30 Νοε 2015

Wrong term


Τρέφομαι
Όλη μέρα
Αδηφάγα
Με όνειρα
Όταν νυχτώνει
Σε μια γωνιά
Σκοτεινή
Μόνος
Σκυφτός
Ξερνάω
Την ματαιοδοξία τους


Στράτος Π.





27 Νοε 2015

Σήματα/Ο νάνος (Σουζάνα Έρλανγκερ, εκδόσεις Verlag an der Friedensgasse 2015)


Του Δήμου Χλωπτσιούδη

Γράφαμε σε μία παλαιότερη κριτική μας για τη σημασία των μεταφράσεων στην ποίηση από τους εκδότες τόσο προς όφελος της επικοινωνίας του κοινού με ξένους ποιητές όσο και για τους δικούς μας καλλιτέχνες καθώς η επαφή αυτή μας φέρνει σε επαφή με τις κυρίαρχες τάσεις στο εξωτερικό.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της δίγλωσσης έκδοσης των ποιητικών συλλογών της ελληνίστριας Susanna Erlanger από τις ελβετικές εκδόσεις Verlag an der Friedensgasse (κατά αποκλειστική διακίνηση από το βιβλιοπωλείο του vakxikon.gr) σε μία εξαιρετική μετάφραση από τον ποιητή Αλέξιο Μάινα. Στην ουσία πρόκειται για την ποιητική συλλογή «σήματα» και για το σκηνικό ποίημα «ο νάνος».

Τα «σήματα» κινούνται στο πλαίσιο της υπαρξιακής ποίησης, έστω και σε πυρηνικό επίπεδο. Κυρίαρχο στοιχείο είναι το συναίσθημα που πηγάζει από την εκφραστική δεινότητα της ποιήτριας, τις εικονοπλαστικές ακροβασίες και την τολμηρότητά της να πειραματιστεί λεκτικά.

Στην υπαρξιακή ποίηση εντάσσεται ο σκηνικός «νάνος». Πρόκειται για έναν ποιητικό διάλογο επί σκηνής μεταξύ δύο προσώπων, το "νάνο" και τον "άλλο", που θυμίζει τις στροφές και τις αντιστροφές των δραματικών στάσιμων. Έτσι, το ποίημα αποκτά μία ιδιαίτερη θεατρικότητα (σκηνικό). Και η παραστατικότητα υποστηρίζεται εσωτερικά από τη σκηνοθετική και τη σκηνογραφική απεικόνιση της ποιητικής σύνθεσης κατά το θεατρικό πρότυπο όπου οι διάλογοι αποκαλύπτουν την σκηνογραφία και δίνουν σκηνοθετικές οδηγίες.

Και στις δύο ποιητικές συνθέσεις η αγωνία για τη φθορά και ο χρόνος αποτελούν τα κεντρικά ζητήματα. Οι εικόνες παρμένες από τη φύση περιβάλλουν το υπαρξιακό επίκεντρο του διαλόγου, ενώ παράλληλα λειτουργούν ως σύμβολα ήπιου υπαρξιακού στοχασμού πάνω στο χρόνο, τη φθορά και το φόβο. Οι συμβολισμοί όμως παραμένουν ήπιοι κι εύληπτοι. Άλλωστε, το μήνυμα παραμένει περιορισμένο σε πυρηνικό επίπεδο και δεν κυριαρχεί σε βάρος του συναισθήματος.

Η "πέτρα" (πέτρα/λίθος, γκρεμός, βουνό, βράχος, τάφρος) ως φυσικό σύμβολο της αιωνιότητας επανέρχεται πολύ συχνά στην ποιητική της Σουζάνα Έρλανγκερ. Ο ίδιος ο "χρόνος" αποτελεί ένα σταθερό σημείο αναφοράς σε πολλές συνθέσεις των «σημάτων» και κεντρικό ζήτημα στο «νάνο». Η θάλασσα/υγρό στοιχείο (κύματα, θάλασσα, φύκια, τάφρος, κοίτη) κι ο ουρανός (σύννεφα, άνεμος, ανεμοθύελλα, φως) αποτελούν άλλες σταθερές εικονοπλαστικές αναφορές που στολίζουν πολύχρωμα τον υπαρξιακό πυρήνα της ποίησής της.

Ο χειρισμός του λόγου και η εκφραστική δεινότητα της ποιήτριας εντυπωσιάζει τόσο με τη ολιγάρκεια στην έκφραση και τη διαύγεια των νοημάτων όσο και με την επιλογή και τοποθέτηση των λέξεων. Χαρακτηριστική είναι η λιτότητα καθώς κυριαρχούν τα ρήματα και τα ουσιαστικά. Σε πολύ λίγα έργα των δύο συλλογών εντοπίζονται δύο επίθετα στην ίδια σύνθεση. Παρ' όλα αυτά η αξιοποίηση των ουσιαστικών σε μετωνυμίες ή ονοματικά σύνολα (μεταφορές, ομοιόπτωτοι ή ετερόπτωτοι προσδιορισμοί) εμπλουτίζει τόσο την έκφραση ώστε καθιστά τα επίθετα περιττά. Έτσι, οι λίγες μετοχές και τα υπάρχοντα επίθετα μέσα στην σπανιότητά τους και τοποθετημένα σε συγκεκριμένες θέσεις ενισχύουν ακόμα περισσότερο την ιδιότητα που προσδίδουν.

Σε αντίθεση με την εκφραστική λιτότητα, η ποίηση της Susanna Erlanger διακρίνεται από μία πλούσια εικονογράφηση με ελαφριές υπερρεαλιστικές επιδράσεις. Εικόνες παρμένες κατά βάση από το φυσικό περιβάλλον που προσφέρει ανεξάντλητο πλούτο εμπειριών κι αισθήσεων.

Τούτες οι εικόνες όμως εκφράζονται με έναν -συγκρατημένο- λυρισμό και μία διαύγεια νοήματος ώστε να κεντρίζουν το ενδιαφέρον του αναγνώστη, ενώ ταυτόχρονα δένεται με μία διάθεση ρομαντισμού. Ο λυρισμός τούτος σε συνδυασμό με τη διαφάνεια της έκφρασης και τη λιτότητα προκαλούν όλες τις αισθήσεις του αναγνώστη (όσφρηση, όραση, ακοή, γεύση, αφή) δημιουργώντας ένα ισχυρό πεδίο συναισθημάτων.

