29 Μαΐ 2015

Το ποιητικό χρυσάφι του Κακίση


 
Toυ Δήμου Χλωπτσιούδη

Η παρουσία του Σωτήρη Κακίση (1954) στα ελληνικά γράμματα δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη. Με 20 ποιητικές συλλογές (η πρώτη το 1978) και δεκάδες αξιόλογες μεταφράσεις αρχαίων λυρικών και νεώτερων ή σύγχρονων ποιητών, ο Κακίσης άφησε τη σφραγίδα του στην σύγχρονη λογοτεχνία. 35 έτη, λοιπόν, in libris και στο πλαίσιο του αφιερώματος για τον λογοτέχνη στο τεύχος 26 του περιοδικού Vakxikon.gr, επανεκδόθηκε η εξαντλημένη ποιητική συλλογή «Χρυσάφι στον αέρα!» (vakxikon.gr, 2014) μετά από 26 χρόνια (Ίκαρος, 1988).

Με σθένος πειραματίζεται με τη μορφή, το στίχο και τη γλώσσα, ακροβατεί στη λεκτική ανισορροπία οριοθετώντας τη δική του σχοινοβασία στην ποίηση. Η γλώσσα του τολμηρή. Απόλυτη είναι η κυριαρχία των ρημάτων, των ουσιαστικών και των επιρρημάτων (ένα τόσο παρεξηγημένο μέρος του λόγου). Είναι ένας μόνιμος διάλογος με τον εαυτό του, χωρίς απάντηση. 

Παιγνιώδες ύφος ενός συνεχούς πειραματισμού, πλούσιο σε τολμηρές εκφράσεις, λαγνεία, ευσύνοπτα μηνύματα. Διατηρεί μία εκκεντρική γραφή που επιτείνεται από τη στιχουργική μορφή, την πρόζα και τη γλώσσα του. Η έκφρασή του κάτω από μια αδιόρατη υπερρεαλιστική σκιά παραμένει πρωτοτυπεί με τη γλωσσική λιτότητα πλάι σε μεταμοντέρνες μεταφορές και κλασσικές παρομοιώσεις.

Διακρίνεται μία ιδιαίτερη θεατρικότητα που ενισχύεται με το α΄ ενικό γραμματικό πρόσωπο. Φαίνεται σα να σκηνογραφεί τον εαυτό του σε μία αόρατη σκηνή και να συνομιλεί, να αφηγείται και να προκαλεί, τον ακροατή/αναγνώστη. Οι συνειρμοί αποτελούν το κονίαμα που συνδέει τα κοινωνικά βιώματα με την ειρωνεία, την εξομολόγηση, την υπαρξιακή ή στοχαστική αναρώτηση. 

Ο ποιητής επιλέγει την εκφραστική οδό της αφήγησης με πεζολογική μορφή. Μία ιδιόμορφη μικροπερίοδος τεχνοτροπία μοιάζει σαν από λάθος να συγκολλά τους "στίχους" σε "παραγράφους" και στην ουσία να απαρτίσουν το ποίημα. Οι "στίχοι" του ξεχωρίζουν με τις τελείες και το ακόλουθο πεζό εναρκτήριο γράμμα. Γενικώς στην ποίηση του Κακίση τα κεφαλαία γράμματα απουσιάζουν. Εκτός από τα κύρια ονόματα δεν υπάρχουν κεφαλαία. Έτσι η απαγγελία αποκτά μία ταχύτητα, σα να βιάζεται να πει όσα θέλει ο ποιητής. Οι τελείες (με το ακόλουθο πεζό γράμμα) προσμοιάζουν με μια μικρή, κοφτή, ανάσα μέσα στην επιταχυνόμενη λυρική αφήγηση.

Ο Κακίσης αντιστέκεται σθεναρά στις σειρήνες της ποπ λογοτεχνίας που ακμάζουν στην εποχή του. Έχει υιοθετήσει έναν συνδυασμό κλασσικού και μεταμοντέρνου. Δίχως υπεροψία θέτει υπαρξιακά (ρητορικά) ερωτήματα στο βουβό ακροατή με τρυφερότητα. Μέσα από ένα αφηγητικό στυλ εκθέτει το αστικό τοπίο της μελαγχολίας, της μοναχικότητας και των εμμονών. Ο πόνος, οι σκιές της πόλης που τρομοκρατούν το σύγχρονο άνθρωπο, οι αυταπάτες του, ο καταναλωτισμός (σε όνειρα και αγαθά) αποτελούν τις αφετηρίες της ποιητικής του. Συγκινεί και ισορροπεί πάνω στον ιστό της προκλητικότητας, της εκκεντρικότητας στην έκφανση, του ενθουσιασμού δίχως εξάρσεις, του ονειροπολήματος και του αινιγματικού –ήπιου- σαρκασμού. Μέσα από την ποίηση ερωτεύεται, συλλογίζεται, καυτηριάζει.

Οι θεματικές του προέρχονται από τις μικρές καθημερινές λεπτομέρειες των κοινωνικών βιωμάτων, από ένα στιγμιότυπο κινηματογραφικής ταινίας, από μία εικόνα καθημερινής τρέλας, τον έρωτα, το ποδόσφαιρο. Απαντώνται επιρροές κινηματογραφικές (superman, Μπάστερ Κίτον, Ακίρο Κουροσάβα, Τσάντλερ) ή μουσικές (Μαρία Κάλλας). Άλλωστε, η θητεία του στη μουσική και στον κινηματογράφο αποτελούν δύο ξεχωριστά κεφάλαια του ίδιου πνευματικού βίου. Αν ο ένας πνεύμονας του Κακίση αναπνέει ποίηση, ο άλλος αναπνέει μουσική.

