29 Ιουν 2015

Συνέντευξη του Στέλιου Χαραλαμπόπουλου


Στον Νέστορα Πουλάκο

Γυρίσατε πίσω στο χρόνο, κάνοντας μία ταινία για ένα ιστορικό πρόσωπο της Αριστεράς, της αγωνιστικής πολιτικής και εν γένει της χώρας μας. Θεωρείτε ότι ο Γρηγόρης Λαμπράκης και το μήνυμά του παραμένουν σύγχρονα και επίκαιρα στις μέρες μας;
Είναι γνωστό ότι η  δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη αποτελεί τομή στη νεοελληνική ιστορία και επέδρασε καταλυτικά στις περαιτέρω εξελίξεις τόσο στην κεντρική πολιτική σκηνή όσο και στο επίπεδο της κινητοποίησης των μαζών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η νεολαία που γεννήθηκε στο όνομά του -Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη- που με τη δράση της σημάδεψε τη σύντομη δεκαετία του ΄60. Υπήρξε μια άνοιξη τότε, η οποία έμεινε ημιτελής, λόγω της Χούντας. Στην κηδεία του Λαμπράκη απελευθερώνεται ένα τεράστιο συναισθηματικό φορτίο. Γίνεται έτσι φανερή η ανάγκη του λαού να ξεχωρίσει ένα πρότυπο, να δημιουργήσει έναν ήρωα, με τον  οποίο να ταυτιστεί. Ουσιαστικά τη μέρα της κηδείας του ο Λαμπράκης ξαναγεννιέται και φτιάχνεται ο μύθος του. Πιστεύω ότι οι κοινωνίες έχουν ανάγκη την παραδειγματική αξία του ήθους. Το ήθος του Λαμπράκη ενέπνευσε πολλούς να ακολουθήσουν το παράδειγμά του. Αρκετοί από τους νεολαίους εκείνης της εποχής τίμησαν το σύνθημα «Κάθε νέος και Λαμπράκης» και στη Δικτατορία αγωνίστηκαν και υπέφεραν, φυλακιζόμενοι, εξοριζόμενοι, βασανιζόμενοι. Σε εποχές ευμάρειας, οι ήρωες περνούν στην αφάνεια, η κοινωνία δεν τους αναζητά. Σε εποχές κρίσης όμως, όπως αυτή που βιώνουμε, το όνομα του Λαμπράκη έρχεται ξανά στα στόματα των νέων που διαδηλώνουν στους δρόμους.

Ποιο είναι αυτό το στοιχείο που σας παρακίνησε να γυρίσετε τη ζωή και τη δράση του Γρηγόρη Λαμπράκη;
Ήμουν 7 χρονών όταν έγινε η δολοφονία του Λαμπράκη. Οι γονείς μου είχαν πάει στην κηδεία και όταν γύρισαν μου είπαν πως σκότωσαν ένα πολύ καλό άνθρωπο, έναν αγωνιστή της ειρήνης, έναν γιατρό που κοίταζε τους φτωχούς δωρεάν, έναν αθλητή που δόξασε την πατρίδα του με τις επιδόσεις του και είχα εντυπωσιαστεί. Πρόκειται λοιπόν για μια μνήμη που έρχεται από τα παιδικά μου χρόνια και κάτι που με απασχολεί σε μεταγενέστερα χρόνια, το ρόλο της προσωπικότητας στην ιστορία, πώς, δηλαδή, διαμορφώνεται ένας ήρωας και σε ποια στοιχεία του «ακουμπά» η συλλογική συνείδηση.  

Οι παρακρατικοί που δολοφόνησαν τον Λαμπράκη και γενικά το ακροδεξιό παρακράτος που πηγαίνει παράλληλα με τις εκάστοτε κυβερνήσεις και το σύστημα, με ποιο πρόσωπο εμφανίζονται στην εποχή μας; Έχουν εξαλειφθεί ή παραμένουν στη σκιά των γεγονότων έτοιμοι να επέμβουν;
Υπάρχουν πολύ μεγάλες διαφορές ανάμεσα στο χθες και το σήμερα. Το τότε παρακράτος προερχόταν κατευθείαν από την περίοδο της γερμανικής κατοχής  και είχε στελεχωθεί από τους δωσίλογους και τους συνεργάτες των Γερμανών. Ο Εμφύλιος, που ακολούθησε, χρησιμοποιήθηκε σαν «πλυντήριο» γι’ αυτούς τους ανθρώπους, οι οποίοι κατάφεραν να επιβιώσουν και αναρριχήθηκαν σε σημαντικές θέσεις στον κρατικό μηχανισμό  Αυτό το παρακράτος, όπως αποδείχτηκε, έφτανε πολύ ψηλά. Τεράστιες είναι και οι ευθύνες της κυβέρνησης Καραμανλή, μεγάλη και η ανάμειξη του Παλατιού. Σήμερα, τα παρακρατικά στοιχεία έχουν ως κοινό χαρακτηριστικό τη μεγάλη διείσδυσή τους στους μηχανισμούς καταστολής . Είναι γνωστό ότι στα ειδικά σώματα της αστυνομίας «σαρώνουν».  Δε βρίσκονται σε ψηλότερο επίπεδο, γιατί δεν είναι οι θεσμοί τόσο διαβρωμένοι  αλλά τουλάχιστον στο επίπεδο της αστυνομίας το πρόβλημα είναι σοβαρό.

Κατά τη γνώμη σας, ποια θα ήταν η «θέση» του Γρηγόρη Λαμπράκη σε μια κυβέρνηση της Αριστεράς σαν αυτή που βιώνουμε πλέον;
Δεν γνωρίζω. Θεωρώ σίγουρο όμως πως η ανθρωπιστική κρίση που περνάμε θα κινητοποιούσε στο έπακρον τα αριστερά και ανθρώπινα ανακλαστικά του.  

Ποια είναι τα επόμενα κινηματογραφικά σας σχέδια; Θα παραμείνετε στην τέχνη του ντοκιμαντέρ ή θα επιστρέψετε με μια ταινία μυθοπλασίας;
Για μένα δεν υπάρχει διάκριση. Και τα δύο είναι αδιαίρετα, είναι κινηματογράφος. Αυτή τη στιγμή ξεκινώ μια ταινία μυθοπλασίας και παράλληλα, εδώ και χρόνια, δουλεύω ένα ντοκιμαντέρ για το οποίο έχω συλλέξει πολύ και σπάνιο υλικό.

*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στην ετήσια έκδοση της Π.Ε.Κ.Κ. ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ 2014.