6 Φεβ 2015

Παγκόσμια ιστορίας της τρομοκρατίας», ένα δοκίμιο από το… κλάμα στους θεσμούς


Toυ Κώστα Μαρδά

Μια διαφορετική προσέγγιση στο μεγάλο ζήτημα της εξωθεσμικής βίας αποτελεί το βιβλίο «Παγκόσμια ιστορία της τρομοκρατίας» του Γιώργου Μπλάνα, που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις vakxikon.gr. Ο συγγραφέας, με ξεχωριστή θητεία στην ποίηση και τη δοκιμιογραφία, κάνει μια επισκόπηση του τρόμου που ενυπάρχει από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. «Η πρώτη τρομοκρατική ενέργεια στην ζωή κάθε ανθρώπου είναι εκείνο το παρατεταμένο κλάμα, με το οποίο προσπαθεί να εξασφαλίσει την τροφή του». Η τέχνη, η φιλοσοφία, η επιστήμη –επισημαίνει- μπορεί να είναι προσπάθειες των ανθρώπων να εξωραΐσουν τα αιμοβόρα ένστικτά τους, όπως ισχυρίστηκε ο Φρόιντ, αλλά παράλληλα ρίχνονται συχνά με μανία στον αγώνα της εξόντωσης των ανθρώπων από ανθρώπους και αποτελούν στήριγμα των εξουσιών. «Οι άνθρωποι δεν είμαστε παρά προϊόντα των θεσμών μας. Ανάποδα θηρία, άγγελοι σαρκοβόροι. Ο μοναδικός τρόπος να υπάρχουμε είναι οι θεσμοί».
Αναζητώντας τον ορισμό της τρομοκρατίας καταγράφει αυτόν που προέρχεται από την αμερικανική κυβέρνηση: «Προμελετημένη βία με πολιτικά κίνητρα που διαπράττεται εναντίον μη εμπόλεμων στόχων από μη επίσημους εθνικά ή κρυφούς παράγοντες, προκειμένου να επηρεάσουν μια μερίδα πολιτών». Το δε λεξικό της Οξφόρδης προτιμά ένα γενικό ορισμό: «Πολιτική πρακτική που στοχεύει να σπείρει τον τρόμο στους αντιπάλους κάποιας πολιτικής άποψης, χρησιμοποιώντας μεθόδους εκφοβισμού».
Ξεκινώντας από την αρχαία μυθολογία αναφέρεται στον Θησέα ο οποίος έπρεπε να πατάξει την τρομοκρατία που ασκούσε στην Αθήνα η Κρήτη με τον Μινώταυρο, ο οποίος κατασπάραζε Αθηναίους νέους και νέες. Ο μυθικός ήρωας κατάφερε να απαλλάξει τους συμπολίτες του από αυτήν την μορφή τρομοκρατίας, χρησιμοποιώντας λογική ανάλυση, έστω και αν ο μίτος του δόθηκε από μια ερωτευμένη γυναίκα την Αριάδνη.
«Οι μυθικοί άθλοι του Θησέα- λέει ο συγγραφέας- μιλούν καθαρά. Τι λένε; Τρομοκρατία είναι η απρόκλητη βία. Τρομοκρατία είναι η αφαίρεση του δικαιώματος στην ταυτότητα. Τρομοκρατία είναι η ζωώδης καταστροφή της ζωής και της περιουσίας του άλλου. Τρομοκρατία είναι η καταναγκαστική εργασία. Τρομοκρατία είναι η εξαπάτηση. Τρομοκρατία είναι η αναίτια πρόκληση του άλλου. Τρομοκρατία είναι η αφαίρεση του δικαιώματος της διαφορετικότητας. Τρομοκρατία είναι η ομαδοποίηση με στόχο την επιβολή. Τρομοκρατία είναι η συνομωσία. Τρομοκρατία είναι η υποτέλεια. Τρομοκρατία είναι ο θρησκευτικός σκοταδισμός». 

Αφού αναφερθεί στην τρομοκράτηση των ανθρώπων από το Θεό με τον κατακλυσμό του Νώε, χαρακτηρίζει την Παλαιά Διαθήκη «εγχειρίδιο τρομοκρατίας». Τέτοιες αντιστοιχίες εντοπίζει και στην ελληνική μυθολογία με τον Δία να κατακλύζει τη γη με νερά, επειδή θύμωσε με τους ανθρώπους αλλά φρόντισε να σώσει τον Δευκαλίωνα. Ο Ήφαιστος, ο Ερμής, ο Άρης χαρακτηρίζονται κλασικοί εκτελεστές των τιμωριών που επιβάλλει ο Δίας για να παραδειγματιστούν οι θνητοί. Στην περίπτωση του Προμηθέα, ο Ήφαιστος συνοδεύεται από το Κράτος και τη Βία. 

Το δοκίμιο των 97 σελίδων περιλαμβάνει τα κεφάλαια: Ο Όμηρος, ο Καντ και ολίγα περί κοινωνικής ψυχολογίας, Ο Θησέας και τα αρχαία πρόσωπα της τρομοκρατίας, Η τρομοκρατία της αρένας, Η τρομοκρατία της ομάδας, Ο προφήτης τρομοκράτης. Ο Βλάχος πρίγκιπας, οι Έλληνες κομμουνιστές και ο Γουτεμβέργιος. Ο τρομοκρατημένος τρομοκράτης. Η τρομοκρατία των προγόνων. Ο βεζίρης, ο ποιητής και ο «χασικλής». Και το επίμετρο: Η «ασθένεια» του πολέμου. Κράτος και τρέλα.

*Η βιβλιοκριτική δημοσιεύτηκε στο ενημερωτικό portal ΑΠΕ (3-2-15).