Η ποίησή του είναι αινιγματική. Συμβολισμοί και αλληγορικά σχήματα δημιουργούν ένα σφιχτό -και συχνά κρυπτικό- σύνολο που στέκεται μακριά από το ευρύ κοινό. Η ποίησή του όμως δεν είναι ελιτίστικη. Αποφεύγει τις αριστοκρατικές κορώνες, δίχως να μειώνει την ευγένεια της τέχνης. Έχει το προτέρημα να εκφράζει τα πιο πολύπλοκα ψυχολογικά προβλήματα μ' έναν πλάγιο τρόπο, μέσα από κάποιο θολό και αόριστο φως, που ενώ δεν αφαιρεί τίποτε απ' την οξύτητα τους, τους προσδίνει συγχρόνως και μια μαγεία απαραίτητη για να δημιουργηθεί ο ποιητικός λόγος.

Αν και θεωρήθηκε σνομπ και εκκεντρικός (ήταν σίγουρα ακατανόητος από το ευρύ αναγνωστικό κοινό) συνέχισε τους πειραματισμούς της ποιητικής παράδοσης, μέσα από τη σεμνότητα που ποτέ δεν έγινε σεμνοτυφία, δήθεν κι επιτηδευμένη. Άλλωστε, η τέχνη είναι μία αέναη δοκιμή και μία συνεχής πρόκληση. Η ποιότητα κρύβεται ακριβώς στην ισορροπία και στη διαχρονικότητα των καλλιτεχνικών μηνυμάτων. Τα δημιουργήματά του δεν κρύβουν παρά την συγκεκαλυμμένη ομορφιά μιας χειρονομίας που στάθηκε μετέωρη, στις σφαίρες ενός κόσμου όπου τίποτα δεν ολοκληρώνεται, και που όλα μένουν ίσως για πάντα ασυγκόλλητα (αλλά αυτάρκη), μέσα στη δική τους απλησίαστη όσο όμως και τρυφερή μοναξιά.

Ο Τάσος Λειβαδίτης σημείωνε πως πολλές φορές γράφοντας για ένα βιβλίο βλέπει κανείς το αδιέξοδο του να μιλήσει απλά, να "εξηγήσει" το βιβλίο μια και στην ποίηση δεν υπάρχουν εξηγήσεις ή ερμηνείες για έναν κριτικό. Η κριτική οφείλει να προσεγγίζει την ποίηση αναζητώντας νεωτερισμούς και τόλμη στον γλωσσικό και καλλιτεχνικό πειραματισμό ενός δημιουργού. Η κριτική δε δικάζει ούτε υμνεί. Μεταγγίζει την καλλιτεχνική έκφραση στο περιορισμένο της κοινό και αναζητά τη διαφορετικότητα και την καινοτομία.

Υπό ένα τέτοιο πρίσμα ο Κακίσης ανύψωσε την ποίηση και την έβγαλε από τα καλούπια που εγκλωβίστηκε για δεκαετίες και στάθηκε απέναντι στην ποπ λογοτεχνική κουλτούρα που γιγαντώθηκε κατά την ποιητική του νιότη.

*To κείμενο δημοσιεύτηκε στο ενημερωτικό portal www.tvxs.gr (16-5-15).

28 Μαΐ 2015

Κριτική κινηματογράφου 23/5/2015

Του Νέστορα Πουλάκου


Χαμένος παράδεισος

Γαλλία, Ισπανία, Βέλγιο, Παναμάς – 2014. Σκηνοθεσία: Αντρέα Ντι Στέφανο. Σενάριο: Αντρέα Ντι Στέφανο, Φραντσέσκα Μαρτισάνο. Παίζουν οι: Τζον Χάτσερσον, Μπενίσιο Ντελ Τόρο, Άνα Ζιραρντό. Διάρκεια: 120΄. Διανομή: Odeon.

Μεταξύ θρίλερ και περιπέτειας, αυτή η σκηνοθετικά δεξιοτεχνική δουλειά του πρωτοεμφανιζόμενου Αντρέα Ντι Στέφανο μας εισάγει στον ιλουστρασιόν κόσμο του διαβόητου εμπόρου ναρκωτικών Πάμπλο Εσκομπάρ, χωρίς όμως να επικεντρώνεται τόσο σε αυτόν όσο στο τοξικό κακό που κάνει στους ανθρώπους γύρω του. Όλα μοιάζουν ειδυλλιακά για τον Καναδό σέρφερ Νικ όταν φτάνει στην Κολομβία. Το τοπίο, ο τρόπος ζωής αλλά και ο απρόσμενος έρωτας του με την Μαρία θα τον «πείσουν» να μείνει για πάντα στη χώρα. Ώσπου ανακαλύπτει ότι η Μαρία είναι ανιψιά του Πάμπλο Εσκομπάρ, του θρυλικού εμπόρου κοκαΐνης της Λατινικής Αμερικής και γκάνγκστερ. Σύντομα θα μπλεχτεί κι αυτός στην ομερτά της φαμίλιας και θα πρέπει να παλέψει πολύ για να ξεφύγει.

agnosti-gi

Άγνωστη γη

Υεμένη, Κύπρος, Ελλάδα – 2012. Σκηνοθεσία-Σενάριο: Μανουέλ Ντε Κόκο. Παίζουν οι: Μανουέλ Ντε Κόκο, Σάγια Σαλέμ. Διάρκεια: 78΄. Διανομή: Filmboy Pictures.