Διακρίνεται μία ευελιξία στην εικονοπλασία καθώς με βάση και την υπερρεαλιστική παράδοση οι θρυμματισμένοι στίχοι δημιουργούν μικρές εικόνες που συνδέονται μεταξύ τους με ελαστικότητα. Αξίζει να υπογραμμίσουμε τη γυμνότητα και τη σαφήνεια των συναισθημάτων παρά τη διασπορά νοήματος και την αμφισβήτηση της συνοχής του νοήματος.

Οι εκφραστικές ακροβασίες και οι αινιγματικές μεταφορές σε συνδυασμό με ποιητικά σχήματα (παρομοίωση, μεταφορά, αλληγορία, σύμβολα) και η λιτότητα εκφραστικών μέσων (ήπιος πεζολογικός τόνος, απουσία ρητορισμού, καθαρότητα νοημάτων) ενισχύουν αυτή την σαφήνεια του λόγου δίνοντας έμφαση στο αισθητικό κομμάτι της τέχνης, ακόμα κι αν το μήνυμα περιορίζεται σε κυτταρικό επίπεδο. Στην ουσία η πολλαπλότητα, ο θρυμματισμός και η εικονοπλαστική ελαστικότητα καθιστά κυρίαρχο το αισθητικό μέρος. Ο υπαρξιακός προβληματισμός περιορίζεται σε εμβρυακό επίπεδο φέρνοντας στην επιφάνεια το συναίσθημα.

*Η κριτική δημοσιεύτηκε στο βιβλιοφιλικό site tovivlio.net (5/6/15).

26 Νοε 2015

Κριτική Κινηματογράφου 21/11/15

Του Νέστορα Πουλάκου

1 

Ο άνθρωπος χωρίς πατρίδα 

Το νέο πολυεπίπεδο δράμα του ταλαντούχου Ζακ Οντιάρ («Προφήτης», «Σώμα με σώμα»), γυρισμένο εξ ολοκλήρου στην ινδική γλώσσα ταμίλ, κέρδισε τον Χρυσό Φοίνικα στο φετινό Φεστιβάλ Καννών. Για να αποδράσουν από τον εμφύλιο πόλεμο στη Σρι Λάνκα, ένας πρώην στρατιώτης των Τίγρεων του Ταμίλ, μια νεαρή γυναίκα κι ένα κορίτσι παριστάνουν την οικογένεια. Πρέπει να χτίσουν μια νέα ζωή μαζί, παρόλο που είναι παντελώς άγνωστοι μεταξύ τους. Ένα εντυπωσιακό πρωταγωνιστικό τρίο που αποτυπώνει τη «διαφυγή» από τη χώρα τους στο Παρίσι, σχολιάζοντας και αντιπαραβάλλοντας τον δυτικό τρόπο ζωής με τις παραδοσιακές ανατολίτικες αξίες.

2 

Τέλος διαδρομής

Επί πέντε ολόκληρες ημέρες, ο δημοσιογράφος του περιοδικού «Rolling Stone» Ντέιβιντ Λίπσκι παίρνει συνέντευξη από τον διάσημο νοβελίστα Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας. Οι ώρες και οι ημέρες περνούν, μια έντονη σχέση αναπτύσσεται ανάμεσά τους. Ακόμα όμως κι όταν ανταλλάσσουν γέλια και απόκρυφες σκέψεις, ποτέ δεν είναι ορατό το πόσο ειλικρινής είναι ο ένας απέναντι στον άλλον. Βασίζεται στο βιβλίο «Although of Course You End Up Becoming Yourself» του Ντέιβιντ Λίπσκι, που εκδόθηκε το 2010, δύο χρόνια μετά την αυτοκτονία του Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας. Η λέσχη φίλων του συγγραφέα δεν ενέκρινε την ύπαρξη της ταινίας, υποστηρίζοντας ότι ο Γουάλας δεν θα συμφωνούσε ποτέ σε ένα φιλμικό του πορτρέτο.

3 

Το παραμύθι των παραμυθιών


Στιλιζαρισμένο αγγλόφωνο ντεμπούτο του Ιταλού σκηνοθέτη Ματέο Γκαρόνε («Γόμορρα»), ο οποίος αφήνει πίσω του τον σκληρό ρεαλισμό για να μπει στον μαγικό κόσμο του φανταστικού. Πρωταγωνιστούν οι Σάλμα Χάγεκ και Βενσάν Κασέλ. Τρεις ιστορίες από την ομώνυμη συλλογή παραμυθιών του 17ου αιώνα, οι οποίες ενώνονται με μια οικογένεια σαλτιμπάγκων. Η πρώτη αφορά τη βασίλισσα του Λονγκτρεγί, που η αφόρητη ζήλια της καταδυναστεύει τη ζωή του συζύγου της. Η δεύτερη μιλάει για έναν βασιλιά που αιχμαλωτίζεται στην παγίδα δύο μυστηριωδών αδελφών. Η δε τρίτη αφορά έναν βασιλιά παθιασμένο με έναν τεράστιο ψύλλο.

*Η στήλη δημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία εφημερίδα ΣΤΟ ΚΑΡΦΙ (21/11/15).

25 Νοε 2015

Pass2Day | O "Δούκας" και οι Foo Fighters "επιστρέφουν" με νέα άλμπουμ | #141



Pass2Day. O Διονύσης Κούτρας επιμελείται τη μουσική στήλη του vakxikon.blogspot.gr. Kάθε Τετάρτη στο blog γράφει για μουσική. Και κάθε Δευτέρα βράδυ στο Vakxikon Radio, 10-12, παίζει μουσική και μιλάει γι' αυτήν. 

