό χαρακτήρα που αποδίδει το ρήμα… Επιλέγω μάλλον, σε αυτή τη συλλογή να δημιουργήσω, να συνθέσω έναν καθρέφτη. Ο καθρέφτης επιστρέφει την εικόνα ανεστραμμένη μα αναλλοίωτη. Μπορεί κανείς, αν το θέλει, αν το τολμά, να κοιτάξει και να δει και την πραγματική εικόνα και τα ψεγάδια της. Και το να κοιτάξεις κατάματα τον εαυτό σου, τη ζωή σου, την κοινωνία, με όλα τους τα ψεγάδια, είναι δύσκολο, είναι επίπονο, είναι χρονοβόρο, μα είναι ο μόνος τρόπος για να ξεκινήσει…. η κουβέντα, ο διάλογος…. Και για να διδαχτούμε κάτι, πρέπει πρώτα να θέσουμε τα ερωτήματα, και για να τα θέσουμε θα πρέπει να υπάρχει η παρατήρηση πραγμάτων που έχουμε μάθει να αγνοούμε στην ευθεία ματιά και χρειάζεται μια αναστροφή και ανάκλαση για να τα δούμε. Πρόκειται για διάλογο εσωτερικό αρχικά, που στη συνέχεια εξωτερικεύεται και επιδιώκει να γίνει επικοινωνία.

– Επειδή ξέρω ότι διαβάζεις Μπρεχτ, επικοινωνείς με την ποίησή του, θα χρησιμοποιήσω στίχους από το ποίημά του «Κακή εποχή για ποίηση» για την ερώτησή μου:
        «Μέσα μου μάχονται
        ο ενθουσιασμός για τη μηλιά που ανθίζει
        και ο τρόμος από τα λόγια του μπογιατζή,
        μα είναι το δεύτερο μονάχα που στο γραφείο με καθίζει.»

Εσένα, τι σε οδηγεί να γράψεις;
– Πολύ όμορφοι στίχοι, εξαιρετικό περιεχόμενο… Σίγουρα «ο τρόμος από τα λόγια του μπογιατζή»… Αυτή η φωνή που σπάει από την αδικία που βλέπει, που βιώνει, από την αδικία που απλώνεται και κάθεται σαν ομίχλη και σκεπάζει ολόκληρη τη ζωή… Μια αδικία που δεν είναι καιρικό φαινόμενο, ούτε έχει μεταφυσική προέλευση. Ανθρώπινη αδικία είναι, με αιτίες και ενόχους και λύση.

– Διαβάζοντας ποιήματά σου προκύπτει μία έκπληξη στον αναγνώστη, δεδομένου του νεαρού της ηλικίας σου, για τον τρόπο που αντιλαμβάνεσαι τον ανθρώπινο πόνο και τον αποδίδεις ποιητικά με τρόπο που να έχει μια αξιοθαύμαστη καθολικότητα. Π.χ. στο ποίημα «Συνέντευξη»:
                «Ραγίζει ο κόσμος
                Για να μη σπάσει ο άνθρωπος
                Τον προφυλάσσει κάπως»
που εκφράζει κάθε άνθρωπο, που πονά βαθιά, για κάποιο λόγο. Αυτός που δεν έχει βιώσει τον πόνο, μπορεί να μιλήσει για πόνο;

– Δεν ξέρω αν μπορεί να μιλήσει για πόνο κάποιος που δεν τον έχει βιώσει, αλλά δεν μπορώ να φανταστώ γιατί να θέλει να το κάνει. Όπως επίσης, μου είναι δύσκολο να φανταστώ πως υπάρχει άνθρωπος που δεν έχει βιώσει πόνο. Βέβαια, κάθε πόνος διαφέρει, ως προς την έκταση αλλά και ως προς την επίδραση που έχει σε κάθε άνθρωπο. Υπάρχει ο πόνος της γέννας, πόνος που προέρχεται από κάτι όμορφο και δημιουργικό, πόνος ζωής. Υπάρχει και ο πόνος του αποχωρισμού, όποιου αποχωρισμού, πόνος βαθύς που σε αλλάζει, πάντα σε αλλάζει αλλά όχι πάντα προς την ίδια κατεύθυνση. Κάποτε, είναι τόσο έντονος ο πόνος που θαρρείς ότι η ανθρώπινη φύση δεν θα το αντέξει. Ακούγεται στο σπάσιμο της φωνής, κυλάει στο πρόσωπο. Φαίνεται τότε ότι μπροστά σε τόσο πόνο, τίποτα δεν μπορεί να μείνει αρραγές. Χωρίζεται ακόμη και ο χρόνος. Λυγίζουν όλα για να μη σπάσει ο άνθρωπος.