Η σινεφίλ αυτή ταινία του ελληνικής καταγωγής Μανουέλ Ντε Κόκο υπέστη λογοκρισία τόσο στην Υεμένη όσο και σε άλλες αραβικές χώρες. Ο «θόρυβος» που την συνοδεύει της έδωσε συμμετοχή στο Φεστιβάλ Γενεύης και τη Χρυσή Αφροδίτη στο Φεστιβάλ Κύπρου. Πρόκειται για το ντοκιουντράμα ενός σύγχρονου ναυαγού, από τους χιλιάδες που παραδέρνουν στη Μεσόγειο καθημερινά, στην Υεμένη και στην ευρύτερη περιοχή της Αραβικής Άνοιξης (το 2011) και των μουσόνων.

h-syntagh-ths-polet

Η συνταγή της Πωλέτ

Αυστρία – 2014. Σκηνοθεσία-Σενάριο: Σουνταμπέ Μορτεζάι. Παίζουν οι: Ραμασάν Μινκαΐλοφ, Ασλάν Ελμπιέφ. Διάρκεια: 98΄. Διανομή: Seven Films/Spentzos Film.

Θυμίζοντας την ξεκαρδιστική βρετανική κωμωδία «Του θεού το χόρτο» με την απίθανη Μπρέντα Μπλέθιν (πίσω στο 2000), η γαλλική αυτή κωμωδία με την άλλοτε μούσα του Πέδρο Αλμοδόβαρ, Κάρμεν Μάουρα («Γυναίκες στα πρόθυρα νευρικής κρίσης», «Αμαρτωλές καλόγριες»), μας λύνει στα γέλια με τη σούπερ γιαγιά που ανακαλύπτει τον κόσμο της μαριχουάνας για να βγάλει τα προς το ζην και να περνάει καλά. Μια αντισυμβατική γιαγιά λοιπόν που μπλέκει σε νέες περιπέτειες παρά τα χρόνια της.

*Τα κείμενα δημοσιεύτηκαν στην εβδομαδιαία εφημερίδα ΣΤΟ ΚΑΡΦΙ (23-5-15).

27 Μαΐ 2015

Pass2Day | Μουσικά νέα | #127



Pass2Day. O Διονύσης Κούτρας επιμελείται τη μουσική στήλη του vakxikon.blogspot.gr. Kάθε Τετάρτη στο blog γράφει για μουσική. Και κάθε Δευτέρα βράδυ στο Vakxikon Radio, 10-12, παίζει μουσική και μιλάει γι' αυτήν. 
 
Eπιμέλεια: Διονύσης Κούτρας



 
Οι δέκα μεγαλύτεροι ποπ καλλιτέχνες όλων των εποχών

Το περιοδικό Ultimate-Guitar, το οποίο είναι το αγαπημένο μουσικό περιοδικό της στήλης, έκανε ακόμη ένα δημοψήφισμα με τους καλύτερους ποπ τραγουδιστές όλων των εποχών. Αξίζει να σημειωθεί ότι στην ψηφοφορία συμμετείχαν μεταλλάδες, ροκάδες και κόσμος από κάθε είδους μουσικής. Το αποτέλεσμα είναι εύκολο. Εσείς ποιον θα ψηφίζατε; Ποιο είναι το πρώτο ονομα που σας έρχεται στο μυαλό; Ο βασιλιάς της ποπ Michael Jackson είναι αυτός λοιπόν που ξεχώρισε με διαφορά από τους υπόλοιπους. Στις υπόλοιπες θέσεις βρίσκουμε μεγάλα ονόματα, αλλά και καλλιτέχνες όπως οι The Beach Boys και Bee Gees να βρίσκονται στην πρώτη δεκάδα.

10. Elvis Presley
09. Stevie Wonder
08. The Beach Boys
07. Bee Gees
06. Prince
05. ABBA
04. David Bowie
03. Elton John
02. The Beatles
01. Michael Jackson


Ο άνθρωπος που συμμετείχε στον πιο πετυχημένο δίσκο όλων των εποχών Thriller Louis Johnson, έφυγε από την ζωή σε ηλικία 60 ετών. Ο μπασίστας που έδωσε την νότες από το μπάσο του σε κομμάτια όπως τα Billie Jean και Don't Stop, αλλά συνεργάστηκε και με ονόματα όπως Björk, Paul McCartney, Aretha Franklin, Stevie Wonder και πολλούς άλλους. Ο παραγωγογός του Michael Jackson, Quincy Jones δηλώνει: «Ο Louis ''Thunder Thumbs'' Johnson ήταν ένας από τους κορυφαίους. Πάντα τον θεωρούσα ως σημαντικό μέρος όλης της ομάδας παραγωγής μου».