 
Eπιμέλεια: Διονύσης Κούτρας
 
 

Ο μεγάλος αυτός καλλιτέχνης που ονομάζεται David Bowie κυκλοφορεί στις 8 Ιανουαρίου τον 25ο δίσκο του με τον τίτλο"Blackstar". Την ημέρα που θα γιορτάσει τα 69α γενέθλιά του ο ''Δούκας" θα κυκλοφορήσει και το νέο του άλμπουμ, με τους ανθρώπους που έχουν ακούσει τον δίσκο να κάνουν λόγο για το πιο παλαβό άλμπουμ που έχει βγάλει ποτέ ο καλλιτέχνης. Ο δίσκος ηχογραφήθηκε στην Νέα Υόρκη με jazz μουσικούς και θα περιέχει επτά τραγούδια. Στις 24/11 έγινε το ντεμπούτο του ομώνυμου τραγουδιού του δίσκου διάρκειας δέκα λεπτών με ένα βίντεο που πρέπει να το δουν όλοι. Παλαβό και ακατανόητο όπως τον David Bowie.


Το νέο άλμπουμ-έκπληξη των Foo Fighters με τον τίτλο "Saint Cecilia" κυλοφόρησε και είναι αφιερωμένο στα θύματα από την τρομοκρατική επίθεση στο Παρίσι και είναι διαθέσιμο για δωρεάν streaming και download. Ο David Grohl μοίρασε ένα γράμμα που έγραψε στο Βερολίνο μετά τις επιθέσεις στο Παρίσι, λέγοντας πως γιόρτασαν το τέλος της περιοδείας τους με έναν καινούριο δίσκο ο οποίος περιέχει πέντε τραγούδια. Παρακάτω παραθέτουμε ολόκληρο το γράμμα.
19 November 2015
Tonight, Let me begin with a preface to a letter I wrote a few weeks ago from my hotel room in Berlin while on our final tour for this album. I felt the need to write this foreword in light of the heartbreaking tragedies of Nov. 13th, as this project has now taken on an entirely different tone. As has everything, it seems...
The Saint Cecilia EP was put into motion back in October of this year as a celebration of life and music. The concept being that, as our world tour drew to a close this week, we wanted to share our love of both with you in return for everything you have given us.
Now, there is a new, hopeful intention that, even in the smallest way, perhaps these songs can bring a little light into this sometimes dark world. To remind us that music is life, and that hope and healing go hand in hand with song. That much can never be taken away.
To all who were affected by the atrocities in Paris, loved ones and friends, our hearts go out to you and your families. We will return and celebrate life and love with you once again someday with our music. As it should be done.
Dave Grohl

24 Νοε 2015

Συνέντευξη της Μαριάννας Γιαννουράκου


Το ΑΤΕΧΝΩΣ/Ηρακλής Κακαβάνης μίλησε με τη Μαριάννα Γιαννουράκου, μια νέα επιστήμονα (χημικός μηχανικός) που με την πρώτη της ποιητική συλλογή («Γιατί η ποίηση δεν είναι νανούρισμα η ποίηση είναι σάλπισμα», εκδόσεις «Βακχικόν») κέρδισε το σεβασμό ειδικών και μη, και κάλλιστα μπορούμε να την αποκαλούμε ποιήτρια.

Η συλλογή της  είναι ένα σάλπισμα για να αλλάξουμε τον κόσμο. Με το πάθος που φουντώνει από την αίσθηση της αδικίας, προσπαθεί να συνομιλήσει με τον άνθρωπο, με όλους εμάς, βλέποντας μας σαν φίλους και συναγωνιστές για τον ίδιο σκοπό. Στην ποίησή της θα αναγνωρίσουμε δικές μας αγωνίες και κοινούς προβληματισμούς.

Μιλήσαμε με τη Μαριάννα για την ποίηση, το ρόλο του επιστήμονα, τη ζωή και τις πηγές που τη θρέφουν.

– Στην πρώτη σου ποιητική συλλογή «Γιατί η ποίηση δεν είναι νανούρισμα, η ποίηση είναι σάλπισμα» εγώ διακρίνω κάποια ποιήματα που έχουν έναν προσωπικό χαρακτήρα, κάποια που περιγράφουν το σύγχρονο άνθρωπο και αυτά που αγγίζουν τον πυρήνα της κοινωνικής μας πραγματικότητας. Μίλησέ μας όμως εσύ για την πρώτη σου ποιητική συλλογή.
– Τα ποιήματα που επέλεξα να συμπεριλάβω σε αυτή τη συλλογή είναι ποιήματα που γράφτηκαν, στην πλειοψηφία τους, τα τελευταία 5-6 χρόνια, μέσα στην οικονομική κρίση και τις συνέπειές της. Δεν θα γινόταν παρά να καταγίνονται με θέματα που άμεσα ή έμμεσα επηρεάζουν τη ζωή μας, όπως αυτή διαμορφώνεται σήμερα, θέματα είτε πιο προσωπικά ή περισσότερο κοινωνικού χαρακτήρα αν και νομίζω ότι τα δύο μπλέκονται αναπόφευκτα, διαλεκτικά.

– Αποφεύγεις να δώσεις διδακτικό η καθοδηγητικό χαρακτήρα στα ποιήματά σου. Περιορίζεσαι σε έναν ρόλο συνομιλητή με τον αναγνώστη σου.
– Δεν θα έλεγα ότι αποφεύγω κάτι με αυτόν το συνειδητό χαρακτήρα που αποδίδει το ρήμα… Επιλέγω μάλλον, σε αυτή τη συλλογή να δημιουργήσω, να συνθέσω έναν καθρέφτη. Ο καθρέφτης επιστρέφει την εικόνα ανεστραμμένη μα αναλλοίωτη. Μπορεί κανείς, αν το θέλει, αν το τολμά, να κοιτάξει και να δει και την πραγματική εικόνα και τα ψεγάδια της. Και το να κοιτάξεις κατάματα τον εαυτό σου, τη ζωή σου, την κοινωνία, με όλα τους τα ψεγάδια, είναι δύσκολο, είναι επίπονο, είναι χρονοβόρο, μα είναι ο μόνος τρόπος για να ξεκινήσει…. η κουβέντα, ο διάλογος…. Και για να διδαχτούμε κάτι, πρέπει πρώτα να θέσουμε τα ερωτήματα, και για να τα θέσουμε θα πρέπει να υπάρχει η παρατήρηση πραγμάτων που έχουμε μάθει να αγνοούμε στην ευθεία ματιά και χρειάζεται μια αναστροφή και ανάκλαση για να τα δούμε. Πρόκειται για διάλογο εσωτερικό αρχικά, που στη συνέχεια εξωτερικεύεται και επιδιώκει να γίνει επικοινωνία.