– Στο πρώτο ποίημα της συλλογής «Εξηγώντας το γιατί…» καταλήγεις:
                «Κάθε ποίημα παίρνει κάτι από τον ποιητή
                Και κάτι από τον αναγνώστη
                Και ύστερα γεννιέται,
                Κι ας έχει υπάρξει πριν,
                Σαν δώρο!»
Για τον αναγνώστη είναι ένα δώρο το ποίημα. Για τον ποιητή τι είναι, δώρο ή κατάρα;

– Ανάγκη! Ανάγκη για κουβέντα, επεξεργασία, διάλογο…. Κατάρα σίγουρα όχι. Αυτό με την κατάρα μου φαίνεται, να σου πω την αλήθεια, λίγο ελιτίστικο…. ότι κάποιος δηλαδή είναι καταραμένος να δημιουργεί κάτι, δεν μπορώ να το συλλάβω…. Εγώ θα έλεγα ότι είναι ανάγκη, προκύπτει ως τέτοια, κάποιες στιγμές είναι μεγαλύτερη και κάποιες μικρότερη, ανάλογα με τις αιτίες που τη γεννούν, όπως δηλαδή και κάθε ανάγκη. Και αν φτάσει ένα ποίημα να κοινωνηθεί από το δημιουργό του σε έναν άλλον άνθρωπο, τότε προκύπτουν νέες ιδιότητες του ποιήματος, αλλάζει αξία χρήσης ας πούμε (όπως ένα δώρο) και γίνεται και επικοινωνία και διάλογος και έρχεται ενδεχομένως να δημιουργήσει και να καλύψει άλλες ανάγκες.

– Σε κάποια ποιήματα εκφράζεται μία μελαγχολία, μια διάθεση απομόνωσης, διάψευση, όπως στο ποίημα «Φράχτης»:
                «Έτσι έφτιαξε τα τείχη του,
                Να μην μπορούν οι εχθροί να πλησιάσουν
                Αλλά ούτε οι φίλοι μπορούσαν.»
Πόθεν και γιατί;
– Υπάρχει μία έμφυτη τάση στον άνθρωπο να προστατεύεται από ό,τι τον πληγώνει. Ένστικτο αυτοσυντήρησης. Λογικό και χρήσιμο. Συχνά όμως, και ιδιαίτερα στις σύγχρονες κοινωνίες, αυτή η ενστικτώδης αντίδραση ενισχύεται και γίνεται τάση απομόνωσης. Από κοινωνικό ον, ο άνθρωπος οδηγείται σε ζωή μοναχική μες στο πλήθος. Απομονώνεται κανείς σε όλα τα επίπεδα. Σε προσωπικό επίπεδο, κοινωνικά, στην εργασία, αναζητεί ατομικές διεξόδους σε κοινά προβλήματα και χάνεται σε ατομικά αδιέξοδα που συχνά επιτείνουν και την ίδια την τάση απομόνωσης. Έτσι, μια χρήσιμη συμπεριφορά όπως είναι η αυτοπροστασία από κινδύνους, σε λανθάνουσα μορφή γίνεται το ίδιο επικίνδυνη με την απουσία της. Όταν απομακρύνεται ο ένας άνθρωπος από τον άλλον και παραμένει κανείς μόνος ως μονάδα χάνονται και τα θετικά στοιχεία ενός κοινωνικού συνόλου, η αλληλεπίδραση και η εξέλιξη μέσω αυτής, η συντροφικότητα, η αλληλεγγύη, η βοήθεια και γενικά κάθε ποιοτικό χαρακτηριστικό που δημιουργείται εξαιτίας της συνένωσης πολλών μονάδων σε ένα σύνολο.