25 Μαΐ 2015

Οι απέναντι του Σωτήρη Κακίση (αποκλειστική διακίνησ από το Βιβλιοπωλείο του Βακχικόν)


Μπορεί να λείπει ο "άγιος" Βασίλης Αυλωνίτης. Υπάρχει όμως ο "μέγας αρχιερεύς" Νίκος Σταυρίδης. Μπορεί να λείπει η "οσία" Σαπφώ Νοταρά, η "δαιμονική" Γεωργία Βασιλειάδου. Υπάρχει όμως ο "διάολος" Κώστας Χατζηχρήστος. Μπορεί πολλοί να λείπουν από το βιβλίο αυτό, από τη ζωή μας. Είναι όμως "όσοι είναι" το πρόσχημα: για πράγματα πέρα από τον κινηματογράφο μιλάμε, σε υποθέσεις πίσω από την οθόνη αναφερόμαστε: για "όλα όλοι" εδώ μέσα ενδιαφέρονται, με "όλα όλοι" ασχολούνται. 

Άνθρωποι αισθηματικοί κι αμετανόητοι, αποκαλύπτονται ευγενικά, υποκλίνονται χωρίς αλαζονεία, όσο τα χειροκροτήματα τους κρατάνε. Λένε, δηλαδή, πιο πολλά από τις φωτογραφίες τους έξω απ' τους κινηματογράφους, διευκρινίζουν αρκετές αιτίες των προβολών τους, "υπερ-φωτίζουν" συγκινητικά μερικές σκηνές του έργου τους. Ένα βιβλίο γεμάτο από συνεντεύξεις ηθοποιών και σκηνοθετών του ελληνικού και ξένου κινηματογράφου με πάρα πολλές φωτογραφίες από το αρχείο τους.

Κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Κίνητρο και ήταν από καιρό εξαντλημένο. Πλέον διατίθεται από το βιβλιοπωλείο των Εκδόσεων Vakxikon.gr.

ΟΙ ΑΠΕΝΑΝΤΙ
Συζητήσεις με πρόσωπα της ελληνικής οθόνης
Σωτήρης Κακίσης
εξώφυλλο: Μπέτυ Λιβανού

22 Μαΐ 2015

Mια ελληνική ταινία στο ναό του Walt Disney!


Του Νέστορα Πουλάκου
 
H πολυβραβευμένη ελληνική ταινία μικρού μήκους Counting Happiness της Βενετίας Ευρυπιώτου «κατακτά» το ναό του Walt Disney, σήμερα Κυριακή 17 Μαΐου, στο πλαίσιο του 10th REDCAT International Children’s Film Festival, που διεξάγεται αυτές τις ημέρες στο Λος Άντζελες των Η.Π.Α.

Πρόκειται για μια μεγάλη διάκριση για τη χώρα μας, καθότι το REDCAT International Children’s Film Festival θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα και πολύ δημοφιλή κινηματογραφικά φεστιβάλ για παιδιά παγκοσμίως.

Το Counting Happiness της Βενετίας Ευρυπιώτου συνεχίζει με αυτόν τον τρόπο την πετυχημένη του πορεία σε φεστιβάλ ανά τον κόσμο. Μάλιστα, τον περασμένο Φεβρουάριο προβλήθηκε στο εξίσου σημαντικό φεστιβάλ για παιδιά BAMkids Film Festival της Νέας Υόρκης, όπου συμπεριλήφθηκε από τον συντάκτη των Ν.Υ. Τimes Laurel Graeber στα highlights της διοργάνωσης.

Στην ταινία της Βενετίας Ευρυπιώτου (12.18′, 2013), παρακολουθούμε την ιστορία του 5χρονου Χασάν. Είναι ένα αγοράκι πέντε χρονών που ζει μόνο του στους δρόμους του Νέου Δελχί πουλώντας κουρδιστά κοτοπουλάκια. Ο μικρός Χασάν είναι η προσωποποίηση της χαράς της ζωής και της αποφασιστικότητας. Οι περιπέτειές του τον οδηγούν στο μυστικό που πρώτος διατύπωσε ο Αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος Αριστοτέλης: «Η ευτυχία εξαρτάται από εμάς».

Το Counting Happiness έχει προβληθεί σε περισσότερα από 40 διεθνή φεστιβάλ κινηματογράφου, έχοντας λάβει δεκάδες βραβεία και διακρίσεις, μεταξύ άλλων στον Καναδά, στο Τσάρλεστον, στο Μανχάταν, στην Κίνα, στη Μαδρίτη, στην Κύπρο, στο Μιλάνο, στο Λος Άντζελες αλλά και στα δικά μας της Δράμας και της Ολυμπίας.

*To κείμενο δημοσιεύτηκε στο site της εβδομαδιαίας εφημερίδας ΣΤΟ ΚΑΡΦΙ (17/5/15).

Στοπ Καρέ

Του Νέστορα Πουλάκου

Τα σύννεφα του Σιλς Μαρία

ta-synnefa-toy-sils-maria 

Γαλλία, Ελβετία – 2014. Σκηνοθεσία-Σενάριο: Ολιβιέ Ασαγιάς. Παίζουν οι: Ζιλιέτ Μπινός, Κρίστεν Στιούαρτ, Κλόε Γκρέις Μόριτς. Διάρκεια: 124΄. Διανομή: Weird Wave.