– Επειδή ξέρω ότι διαβάζεις Μπρεχτ, επικοινωνείς με την ποίησή του, θα χρησιμοποιήσω στίχους από το ποίημά του «Κακή εποχή για ποίηση» για την ερώτησή μου:
        «Μέσα μου μάχονται
        ο ενθουσιασμός για τη μηλιά που ανθίζει
        και ο τρόμος από τα λόγια του μπογιατζή,
        μα είναι το δεύτερο μονάχα που στο γραφείο με καθίζει.»

Εσένα, τι σε οδηγεί να γράψεις;
– Πολύ όμορφοι στίχοι, εξαιρετικό περιεχόμενο… Σίγουρα «ο τρόμος από τα λόγια του μπογιατζή»… Αυτή η φωνή που σπάει από την αδικία που βλέπει, που βιώνει, από την αδικία που απλώνεται και κάθεται σαν ομίχλη και σκεπάζει ολόκληρη τη ζωή… Μια αδικία που δεν είναι καιρικό φαινόμενο, ούτε έχει μεταφυσική προέλευση. Ανθρώπινη αδικία είναι, με αιτίες και ενόχους και λύση.

– Διαβάζοντας ποιήματά σου προκύπτει μία έκπληξη στον αναγνώστη, δεδομένου του νεαρού της ηλικίας σου, για τον τρόπο που αντιλαμβάνεσαι τον ανθρώπινο πόνο και τον αποδίδεις ποιητικά με τρόπο που να έχει μια αξιοθαύμαστη καθολικότητα. Π.χ. στο ποίημα «Συνέντευξη»:
                «Ραγίζει ο κόσμος
                Για να μη σπάσει ο άνθρωπος
                Τον προφυλάσσει κάπως»
που εκφράζει κάθε άνθρωπο, που πονά βαθιά, για κάποιο λόγο. Αυτός που δεν έχει βιώσει τον πόνο, μπορεί να μιλήσει για πόνο;

– Δεν ξέρω αν μπορεί να μιλήσει για πόνο κάποιος που δεν τον έχει βιώσει, αλλά δεν μπορώ να φανταστώ γιατί να θέλει να το κάνει. Όπως επίσης, μου είναι δύσκολο να φανταστώ πως υπάρχει άνθρωπος που δεν έχει βιώσει πόνο. Βέβαια, κάθε πόνος διαφέρει, ως προς την έκταση αλλά και ως προς την επίδραση που έχει σε κάθε άνθρωπο. Υπάρχει ο πόνος της γέννας, πόνος που προέρχεται από κάτι όμορφο και δημιουργικό, πόνος ζωής. Υπάρχει και ο πόνος του αποχωρισμού, όποιου αποχωρισμού, πόνος βαθύς που σε αλλάζει, πάντα σε αλλάζει αλλά όχι πάντα προς την ίδια κατεύθυνση. Κάποτε, είναι τόσο έντονος ο πόνος που θαρρείς ότι η ανθρώπινη φύση δεν θα το αντέξει. Ακούγεται στο σπάσιμο της φωνής, κυλάει στο πρόσωπο. Φαίνεται τότε ότι μπροστά σε τόσο πόνο, τίποτα δεν μπορεί να μείνει αρραγές. Χωρίζεται ακόμη και ο χρόνος. Λυγίζουν όλα για να μη σπάσει ο άνθρωπος.

– Στο πρώτο ποίημα της συλλογής «Εξηγώντας το γιατί…» καταλήγεις:
                «Κάθε ποίημα παίρνει κάτι από τον ποιητή
                Και κάτι από τον αναγνώστη
                Και ύστερα γεννιέται,
                Κι ας έχει υπάρξει πριν,
                Σαν δώρο!»
Για τον αναγνώστη είναι ένα δώρο το ποίημα. Για τον ποιητή τι είναι, δώρο ή κατάρα;

– Ανάγκη! Ανάγκη για κουβέντα, επεξεργασία, διάλογο…. Κατάρα σίγουρα όχι. Αυτό με την κατάρα μου φαίνεται, να σου πω την αλήθεια, λίγο ελιτίστικο…. ότι κάποιος δηλαδή είναι καταραμένος να δημιουργεί κάτι, δεν μπορώ να το συλλάβω…. Εγώ θα έλεγα ότι είναι ανάγκη, προκύπτει ως τέτοια, κάποιες στιγμές είναι μεγαλύτερη και κάποιες μικρότερη, ανάλογα με τις αιτίες που τη γεννούν, όπως δηλαδή και κάθε ανάγκη. Και αν φτάσει ένα ποίημα να κοινωνηθεί από το δημιουργό του σε έναν άλλον άνθρωπο, τότε προκύπτουν νέες ιδιότητες του ποιήματος, αλλάζει αξία χρήσης ας πούμε (όπως ένα δώρο) και γίνεται και επικοινωνία και διάλογος και έρχεται ενδεχομένως να δημιουργήσει και να καλύψει άλλες ανάγκες.

– Σε κάποια ποιήματα εκφράζεται μία μελαγχολία, μια διάθεση απομόνωσης, διάψευση, όπως στο ποίημα «Φράχτης»:
                «Έτσι έφτιαξε τα τείχη του,
                Να μην μπορούν οι εχθροί να πλησιάσουν
                Αλλά ούτε οι φίλοι μπορούσαν.»
Πόθεν και γιατί;
– Υπάρχει μία έμφυτη τάση στον άνθρωπο να προστατεύεται από ό,τι τον πληγώνει. Ένστικτο αυτοσυντήρησης. Λογικό και χρήσιμο. Συχνά όμως, και ιδιαίτερα στις σύγχρονες κοινωνίες, αυτή η ενστικτώδης αντίδραση ενισχύεται και γίνεται τάση απομόνωσης. Από κοινωνικό ον, ο άνθρωπος οδηγείται σε ζωή μοναχική μες στο πλήθος. Απομονώνεται κανείς σε όλα τα επίπεδα. Σε προσωπικό επίπεδο, κοινωνικά, στην εργασία, αναζητεί ατομικές διεξόδους σε κοινά προβλήματα και χάνεται σε ατομικά αδιέξοδα που συχνά επιτείνουν και την ίδια την τάση απομόνωσης. Έτσι, μια χρήσιμη συμπεριφορά όπως είναι η αυτοπροστασία από κινδύνους, σε λανθάνουσα μορφή γίνεται το ίδιο επικίνδυνη με την απουσία της. Όταν απομακρύνεται ο ένας άνθρωπος από τον άλλον και παραμένει κανείς μόνος ως μονάδα χάνονται και τα θετικά στοιχεία ενός κοινωνικού συνόλου, η αλληλεπίδραση και η εξέλιξη μέσω αυτής, η συντροφικότητα, η αλληλεγγύη, η βοήθεια και γενικά κάθε ποιοτικό χαρακτηριστικό που δημιουργείται εξαιτίας της συνένωσης πολλών μονάδων σε ένα σύνολο.