 – Γράφεις:
Σε ρώτησα γιατί πια δεν τραγουδάς και εσύ ψιθύρισες
– Ζωή εκτίω…
Το ζωή εκτίω σημαίνει απουσία νοήματος, περιεχομένου. Μια αίσθηση τιμωρίας. Είναι λοιπόν η ζωή τιμωρία ή μια υποχρέωση που πρέπει να διεκπεραιωθεί; Πού οφείλεται αυτή η αίσθηση της ζωής ως τιμωρία?  Έχει να κάνει με την εσωτερική ποιότητα του καθενός ή εξωτερικοί παράγοντες επηρεάζουν; 
– Στο ποίημα «Αποχαιρετισμός» γράφει ο Ρίτσος:
 «Παντού μπορείς να ταξιδέψεις και ασάλευτος.
Μονάχα η τελευταία ακινησία: αταξίδευτη».
Κάποια πράγματα στη ζωή μας δεν μπορούμε να τα αλλάξουμε και άλλα είναι πολύ δύσκολο να τα αλλάξουμε. Μα αυτό δεν είναι δικαιολογία για να μην το προσπαθούμε. Ακόμη και όταν εξωτερικοί παράγοντες, που ενδεχομένως βρίσκονται πέρα από τη σφαίρα ελέγχου μας (και καθόλου βέβαια δεν είναι όλοι οι εξωτερικοί παράγοντες τέτοιοι) μας καθηλώνουν, ή έτσι φαίνεται, καθόλου στάσιμοι δεν χρειάζεται να μένουμε… Στάσιμος ο άνθρωπος είναι δέσμιος. Ενώ ακόμη και δέσμιος ο άνθρωπος, καθόλου στάσιμος δεν χρειάζεται να είναι. Στάσιμος μένει κανείς όταν χάνει το στόχο του, όχι όταν συναντά εμπόδια…. Μια οδύσσεια!

– Ποιος είναι ο ρόλος της ποίησης – θα τον αλλάξουμε τον κόσμο με την ποίηση; Και πώς βλέπεις εσύ τον εαυτό σου ως ποιήτρια;
– Θα τον αλλάξουμε τον κόσμο, ναι! Έτσι κι αλλιώς, ίδιος δεν θα μπορούσε και ούτε θα έπρεπε να μείνει. Δεν θα αλλάξει όμως με την ποίηση, ούτε με κάποια άλλη μορφή τέχνης. Η ποίηση περπατά χέρι-χέρι με την κοινωνία. Ίσως όχι με όλα τα κομμάτια της, άλλοτε με αυτά που τραβάνε προς τα μπρος και άλλοτε με αυτά που κρατάνε πεισματικά την κοινωνία πίσω. Αν είναι προοδευτική η ποίηση (και πιστεύω ότι το οφείλει) θα πρέπει να περπατά χέρι χέρι με τα προοδευτικά τμήματα μιας κοινωνίας, να τα εμπνέει και να εμπνέεται από αυτά, σε μια διαρκή επικοινωνία και αλληλοτροφοδότηση. Μονάχα έτσι θα μπορέσει η ποίηση και φυσικά οι ποιητές να επιτελέσουν τον κοινωνικό τους ρόλο.

– Είσαι μία νέα επιστήμονας. Στη συλλογή έχεις ένα σχετικό ποίημα («Διανόηση») όπου ασκείς κριτική:
                «Τόσα μάθανε, τόσα ανακαλύπτουνε, μα ένα δε γνωρίζουν:
                Να τη χρησιμοποιήσουνε μπορούν και πρέπει,
                Για να κάνουν αυτό που μπορούν και που πρέπει,
                Αντί να πειθαρχούν στα πρέπει εκείνων που δεν μπορούν.»