Μια ωδή αλλά και μια βαθιά μελέτη στη γυναικεία φύση και ματαιοδοξία από τον σημαντικό Γάλλο σκηνοθέτη Ολιβιέ Ασαγιάς («Κάρλος», «Μετά το Μάη»). Βασισμένος σε μια ιδέα της Ζιλιέτ Μπινός, η οποία μάλιστα υποδύεται την κεντρική ηρωίδα, ο Ασαγιάς γράφει για τη δύση της καριέρας μιας σπουδαίας κινηματογραφικής σταρ. Όταν δέχεται την πρόταση να πρωταγωνιστήσει, αυτή τη φορά στον ρόλο της μεγαλύτερης σε ηλικία γυναίκας, στο θεατρικό που την έκανε διάσημη στην αρχή της καριέρας της, τότε αντιμετωπίζει ζηλόφθονα τη νεαρή στάρλετ που «αρπάζει» τη «νεότητά» της και απομονώνεται μαζί με τη βοηθό της στις ελβετικές Άλπεις. Αναπάντεχο βραβείο γυναικείου ρόλου στα γαλλικά Σεζάρ για την Κρίστεν Στιούαρτ («Λυκόφως»), που υποδύεται τη βοηθό της ηρωίδας.

Σημαδεμένοι δρόμοι

shmademenoi-dromoi 

Αυστρία – 2014. Σκηνοθεσία-Σενάριο: Σουνταμπέ Μορτεζάι. Παίζουν οι: Ραμασάν Μινκαΐλοφ, Ασλάν Ελμπιέφ. Διάρκεια: 98΄. Διανομή: Seven Films/Spentzos Film.

Μια από τις καλύτερες αυστριακές ταινίες του 2014 εισχωρεί στο μεταναστευτικό μπλοκ της χώρας και συγκεκριμένα σε μια οικογένεια Τσετσένων. Όταν ανακοινώνεται ότι ο πατήρ φαμίλιας σκοτώνεται στον πόλεμο, ο 11χρονος Ραμασάν αναλαμβάνει να ενηλικιωθεί πρόωρα ώστε να φροντίσει τη μητέρα και τις δύο αδελφές του. Σκληρός ρεαλισμός με έθνικ πινελιές μιας διαφορετικής, από την ευρωπαϊκή, κουλτούρας.

Παζολίνι

pasolini 

Ιταλία, Γαλλία – 2014. Σκηνοθεσία: Έιμπελ Φεράρα. Σενάριο: Μαουρίτσιο Μπράουτσι. Παίζουν οι: Γουίλεμ Νταφόε, Ρικάρντο Σκαρμάτσο, Νινέτο Ντάβολι. Διάρκεια: 86΄. Διανομή: Strada Films.

Ένας από τους πλέον αμφίσημους σκηνοθέτες, ο Έιμπελ Φεράρα («Διαφθορά») σκηνοθετεί ένα θέμα-ταμπού για πολλές δεκαετίες στον καλλιτεχνικό χώρο: την τελευταία μέρα του άγρια δολοφονηθέντος σκηνοθέτη, συγγραφέα και ποιητή, εντόνως πολιτικοποιημένου μαρξιστή και αρθρογράφου Πιερ Πάολο Παζολίνι («Σαλό ή 120 μέρες στα Σόδομα»), στην παραλία της Όστια, στα περίχωρα της Ρώμης, το 1975. Πέρα από τον πολιτικό ακτιβισμό του και τις δηκτικές ταινίες του για το πολιτικό σύστημα της Ιταλίας, όπως ήταν το «Σαλό», που μόλις είχε τελειώσει, ουδείς έχει αποκλείσει τη δολοφονία για σεξουαλικά κίνητρα, μιας και ο Παζολίνι ήταν γνωστός ομοφυλόφιλος, που «ψώνιζε» τους εραστές του στον δρόμο.

*Η στήλη δημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία εφημερίδα ΣΤΟ ΚΑΡΦΙ (17/5/15).

21 Μαΐ 2015

Η αρένα της τρομοκρατίας


Toυ Νέστορα Πουλάκου
 
Σε μια εποχή έξαρσης του στοχευμένου τρόμου η τρομοκρατία αποτελεί ίσως μία λέξη πολύ κοινή στο δημόσιο λόγο. Από την οικονομική τρομοκρατία (των ισχυρών εθνών και των κυρίαρχων μίντια) μέχρι την ιμπεριαλιστική τρομοκρατία (που καταγράφηκαν σε Ιράκ και Αφγανιστάν ή σήμερα από το ISIS) αποτελεί ένα θέμα συνεχώς στο επίκεντρο των πολιτικών συζητήσεων με αναφορές σε εθνικοαπελευθερωτικές συγκρούσεις ή παράνομες πολιτικές ομάδες.

Σε ένα τέτοιο επίπεδο -μεταξύ υλικής και συμβολικής βίας, υλικής κι άυλης τρομοκρατίας και τρομοκράτησης- κινείται και το νέο δοκίμιο του βραβευμένου ποιητή και μεταφραστή Γιώργου Μπλάνα, «Παγκόσμια Ιστορία της Τρομοκρατίας» (Vakxikon.gr 2015).

Ο συγγραφέας επιστρατεύει την Ιστορία και την Ψυχολογία και περιδιαβαίνει τα σκοτεινά σοκάκια της φιλοσοφίας με οδηγό του τον τρόμο του ανθρώπου. Ξεπερνώντας τη σύνδεσή της με παρούσες πολιτικές ακρότητες, ανιχνεύει την παρουσία της στην ανθρώπινη Ιστορία και την εντοπίζει στο σύνολο της ανθρώπινης πολιτικής δραστηριότητας.