 – Γράφεις:
Σε ρώτησα γιατί πια δεν τραγουδάς και εσύ ψιθύρισες
– Ζωή εκτίω…
Το ζωή εκτίω σημαίνει απουσία νοήματος, περιεχομένου. Μια αίσθηση τιμωρίας. Είναι λοιπόν η ζωή τιμωρία ή μια υποχρέωση που πρέπει να διεκπεραιωθεί; Πού οφείλεται αυτή η αίσθηση της ζωής ως τιμωρία?  Έχει να κάνει με την εσωτερική ποιότητα του καθενός ή εξωτερικοί παράγοντες επηρεάζουν; 
– Στο ποίημα «Αποχαιρετισμός» γράφει ο Ρίτσος:
 «Παντού μπορείς να ταξιδέψεις και ασάλευτος.
Μονάχα η τελευταία ακινησία: αταξίδευτη».
Κάποια πράγματα στη ζωή μας δεν μπορούμε να τα αλλάξουμε και άλλα είναι πολύ δύσκολο να τα αλλάξουμε. Μα αυτό δεν είναι δικαιολογία για να μην το προσπαθούμε. Ακόμη και όταν εξωτερικοί παράγοντες, που ενδεχομένως βρίσκονται πέρα από τη σφαίρα ελέγχου μας (και καθόλου βέβαια δεν είναι όλοι οι εξωτερικοί παράγοντες τέτοιοι) μας καθηλώνουν, ή έτσι φαίνεται, καθόλου στάσιμοι δεν χρειάζεται να μένουμε… Στάσιμος ο άνθρωπος είναι δέσμιος. Ενώ ακόμη και δέσμιος ο άνθρωπος, καθόλου στάσιμος δεν χρειάζεται να είναι. Στάσιμος μένει κανείς όταν χάνει το στόχο του, όχι όταν συναντά εμπόδια…. Μια οδύσσεια!

– Ποιος είναι ο ρόλος της ποίησης – θα τον αλλάξουμε τον κόσμο με την ποίηση; Και πώς βλέπεις εσύ τον εαυτό σου ως ποιήτρια;
– Θα τον αλλάξουμε τον κόσμο, ναι! Έτσι κι αλλιώς, ίδιος δεν θα μπορούσε και ούτε θα έπρεπε να μείνει. Δεν θα αλλάξει όμως με την ποίηση, ούτε με κάποια άλλη μορφή τέχνης. Η ποίηση περπατά χέρι-χέρι με την κοινωνία. Ίσως όχι με όλα τα κομμάτια της, άλλοτε με αυτά που τραβάνε προς τα μπρος και άλλοτε με αυτά που κρατάνε πεισματικά την κοινωνία πίσω. Αν είναι προοδευτική η ποίηση (και πιστεύω ότι το οφείλει) θα πρέπει να περπατά χέρι χέρι με τα προοδευτικά τμήματα μιας κοινωνίας, να τα εμπνέει και να εμπνέεται από αυτά, σε μια διαρκή επικοινωνία και αλληλοτροφοδότηση. Μονάχα έτσι θα μπορέσει η ποίηση και φυσικά οι ποιητές να επιτελέσουν τον κοινωνικό τους ρόλο.

– Είσαι μία νέα επιστήμονας. Στη συλλογή έχεις ένα σχετικό ποίημα («Διανόηση») όπου ασκείς κριτική:
                «Τόσα μάθανε, τόσα ανακαλύπτουνε, μα ένα δε γνωρίζουν:
                Να τη χρησιμοποιήσουνε μπορούν και πρέπει,
                Για να κάνουν αυτό που μπορούν και που πρέπει,
                Αντί να πειθαρχούν στα πρέπει εκείνων που δεν μπορούν.»

Ποιος ο ρόλος της διανόησης σήμερα; Με ποιανού το μέρος είναι;
– Γενικά η διανόηση, ως σύνολο και παρά τις όποιες εξαιρέσεις της, φοβάμαι πως έχει σήμερα αντιδραστικό χαρακτήρα. Κρατά με νύχια και με δόντια το παλιό, το ξεπερασμένο, το λάθος, το ιστορικά τελειωμένο και στρέφει την πλάτη της στο νέο, το δημιουργικό. Βρίσκεται σε παρακμή. Φυσικά, υπάρχουν και οι εξαιρέσεις μέσα στο γενικό κανόνα αλλά μέχρι στιγμής είναι απλώς εξαιρέσεις σκόρπιες, δίχως συνοχή που θα τις ενίσχυε και θα δημιουργούσε κάποια τάση ή ρεύμα. Είμαι σίγουρη ότι αυτό θα αλλάξει γιατί (όπως είπαμε) δεν γίνεται να παραμείνει έτσι, και κυρίως γιατί το χρειαζόμαστε να αλλάξει. Χρειαζόμαστε και τα πρωτοπόρα κομμάτια της κοινωνίας και την τέχνη που θα ξεπηδήσει από εκεί και θα απλωθεί, σαν κύμα.