Ποιος ο ρόλος της διανόησης σήμερα; Με ποιανού το μέρος είναι;
– Γενικά η διανόηση, ως σύνολο και παρά τις όποιες εξαιρέσεις της, φοβάμαι πως έχει σήμερα αντιδραστικό χαρακτήρα. Κρατά με νύχια και με δόντια το παλιό, το ξεπερασμένο, το λάθος, το ιστορικά τελειωμένο και στρέφει την πλάτη της στο νέο, το δημιουργικό. Βρίσκεται σε παρακμή. Φυσικά, υπάρχουν και οι εξαιρέσεις μέσα στο γενικό κανόνα αλλά μέχρι στιγμής είναι απλώς εξαιρέσεις σκόρπιες, δίχως συνοχή που θα τις ενίσχυε και θα δημιουργούσε κάποια τάση ή ρεύμα. Είμαι σίγουρη ότι αυτό θα αλλάξει γιατί (όπως είπαμε) δεν γίνεται να παραμείνει έτσι, και κυρίως γιατί το χρειαζόμαστε να αλλάξει. Χρειαζόμαστε και τα πρωτοπόρα κομμάτια της κοινωνίας και την τέχνη που θα ξεπηδήσει από εκεί και θα απλωθεί, σαν κύμα.

– Στα Ερωτήματα αναρωτιέσαι που είναι οι Γαλιλαίοι του κόσμου. Είναι ο Γαλιλαίος ο τύπος του επιστήμονα που χρειάζεται ο λαός (οι λαοί) σήμερα; Όταν χρειάστηκε φοβήθηκε να υποστηρίξει την ανακάλυψή του. Συμβιβάστηκε.
– Ο Γαλιλαίος, ο επιστήμονας, έκανε μία κορυφαία ανακάλυψη. Παρατήρησε την κίνηση των δορυφόρων του Δία και συμπέρανε επιστημονικά ότι οι παλιοί νόμοι περί της κίνησης των ουρανίων σωμάτων, δεν ισχύανε. Με την ανακάλυψή του, ήλθε ένα βήμα πιο κοντά στην αλήθεια. Φυσικά, μια τέτοια ανακάλυψη δημιουργούσε ερωτήματα για την ισχύ και των υπολοίπων «νόμων» που ίσχυαν δίχως να τίθενται σε κρίση. Ερωτήματα απλά, καθημερινά, για τον ποιος παράγει, ποιος καρπώνεται, ποιος έχει την εξουσία και γιατί…. Ερωτήματα που ενοχλούσαν…. Ερωτήματα που ακόμη και σήμερα το ίδιο ενοχλούν και το ίδιο δεν απαντώνται, το ίδιο επικίνδυνα είναι…

Όταν όμως χρειάστηκε να υπερασπιστεί την ανακάλυψή του, ο Γαλιλαίος, ακόμη και με το υψηλότερο κόστος από όλα, αυτό της ζωής του, τότε έκαμε πίσω. Τότε ήταν που ουσιαστικά απαρνήθηκε την επιστημονική του ιδιότητα και τον ρόλο του ως πρωτοπορία της διανόησης. Γιατί το να μην έχει φτάσει ένας επιστήμονας σε μια αλήθεια είναι εντελώς διαφορετικό από το να έχει φτάσει και να την απαρνιέται γιατί δεν είναι «βολική». Στη δεύτερη περίπτωση, έχει απολέσει την επιστημονική του ιδιότητα και έχει υποκύψει σε άλλες αρχές…

Όσο όμως και αν αυτή του η στάση ήταν ένα βήμα πίσω για τον ίδιο, για την επιστημονική κοινότητα της εποχής και για την κοινωνία του, η αλήθεια του τον ξεπέρασε, έμεινε όταν ο ίδιος είχε φύγει. Το δημιούργημα αποκόπτεται κάποια στιγμή από το δημιουργό του και γίνεται μέρος αυτού/αυτών που μπορούν και θέλουν να το βάλουν σε κίνηση, να το πραγματώσουν.

Τα εμπόδια θα τα προσπεράσει η κοινωνία, ταχύτερα ή λιγότερο γοργά, και το ίδιο θα ξεπεράσει και αυτούς που τα βάζουν. Θα κρατήσει μόνο όσα χρειάζεται για να προοδεύσει και να κάνει τα βήματά της που θα τη φέρουν όλο και πιο κοντά στην αλήθεια.