Με γλώσσα ρέουσα και συνειρμική ο δοκιμιογράφος φωτίζει θέματα που συχνά προσπερνάμε ως ανούσια. Προσεγγίζει ένα τόσο πολυσυζητημένο θέμα με ιδιαίτερη νηφαλιότητα κι ευστοχία προσπερνώντας το δέντρο κι αναζητώντας το δάσος στην ανθρώπινη ψυχή. Δεν εγκωμιάζει τη βία ως "μαμή", αλλά τη βλέπει ως ένα ανθρώπινο χαρακτηριστικό. Δε τη θεοποιεί ούτε την επικροτεί. Στωικά παρακολουθεί το δρόμο προς την τρομοκρατία με μία αδιόρατη απέχθεια. Αρνείται την αναγκαιότητά της όπως και κάθε τρομοκρατική πράξη (υλική ή άυλη). Αρνείται τη λογική ότι «ο άνθρωπος είναι κούτσουρο στην πυρκαγιά ενός θεού ή μιας ιδέας ή ενός έθνους».

Το δοκίμιο ξεκινά από την ελληνική και προχριστιανική μυθολογία καταδεικνύοντας τις αρχαιότατες ρίζες της τρομοκρατίας έως τις βρετανικές δημόσιες τιμωρίες-εκτελέσεις και τα βασανιστήρια, από τους ασσασίνους (που ως όρος το assassin δεν ταυτίζεται με το murderer καθώς υποδηλοί στα αγγλικά τον τρομοκράτη-πολιτικό δολοφόνο) έως  την εγκαθίδρυση κατάστασης πανικού και μόνιμης "έκτακτης ανάγκης" στις ΗΠΑ και τον υπόλοιπο Δυτικό Κόσμο με παράλληλη περιστολή αστικών, πολιτικών κι ανθρωπίνων δικαιωμάτων (επ’ αφορμή τρομοκρατικών επιθέσεων βλ. Patriot Act, Αντιτρομοκρατικό Νόμο, κουκουλονόμο κλπ)

Η τρομοκρατία είναι σύμφυτη με το ανθρώπινο είδος και συνδέεται με την ανάγκη φυγής ή το φόβο της φυγής, ανάλογα με τη θέση του ατόμου στην "αρένα" (θεατής, θύμα, θύτης ή διοργανωτής). Η Βία και το Κράτος, άλλωστε, συνόδευαν το Δία στην τιμωρία του Προμηθέα. Είναι ένα πανάρχαιο πολιτικό φαινόμενο που καταγράφεται στην Παλαιά Διαθήκη, τους μύθους των Ελλήνων (τι άλλο ήταν άλλωστε ο μυθικός Μινώταυρος αν όχι τρομοκρατία στην ηττημένη Αθήνα;), εγκαθιδρύθηκε στη ρωμαϊκή αρένα και συνέχισε στην προπαγάνδα και τη φυσική βία του Μεσαίωνα και του Νεωτερισμού.

Συνδέεται με τον όχλο και την πίστη (θρησκευτική ή πολιτική είναι αδιάφορο, αλλά όλα τελικά στρέφονται στην εξουσία). Η λογική της τρομοκρατίας βρίσκεται κατά το Μπλάνα όχι μόνο στην άσκηση βίας ή το θέαμά της (αρένα), αλλά ακόμα και στην αφήγησή της (χάρτινη αρένα) με στόχο τη συναισθηματική κατάκτηση και τρομοκράτηση του αναγνώστη (προφητείες, προπαγανδιστική ιστόρευση και ιστορία).

Έτσι η τρομοκρατία συνδέεται άμεσα με τη μαζική προπαγάνδα/κατήχηση, τον έλεγχο του όχλου (από την Αποκάλυψη του Ιωάννη έως την πρώτη έντυπη έκδοση το 1499 για τις βιαιότητες του Βλαντ Τσέπες). Άλλωστε, η τρομοκρατία συνδέεται με αυτό που έχει ανάγκη ή επιθυμεί η κυρίαρχη τάξη στρεφόμενη προς τον έλεγχο του όχλου (κυριαρχία της θρησκείας και κοσμική εξουσία, ελεύθεροι εμπορικοί δρόμοι, διατήρηση κατακτήσεων κλπ).

Όπως σημειώνει κι ο δοκιμιογράφος είναι μία μη επιστημονική μελέτη της τρομοκρατίας. Το μικρό αυτό βιβλίο δεν έχει καμία σχέση ούτε με την επιστήμη ούτε με την επιστημονική μελέτη της τρομοκρατίας. Τρομοκρατία είναι αυτό που κάνουν οι άνθρωποι στους ανθρώπους επειδή είναι άνθρωποι. Δηλαδή, επιμένει να μην τρομοκρατείται από τη λογική της λογικής και συγκροτημένης ανάλυσης του ζητήματος, πιστεύοντας ακράδαντα πως μόνον έτσι μπορεί να έχει κάποια ελπίδα να ζήσει τη ζωή του (όσο τον αφήσουν οι τρομοκράτες αντιτρομοκράτες) σαν δική του ζωή.

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο ενημερωτικό portal www.tvxs.gr (15-4-15).