– Στα Ερωτήματα αναρωτιέσαι που είναι οι Γαλιλαίοι του κόσμου. Είναι ο Γαλιλαίος ο τύπος του επιστήμονα που χρειάζεται ο λαός (οι λαοί) σήμερα; Όταν χρειάστηκε φοβήθηκε να υποστηρίξει την ανακάλυψή του. Συμβιβάστηκε.
– Ο Γαλιλαίος, ο επιστήμονας, έκανε μία κορυφαία ανακάλυψη. Παρατήρησε την κίνηση των δορυφόρων του Δία και συμπέρανε επιστημονικά ότι οι παλιοί νόμοι περί της κίνησης των ουρανίων σωμάτων, δεν ισχύανε. Με την ανακάλυψή του, ήλθε ένα βήμα πιο κοντά στην αλήθεια. Φυσικά, μια τέτοια ανακάλυψη δημιουργούσε ερωτήματα για την ισχύ και των υπολοίπων «νόμων» που ίσχυαν δίχως να τίθενται σε κρίση. Ερωτήματα απλά, καθημερινά, για τον ποιος παράγει, ποιος καρπώνεται, ποιος έχει την εξουσία και γιατί…. Ερωτήματα που ενοχλούσαν…. Ερωτήματα που ακόμη και σήμερα το ίδιο ενοχλούν και το ίδιο δεν απαντώνται, το ίδιο επικίνδυνα είναι…

Όταν όμως χρειάστηκε να υπερασπιστεί την ανακάλυψή του, ο Γαλιλαίος, ακόμη και με το υψηλότερο κόστος από όλα, αυτό της ζωής του, τότε έκαμε πίσω. Τότε ήταν που ουσιαστικά απαρνήθηκε την επιστημονική του ιδιότητα και τον ρόλο του ως πρωτοπορία της διανόησης. Γιατί το να μην έχει φτάσει ένας επιστήμονας σε μια αλήθεια είναι εντελώς διαφορετικό από το να έχει φτάσει και να την απαρνιέται γιατί δεν είναι «βολική». Στη δεύτερη περίπτωση, έχει απολέσει την επιστημονική του ιδιότητα και έχει υποκύψει σε άλλες αρχές…

Όσο όμως και αν αυτή του η στάση ήταν ένα βήμα πίσω για τον ίδιο, για την επιστημονική κοινότητα της εποχής και για την κοινωνία του, η αλήθεια του τον ξεπέρασε, έμεινε όταν ο ίδιος είχε φύγει. Το δημιούργημα αποκόπτεται κάποια στιγμή από το δημιουργό του και γίνεται μέρος αυτού/αυτών που μπορούν και θέλουν να το βάλουν σε κίνηση, να το πραγματώσουν.

Τα εμπόδια θα τα προσπεράσει η κοινωνία, ταχύτερα ή λιγότερο γοργά, και το ίδιο θα ξεπεράσει και αυτούς που τα βάζουν. Θα κρατήσει μόνο όσα χρειάζεται για να προοδεύσει και να κάνει τα βήματά της που θα τη φέρουν όλο και πιο κοντά στην αλήθεια.

– Λες στο ποίημα Κρυψώνες – που εκ πρώτης δίνει την εντύπωση ότι εκφράζει προσωπικό βίωμα αλλά μάλλον δεν είναι έτσι:
                «Και ποιος μπορεί να απαντήσει στα ερωτήματα
                Δίχως να χάσει κομμάτια του εαυτού του
                Η κάθε απάντηση ένας ακρωτηριασμός
                Η κάθε απάντηση θάνατος μιας αλήθειας
                Περίτεχνα κατασκευασμένης από ψέματα.»
Τελικά υπάρχει αλήθεια;
– Ναι. Πιστεύω ότι υπάρχει αλήθεια και πιστεύω ότι είναι μία. Μπορεί να υπάρχουν πολλές οπτικές αλλά μία η αλήθεια. Άλλωστε το σημείο της παρατήρησης δε δύναται να αλλάξει το αντικείμενο της παρατήρησης. Μπορεί μονάχα να βοηθήσει να φωτιστούν πτυχές του.

Ωστόσο, μεγαλώνοντας μαθαίνουμε ότι μπορεί να υπάρχουν πολλές αλήθειες. Η δική μας, των άλλων, η χθεσινή, η σημερινή, η αυριανή…. Είναι όλα αυτά πολύ «βολικά» κατά μία έννοια, κομμένες και ραμμένες αλήθειες στα μέτρα κάποιου ψέματος, άλλοθι, νανούρισμα…. Για να προσεγγίσει κανείς τη μία αλήθεια, χρειάζεται να φύγει από το βολικό, να θέσει σε κρίση «αλήθειες» που κουβαλάει χρόνια (μας τις φορτώσανε από μικρά παιδιά), «αλήθειες» που έχουν γίνει μέρος μας, που έχουμε φτιάξει πάνω τους ζωή. Θέλει ακρίβεια και επιμονή και δύναμη και ειλικρίνεια, μα γίνεται. Χρειάζεται να απαλλασσόμαστε από το νεκρό βάρος που κουβαλάμε, να αλαφρώνουμε για να κινούμαστε μπροστά. Στοιχεία για αυτή τη διεργασία, για να διαπιστώσουμε τις «ψεύτικες αλήθειες» που έχουμε φορτωθεί, βρίσκονται παντού, γύρω μας, αρκεί να κοιτάξουμε. Οι κρυψώνες τους είναι παντού, μα εντοπίζονται εύκολα και «δια γυμνού οφθαλμού»…

– Στο ποίημα «Περιεχόμενο» καταπιάνεσαι με τις λέξεις. Τι είναι οι λέξεις;
– Οι λέξεις είναι τμήματα μιας γέφυρας, της γλώσσας. Για να περάσεις απέναντι, να επικοινωνήσεις, χρειάζεται να επιλέξεις πολύ προσεκτικά τα τμήματα μιας γέφυρας και να τα συνθέσεις.

– Ποιες είναι οι ποιητικές σου επιρροές;
– Αγαπώ ιδιαίτερα και σταθερά κάποιους σπουδαίους ποιητές και ανθρώπους. Ο Ρίτσος, ο Λειβαδίτης, ο Βάρναλης, ο Μπρέχτ, είναι πάντα στο μυαλό και την καρδιά μου. Οι στίχοι τους θαρρώ ότι περιγράφουν με εκπληκτικά ακριβή τρόπο έννοιες και συναισθήματα που αφορούν πολύ κόσμο, πάρα πολύ κόσμο, και εμένα μέσα στον κόσμο αυτό.