– Λες στο ποίημα Κρυψώνες – που εκ πρώτης δίνει την εντύπωση ότι εκφράζει προσωπικό βίωμα αλλά μάλλον δεν είναι έτσι:
                «Και ποιος μπορεί να απαντήσει στα ερωτήματα
                Δίχως να χάσει κομμάτια του εαυτού του
                Η κάθε απάντηση ένας ακρωτηριασμός
                Η κάθε απάντηση θάνατος μιας αλήθειας
                Περίτεχνα κατασκευασμένης από ψέματα.»
Τελικά υπάρχει αλήθεια;
– Ναι. Πιστεύω ότι υπάρχει αλήθεια και πιστεύω ότι είναι μία. Μπορεί να υπάρχουν πολλές οπτικές αλλά μία η αλήθεια. Άλλωστε το σημείο της παρατήρησης δε δύναται να αλλάξει το αντικείμενο της παρατήρησης. Μπορεί μονάχα να βοηθήσει να φωτιστούν πτυχές του.

Ωστόσο, μεγαλώνοντας μαθαίνουμε ότι μπορεί να υπάρχουν πολλές αλήθειες. Η δική μας, των άλλων, η χθεσινή, η σημερινή, η αυριανή…. Είναι όλα αυτά πολύ «βολικά» κατά μία έννοια, κομμένες και ραμμένες αλήθειες στα μέτρα κάποιου ψέματος, άλλοθι, νανούρισμα…. Για να προσεγγίσει κανείς τη μία αλήθεια, χρειάζεται να φύγει από το βολικό, να θέσει σε κρίση «αλήθειες» που κουβαλάει χρόνια (μας τις φορτώσανε από μικρά παιδιά), «αλήθειες» που έχουν γίνει μέρος μας, που έχουμε φτιάξει πάνω τους ζωή. Θέλει ακρίβεια και επιμονή και δύναμη και ειλικρίνεια, μα γίνεται. Χρειάζεται να απαλλασσόμαστε από το νεκρό βάρος που κουβαλάμε, να αλαφρώνουμε για να κινούμαστε μπροστά. Στοιχεία για αυτή τη διεργασία, για να διαπιστώσουμε τις «ψεύτικες αλήθειες» που έχουμε φορτωθεί, βρίσκονται παντού, γύρω μας, αρκεί να κοιτάξουμε. Οι κρυψώνες τους είναι παντού, μα εντοπίζονται εύκολα και «δια γυμνού οφθαλμού»…

– Στο ποίημα «Περιεχόμενο» καταπιάνεσαι με τις λέξεις. Τι είναι οι λέξεις;
– Οι λέξεις είναι τμήματα μιας γέφυρας, της γλώσσας. Για να περάσεις απέναντι, να επικοινωνήσεις, χρειάζεται να επιλέξεις πολύ προσεκτικά τα τμήματα μιας γέφυρας και να τα συνθέσεις.

– Ποιες είναι οι ποιητικές σου επιρροές;
– Αγαπώ ιδιαίτερα και σταθερά κάποιους σπουδαίους ποιητές και ανθρώπους. Ο Ρίτσος, ο Λειβαδίτης, ο Βάρναλης, ο Μπρέχτ, είναι πάντα στο μυαλό και την καρδιά μου. Οι στίχοι τους θαρρώ ότι περιγράφουν με εκπληκτικά ακριβή τρόπο έννοιες και συναισθήματα που αφορούν πολύ κόσμο, πάρα πολύ κόσμο, και εμένα μέσα στον κόσμο αυτό.

– Τελειώνεις τη συλλογή με το ποίημα με τίτλο «Ήλιος» που έχει μια ιδιαίτερη ιστορία. Ποια είναι αυτή;
– Είναι ένα ποίημα γραμμένο για έναν σπουδαίο άνθρωπο που χάσαμε τον Αύγουστο του 2014. Έναν πολύ όμορφο άνθρωπο, που λείπει όχι μονάχα σε όσους τον γνώριζαν αλλά λείπει και σε όσους δεν τον γνώριζαν! Ο Τάκης Στάβερης, πάλεψε όλη του τη ζωή για έναν κόσμο καλύτερο. Αλύγιστος και ταυτόχρονα πράος, καλοσυνάτος, γεμάτος αγάπη, κατανόηση. Ήταν ένας άνθρωπος που πάλεψε για τη γενιά μου, πριν ακόμη αυτή γεννηθεί, πάλεψε μαζί με τη γενιά μου και θα εμπνέει και τις επόμενες γενιές στους αγώνες τους. «Ήλιος και θησαυρός στο έμορφο Παρίσι».

*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο πολιτιστικό site atexnos.gr (1/9/15).