20 Μαΐ 2015

Pass2Day | "Έφυγε" ο τελευταίος βασιλιάς της μουσικής | #126



Pass2Day. O Διονύσης Κούτρας επιμελείται τη μουσική στήλη του vakxikon.blogspot.gr. Kάθε Τετάρτη στο blog γράφει για μουσική. Και το ίδιο βράδυ στο Vakxikon Radio, 10-12, παίζει μουσική και μιλάει γι' αυτήν. 
 
Eπιμέλεια: Διονύσης Κούτρας
 
 

O Βασιλιάς των μπλουζ B.B.King "έφυγε" από την ζωή σε ηλικία 89 ετών, στις 14 Μαΐου. Ο Riley Ben King, όπως ήταν το πραγματικό του όνομα, υπήρξε η έμπνευση και το έναυσμα για να ξεκινήσουν να γράφουν και να παίζουν μουσική πολλοί μεγάλοι καταξιωμένοι καλλιτέχνες. Η μακροχρόνια μάχη του μεγάλου μουσικού με τον διαβήτη είχε σαν αποτέλεσμα τον θάνατο του μετά από αλεπάλληλα εμφράγματα εξαιτίας της μειωμένης ροής αίματος. Ξεκίνησε την καριέρα του την δεκαετία του 1940 παίζοντας μουσική μέσα στα γκέτο της Αμερικής κάνοντας νυχτερινές εμφανίσεις οι οποίες έφθαναν τις 300 τον χρόνο.

Σήμα κατατεθέν του βασιλιά των μπλουζ ήταν η γνωστή κιθάρα Lucille, μια Gibson κιθάρα ειδικά σχεδιασμένη και προσαρμοσμένη για τον μουσικό. Κατά την διάρκεια της καριέρας του είχε χρησιμοποιήσει αρκετές Lucille. Σε όλη την διάρκεια της καριέρας του έχει τιμηθεί με 15 βραβεία  Grammy και έχει  συμπεριληφθεί στο Blues Foundation Hall of Fame, όπως και στο  Rock and Roll Hall of Fame.
 
Ο B.B.King εκτός από τον έρωτα που είχε για την μουσική, είχε και έρωτα με τις γυναίκες. Δεκαπέντε διαφορετικές γυναίκες και δεκαπέντε διαφορετικά παιδιά. Μολονότι όταν ακούς τα μπλουζ του, το πρώτο πράγμα που κάνεις είναι να πιεις ένα μπέρμπον και να ανάψεις ένα τσιγάρο, ο ίδιος δεν έπινε και δεν κάπνισε ποτέ. Ήταν αφοσιωμένος στην μουσική που τόσο απλόχερα χάρισε και θα συνεχίσει να μας χαρίζει, αφήνοντας αυτή την μεγάλη κληρονομιά. Όλη η μουσική κοινότητα αποχαιρέτησε τον B.B.King τονίζοντας την συμβολή του στην μουσική  βιομηχανία..

Είχε υποσχεθεί ότι θα παίζει κιθάρα μέχρι να πεθάνει και το τήρησε...

18 Μαΐ 2015

Συνέντευξη της Άτης Σολέρτη


Toυ Νέστορα Πουλάκου

Η Άτη Σολέρτη (κατά κόσμον Σοφία Αργυροπούλου) γεννήθηκε στην Πάτρα το 1983 και σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Έχει ανθολογήσει και μεταφράσει την Ανθολογία σύγχρονης ισπανόφωνης ποίησης (εκδόσεις Vakxikon.gr 2013) και αυτήν την περίοδο ετοιμάζει την Ανθολογία κουβανέζικης ποίησης, που θα κυκλοφορήσει από τις ίδιες εκδόσεις. 

Ποιήματά της έχουν φιλοξενηθεί σε διάφορους λογοτεχνικούς ιστότοπους και κάποια από αυτά έχουν μεταφραστεί στην ισπανική γλώσσα από τον Μάριο Ντομίνγκεζ Πάρρα.

Η ίδια επίσης ασχολείται με τη μετάφραση σύγχρονης ισπανικής ποίησης. Συνεργάζεται με τα λογοτεχνικά περιοδικά Vakxikon.gr και El Perseguidor (με έδρα την Τενερίφη). Διατηρεί το μπλογκ: atisolerti.blogspot.com

Μιλήστε μας για το τελευταίο σας βιβλίο...
To βιβλίο που εξέδωσα τελευταίο παραδόξως αποτελεί την πρώτη μου απόπειρα γραφής και φέρει τον τίτλο Δαίμονας χωρίς Ταυτότητα. Γράφτηκε πριν από 13 χρόνια και έχει να κάνει με τον διφυή εαυτό, τον δαίμονα, που κρύβει μέσα του κάθε ον που θέλει να χαρακτηρίζεται άνθρωπος. Η συνείδηση στο καλό και στο κακό είναι μεγάλη υπόθεση και δυστυχώς δεν αντέχουν πολλοί στο άκουσμα της φωνής της.

Πως αναζητάτε την έμπνευση μες στα χρόνια της κρίσης;
Δεν την αναζητώ. Η έμπνευση συνήθως έρχεται και σε βρίσκει, κι ας ακούγεται κλισέ. Τα χρόνια της κρίσης, το μόνο που έκαναν πιστεύω είναι να λειτουργήσουν ως μεγεθυντικός φακός μιας ήδη επικρατούσας κατάστασης που έτρεφε εθελοτυφλούντες.