– Τελειώνεις τη συλλογή με το ποίημα με τίτλο «Ήλιος» που έχει μια ιδιαίτερη ιστορία. Ποια είναι αυτή;
– Είναι ένα ποίημα γραμμένο για έναν σπουδαίο άνθρωπο που χάσαμε τον Αύγουστο του 2014. Έναν πολύ όμορφο άνθρωπο, που λείπει όχι μονάχα σε όσους τον γνώριζαν αλλά λείπει και σε όσους δεν τον γνώριζαν! Ο Τάκης Στάβερης, πάλεψε όλη του τη ζωή για έναν κόσμο καλύτερο. Αλύγιστος και ταυτόχρονα πράος, καλοσυνάτος, γεμάτος αγάπη, κατανόηση. Ήταν ένας άνθρωπος που πάλεψε για τη γενιά μου, πριν ακόμη αυτή γεννηθεί, πάλεψε μαζί με τη γενιά μου και θα εμπνέει και τις επόμενες γενιές στους αγώνες τους. «Ήλιος και θησαυρός στο έμορφο Παρίσι».

*Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο πολιτιστικό site atexnos.gr (1/9/15).

Τα ετερόφωτα (Αγγελική Δημουλή, εκδόσεις Vakxikon.gr 2015)

Γράφει η Ασημίνα Ξηρογιάννη

[...]
Αθήνα,
πάψε ν” ανασαίνεις
τόσο δίπλα μου,
πάψε τα βράδια
να μετράς τις λύπες μου
και ζήσε λίγο
με το φως της μέρας.
[...]


['ΕΜΜΕΤΡΗ ΑΘΗΝΑ]

H πόλη. Οι άνθρωποι. Οι άστεγοι . Οι ξένοι . Οι μετανάστες. Το βλέμμα τους. Το βλέμμα μας. Η μοίρα τους. Η εποχή μας.
Αυτά είναι τα υλικά που χρησιμοποιεί η Αγγελική Δημουλή για να συνθέσει τη δεύτερη ποιητική συλλογή της «Τα ετερόφωτα», που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Βακχικόν. Όταν όλα αυτά συμβαίνουν γύρω σου, όταν η ζωή τους μπλέκεται τη δική σου, είναι μοιραίο να εισχωρήσουν και μέσα στην τέχνη σου. Και συ να τα φιλτράρεις δημιουργικά και να φτιάξεις ιστορίες, στην περίπτωσή μας «ποιητικές ιστορίες». Κάθε ποίημα και μια ιστορία, κάθε ποίημα και ένα επεισόδιο, ένα συμβάν που αφορά στη ζωή των σύγχρονων προσφύγων. Οι λέξεις χορεύουν ρυθμικά, πολιορκούν την αναπνοή σου, σε κόβουν εν τέλει. Απλώνονται τέτοιοι στίχοι σαν πλοκάμια στη συνείδησή σου. Εμφανής η κοινωνική προέκταση των στίχων. Με τρυφερότητα και ανθρωπιά η ποιήτρια μιλά για το διαφορετικό, αφηγείται , στοχάζεται, δίνει εικόνες. Δεν τους θεωρεί «εισβολείς» αυτούς που δεν μας μοιάζουν, τους παρατηρεί και με σοφία γράφει για αυτούς. Το βλέμμα της δεν είναι καθόλου « τοξικό» ,για να χρησιμοποιήσω δικούς της στίχους. Τους νιώθει, τους καταλαβαίνει, μπαίνει στη θέση τους :

Xθές έγινα άστεγος.
Διάλεξα ερήμην μου,
τη μέρα που χιόνισε.
Πήγα στην πλατεία,
μου δώσανε κουβέρτες.
Πήγα στην (άλλη) πλατεία,
μου δώσανε φακές.
Ξάπλωσα στο παγκάκι της πλατείας (άλλης),
με διώξανε γιατί σταμάτησε το χιόνι.


(ΚΕΝΤΡΟ)

Η σκληρή κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα μεταφράζεται με πολλούς τρόπους από έναν ποιητή. Οι πολλαπλές και επώδυνες στη βάση τους περιπέτειες των μεταναστών δεν μπορούν παρά να εισχωρούν στις συνειδήσεις μας και να μας τροφοδοτούν με εικόνες, άπειρες εικόνες, εικόνες που κραυγάζουν. Και κείνες με τη σειρά τους να μας γεννούν ιδέες, σκέψεις, λέξεις.

Τόσα πόδια μαζεμένα” τόσα μπλεγμένα δάχτυλα κι ούτ΄ ένα χαμόγελο παιδιού. (σελ 12.)
Πέθανα / με κόψανε τυφλοί με ιδεολογία (σελ.13)
Αθόρυβα μας πνίξανε “ σαν του βουτηχτή την τελευταία Πνοή (σελ.16)
Ρόζοι στα μάτια/ πληγές τα γέλια/ Μα δένουμε τα χέρια μας/ -ποιά μνήμη; (σελ 29)
[..] και ξέχασαν, ξέχασαν τον ετερόφωτο τον κόσμο που τους δάνεισαν . κι αυτόφωτα παιδιά και έφηβοι πήδηξαν απ’ τη Βάρκα και έπεσαν να κοιμηθούν λήθη αυτόφωτη.

Με αφορμή τη συλλογή της Δημουλή λοιπόν και για την ποίησή της γράφω:

Όταν η ποίηση είναι γροθιά στο στομάχι.
Όταν η ποίηση σε κάνει να νιώσεις.
Όταν η ποίηση πηγαίνει κόντρα στην εγκεφαλική εποχή μας.
Όταν η ποίηση μιλά σε μια άλλη γλώσσα από αυτή της εποχής.
Όταν διαδηλώνει σε δικούς της τόνους .
Όταν η ποίηση πραγματεύεται την τραγωδία του καιρού και του τόπου
Όταν η ποίηση κάνει ένα βήμα προς την κατεύθυνση του να ερμηνεύσει το θάνατο,
τότε κάτι γίνεται,
έτσι νιώθεις , τουλάχιστον.

