20 Φεβ 2015

Συνέντευξη του Γιώργου Μπλάνα


Συνέντευξη στον Νέστορα Πουλάκο

Ο βραβευμένoς ποιητής και μεταφραστής Γιώργος Μπλάνας έγραψε ένα επίκαιρο δοκίμιο για την τρομοκρατία διαμέσου των αιώνων, το οποίο κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Vakxikon.gr με τίτλο «Παγκόσμια Ιστορία της Τρομοκρατίας». Το μικρό αυτό βιβλίο δεν έχει καμία σχέση ούτε με την επιστήμη ούτε με την επιστημονική μελέτη της τρομοκρατίας.
 
Ο συγγραφέας ισχυρίζεται πως: Τρομοκρατία είναι αυτό που κάνουν οι άνθρωποι στους ανθρώπους επειδή είναι άνθρωποι. Δηλαδή, επιμένει να μην τρομοκρατείται από τη λογική της λογικής και συγκροτημένης ανάλυσης του ζητήματος, πιστεύοντας ακράδαντα πως μόνον έτσι μπορεί να έχει κάποια ελπίδα να ζήσει τη ζωή του (όσο τον αφήσουν οι τρομοκράτες αντιτρομοκράτες)  σαν δική του ζωή.
Διαβάζει, λοιπόν, ορισμένες σημαντικές σελίδες του Best Sheller που ονομάζουμε τρομοκρατία και αφηγείται τι δεν είδε ρητά διατυπωμένο. Δεν ξέρει τι άλλο μπορεί να κάνει ως συγγραφέας για επισημάνει στους συνανθρώπους του πως ο μόνος πραγματικός τρομοκράτης είναι ίσα-ίσα αυτός που τρέχει πάνω-κάτω φωνάζοντας πως  κινδυνεύει από τρομοκράτες. Το βέβαιο είναι πως διαβάζοντας τους τρόμους του ξεχνάει τους τρόμους του κανείς.

Μιλήστε μας για το τελευταίο σας βιβλίο...

Στην «Παγκόσμια Ιστορία της Τρομοκρατίας» προσπαθώ να ανιχνεύσω την παρουσία της τρομοκρατίας στην ανθρώπινη Ιστορία. Δεν ξεκίνησα ωστόσο με «ερευνητική» διάθεση. Το μεγαλύτερο μέρος του «γράφτηκε» καθώς παρακολουθούσα την επικαιρότητα. Πίσω από τους τρομοκράτες και τους κυνηγούς τους, έβλεπα να κινούνται πρόσωπα του παρελθόντος, πρόσωπα που σήμερα μοιάζουν εντελώς ακίνδυνα -λόγω της ιστορικής απόστασης- αλλά τόσο επικίνδυνα στην εποχή τους όσο οι σημερινοί τρομοκράτες για εμάς. Δεν θέλησα να «μελετήσω» την τρομοκρατία. Εκείνο που με ενδιέφερε ήταν να τραβήξω τον αναγνώστη έξω από την δίνη του πανικού, να του δείξω πως η Ιστορία επαναλαμβάνεται, πως τα κίνητρα της τρομοκρατίας βρίσκονται σε αντιλήψεις, μεθόδους, ιδεολογίες, απόψεις και πρακτικές, που θεωρούμε σήμερα εχθρούς της τρομοκρατίας. Γιατί τελικά, όπου υπάρχει οποιουδήποτε είδους ιερότητα, αναπτύσσεται μοιραία το ανίερο, το καταστροφικό. Από αυτό ίσως να μην μπορεί να ξεφύγει ο άνθρωπος, αν δεν αποφασίσει πως είναι ο ίδιος δημιουργός της Ιστορίας του, μόνος σ’ ένα τεράστιο σύμπαν, δίχως άλλο νόημα από αυτό που μπορεί να κατασκευάσει ο ίδιος.

Πως αναζητάτε την έμπνευση μες στα χρόνια της κρίσης;

Όπως την αναζητούσα πάντα, γιατί πάντα υπήρχε κρίση. Η σημερινή κατάσταση ένα μια έξαρση της κρίσης που μαστίζει μόνιμα τους πολιτισμούς, που αμφισβητούν συνεχώς  την κατάστασή τους και θέλουν να την αλλάξουν. Θα μπορούσα να πω πως η έμπνευση είναι μια μορφή κρίσης: τα πράγματα σταματούν να είναι ήσυχα, περιορισμένα στον εαυτό τους, φυσιολογικά, και εξεγείρονται, λένε άλλα πράγματα, ανατρέπουν την εικόνα τους και απαιτούν μιαν άλλη διάταξη του κόσμου.   Έχω, λοιπόν, τα μάτια και τ’ αυτιά μου ανοιχτά, για να μην μου ξεφύγει το επαναστατημένο –μόνιμα επαναστατημένο- βάθος των πραγμάτων. Η έμπνευση βρίσκεται πάντα εκεί και περιμένει όποιον είναι έτοιμος να την δει.

Ποια είναι η σχέση σας με τη λογοτεχνία;

Είναι ασφαλώς το μοναδικό περιβάλλον στο οποίο μπορώ να ζήσω. Κατά κάποιον τρόπο, δεν μπορώ να υπάρξω δίχως να επινοώ τρόπους για να μετατρέψω σε λόγο τα πάντα. Είναι σαν να τα έχω βάλει με την γλώσσα, φωνάζοντας: «Ούτε εγώ ούτε εσύ – κι οι δυο μαζί, νεκροί ή ζωντανοί!» Η εποχή μας δοκιμάζει τις λέξεις με πολύ σκληρό τρόπο. Όχι επειδή διαστρέφει τις σημασίες. Αυτό συνέβαινε πάντα: οι κοινωνικές ομάδες πάντα φτιάχνουν δικές τους γλώσσες και κλείνονται μέσα τους. Το ζήτημα σήμερα είναι πως οι μηχανισμοί κοινωνικού ελέγχου χρειάζονται μια μέθοδο μονοσήμαντης επικοινωνίας. Οι λέξεις δεν πρέπει να έχουν Ιστορία, βάθος και πλάτος. Πρέπει να λένε κάτι πολύ συγκεκριμένο. Ξέρουμε πως η λογοτεχνία ζητάει το αντίθετο. Και είναι τραγικό το γεγονός πως ένα μεγάλο μέρος της σύγχρονης λογοτεχνίας το έχει ξεχάσει.

Μπορεί ένα καλό βιβλίο να «σώσει» την ψυχή μας;

Ασφαλώς – όπως οτιδήποτε άλλο καλό.

Τα επόμενα σχέδιά σας;

Να κάνω τα πάντα και όσο πιο σύντομα γίνεται, γιατί μετά έχω να κάνω τα πάντα.

*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο ενημερωτικό portal www.tvxs.gr (18-2-15).