Ποια είναι η σχέση σας με τη λογοτεχνία;
Η σχέση μου με τη λογοτεχνία είναι αυτή δασκάλου-μαθητή, καθοδηγητή - καθοδηγούμενου. Δύσκολη, απαιτητική, λυτρωτική σε κάθε τέλος.

Μπορεί ένα καλό βιβλίο να «σώσει» την ψυχή μας;
Σίγουρα. Αρκεί να έχουμε ανοιχτές τις «πύλες της αντίληψης» και καλή σχέση με τον εαυτό μας. Πρέπει δηλαδή να αφήνουμε το έργο να αποτελέσει το μέσο ενός υπεύθυνου καθρεφτίσματος κάθε εαυτού. Εκεί έγκειται η κατανόηση που φέρει τη «σωτηρία».

Τα επόμενα σχέδιά σας;
Επόμενα σχέδια υπάρχουν και για έκδοση επόμενων βιβλίων μου αλλά και βιβλίων από μετάφραση και ελπίζω να βρεθούν τα κατάλληλα μέσα για να πραγματοποιηθούν. 

*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο ενημερωτικό portal www.tvxs.gr (16-4-15).

15 Μαΐ 2015

Στοπ Καρέ




Του Νέστορα Πουλάκου

ΕΡΩΤΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΜΠΟΥΝΙΑ

Γαλλία – 2014. Σκηνοθεσία: Τόμας Κέιλι. Σενάριο: Τόμας Κέιλι, Κλοντ Λε Παπέ. Παίζουν οι: Αντέλ Χενέλ, Κέβιν Αζαΐς. Διάρκεια: 98΄. Διανομή: Feelgood Entertainment.

Ρομαντική κομεντί που διακρίθηκε στο περυσινό Φεστιβάλ Καννών ως η μεγάλη νικήτρια στο τμήμα Δεκαπενθήμερο Σκηνοθετών, ενώ έλαβε και την διάκριση της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών – FIPRESCI. Ακόμη κέρδισε το μεγάλο βραβείο στο πρόσφατο Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου της Αθήνας. Δύο νεαρά παιδιά, ο «χαλαρός» Ανρό και η «σκληροπυρηνική» Μαντλέν ερωτεύονται ένα καλοκαίρι στην γαλλική εξοχή. Ο έρωτας τους φτάνει πολλές φορές στα άκρα λόγω των αντίθετων χαρακτήρων τους. Μια περιπέτεια τους στο αφιλόξενο δάσος της περιοχής θα δοκιμάσει τη σχέση τους περισσότερο. Η άστοχη ελληνική μετάφραση του τίτλου (κανονικά «Οι μαχητές») δίνει τη θέση της σε ένα τρυφερό «διαμαντάκι» χαρακτήρων.

ΜΙΑ ΥΠΟΣΧΕΣΗ

Γαλλία, Βέλγιο – 2013. Σκηνοθεσία: Πατρίς Λεκόντ. Σενάριο: Πατρίς Λεκόντ, Ζερόμ Τονέρ. Παίζουν οι: Ρεμπέκα Χολ, Άλαν Ρίκμαν. Διάρκεια: 98΄. Διανομή:Seven Films/Spentzos Film.

Ταινία εποχής δια χειρός Πατρίς Λεκόντ («Ο εραστής της κομμώτριας», «Το κορίτσι στη γέφυρα»), με λαμπερούς πρωταγωνιστές, που βγαίνει στις αίθουσες δυο χρόνια μετά. Λίγο πριν την έναρξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου στη Γερμανία, ένας φιλόδοξος νεαρός κερδίζει γρήγορα της εύνοια γνωστού βιομηχάνου ο οποίος τον φέρνει σπίτι του για να εργάζονται εκεί, όταν εκείνος αρρωσταίνει βαριά. Στο σπίτι όμως ο έρωτας του με την σύζυγο του εργοδότη του είναι αναπόφευκτος. Η έλευση του Πολέμου θα τους «χωρίσει» αλλά και θα βγάλει στην επιφάνεια καλά κρυμμένα –έως τότε- πάθη. Για τους λάτρεις του είδους μια κλασικής φόρμας ταινία, βασισμένης στο πολυδιαβασμένο βιβλίο του Στέφαν Τσβάιχ «Ταξίδι στο παρελθόν».

YOGANANDA: ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΗΣ ΑΦΥΠΝΙΣΗΣ

Η.Π.Α. – 2014. Σκηνοθεσία-Σενάριο: Πάολα Ντι Φλόριο, Λίζα Λίμαν. Διάρκεια: 87΄. Διανομή: Danaos Films.

Ένα ντοκιμαντέρ που φιλοδοξεί να μας εμβαθύνει στη ζωή του πρώτου Γιόγκι Παραμαχάνσα Γιογκανάντα, του ανθρώπου που στη δεκαετία του 1920 έφερε τη Γόγκα, όπως την ξέρουμε σήμερα, στον δυτικό κόσμο –αλλά και του ανθρώπου που έγινε σύμβολο «δάσκαλος» του Τζόρτζ Χάρισον των Beatlesκαι του Στιβ Τζομπς της Apple.

*Η στήλη δημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία εφημερίδα ΣΤΟ ΚΑΡΦΙ (9/5/15).