Πώς να κόψεις και να ράψεις σε αυτή την εποχή; Tί ποιήματα να φτιάξεις; Έχει νόημα να γράφεις ποιήματα σε τέτοιους καιρούς; Ποιός ο ρόλος της ποίησης σήμερα; To ποίημα «Αργοπορημένο» αφιερώνεται στον Νίκο Εγγονόπουλο και τον Μανώλη Αναγνωστάκη, με τους οποίους συνδιαλέγεται κατά κάποιον τρόπο. Κι οι ίδιοι πριν από πολλά χρόνια με άλλη ιστορική αφορμή, μέσα σε άλλες κοινωνικοπολιτικές συνθήκες είχαν κάνει τον δικό τους ποιητικό διάλογο αναφορικά με την αποστολή της ποίησης. Η διακειμενικότητα εδώ είναι εμφανής και αναγκαία συνάμα. Η Δημουλή συγκατανεύει: πρέπει κάποιος να βρίσκεται κάθε φορά «να μιλάει για όλα αυτά». Ώστε να μην ξεχνιούνται . Γιατί η απώλεια της μνήμης πάντα σημαίνει θάνατο. Αλλά και η κοινωνική αδιαφορία είναι ισοδύναμη του θανάτου. «Ας πίνουμε ποίηση για να πάνε κάτω οι λυγμοί, ας πίνουμε φως-το φως που μόνο η τέχνη μπορεί να μας χαρίσει- «για να σβήσουμε τη νύχτα μέσα μας». Για να ζήσουμε.

*H κριτική δημοσιεύτηκε στο βιβλιοφιλικό site fractalart.gr (11/11/15).

23 Νοε 2015

Wrong term


Στο ίδιο χάος
Βαδίζουμε
Μέσα από βιτρίνες
Αντικριστές
Ακίνητοι
Κοιταζόμαστε
Εραστές
Αόρατοι
Παραδομένοι
Στου χρόνου τη λήθη

Στράτος Π.

20 Νοε 2015

Ερημία παθών [Άτη Σολέρτη, εκδόσεις Vakxikon.gr 2015]


Του Δήμου Χλωπτσιούδη

Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό νέων ποιητών είναι η πολυεδρικότητα της ποιητικής έκφρασης. Οι στίχοι μοιάζουν σπασμένοι, σα θρύψαλα λέξεων. Απότομες εκφράσεις που δηλώνουν τα ευμετάβολα συναισθήματα της εποχής μας. Στίχοι που παραλλάσσουν σε κραυγές πόνου, σαν αυτό που κρατάμε κλειδωμένο μέσα μας. Η σύγχρονη εκφραστική δεν αποζητά κάποια μουσικότητα στο στίχο. Επιδιώκει τη γέννηση συναισθημάτων στον αναγνώστη (ή τον ακροατή) μέσα από της επιλογή των λέξεων και τη δυναμική χρήση του λόγου.

Σε ένα τέτοιο επίπεδο εντάσσεται η ποιητική συλλογή της Άτη Σολέρτη (ποιητικό ετερώνυμο της Σοφίας Αργυροπούλου) «Ερημία Παθών» (Vakxikon.gr, β΄ έκδοση 2015). Η συλλογή αποτελεί το δεύτερο μέρος μιας τριλογίας αποτυπωμάτων αφιερωμένης στην ανθρώπινη ύπαρξη. Η ποιήτρια χρωμάτισε με την «Εβένινη Δίνη» τη γέννηση, τα όνειρα, την ανθρώπινη μοίρα μέσα από αλληγορικά μοτίβα. Η δεύτερη ενότητα, η «Ερημία Παθών», ιχνηλατεί την ψυχική ερημιά και τη μοναξιά του σύγχρονου ανθρώπου, καθώς έρχεται αντιμέτωπος με τα πάθη του.

Η ποίηση της Σολέρτη κυλά ωσάν ποταμός λάβας που οδηγεί σε κάθαρση, εξαγνίζοντας τη μοναξιά των συναισθημάτων και του αστικού στραγγαλισμού. Η ποιήτρια προσπαθεί να ανοίξει την πόρτα του δωματίου της ανθρώπινης ύπαρξης και να επιτρέψει στον αναγνώστη να γνωρίσει τα ανθρώπινα πάθη πέρα από τα απροσπέλαστα τείχη που έχτισε για την φίλαυτη προστασία του από τους έξω, αλλά τελικά τον φυλάκισαν στη μοναξιά των δικών του παθών.

Υπαρξιακή ποίηση που πραγματεύεται την ερημιά της ανθρώπινης ύπαρξης (τίτλος και ομώνυμο ποίημα). Τα πάθη της ψυχής την αφήνουν έκθετη κι απροστάτευτη μέσα στη μοναχικότητα. Πίσω από τους στίχους της ποιήτριας διαφαίνεται το κραδαινόμενο συναισθηματικό υπόβαθρο μιας γνήσιας ανθρώπινης αγωνίας. Αγγίζει θέματα που λειτουργούν σαν αξίες και αρχές, αλλά τελικά καταλήγουν να γίνονται πάθη (καλοσύνη, αδελφοσύνη, όνειρα).

Η μεταφορική χρήση της γλώσσας προσδίδει ιδιαίτερες μετωνυμικές ιδιότητες στα προσηγορικά ουσιαστικά, ενώ έντονη είναι και η χρήση του ρήματος, ένα μέρος του λόγου που είχε εγκαταλειφθεί στο παρελθόν. Μεταχειρίζεται τη γλώσσα με έναν ιδιαίτερο τρόπο αλλάζοντας με ευκολία τη γραμματική και το συντακτικό, δίνοντας έμφαση σε συγκεκριμένες λέξεις. Κυρίαρχη είναι η αφηγηματική έκφραση σε μεγάλης έκτασης στίχους, που συχνότατα θρυμματίζονται έως και μονολεκτικούς. Τα ίδια τα ποιήματα, άλλωστε, είναι μεγάλης ή μέσης έκτασης.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι η συλλογή κινείται σε ένα πεδίο κρυπτικότητας. Έμφαση δίνεται στην αφήγηση και την εικόνα, με επιλεγμένες λέξεις που ξεκλειδώνουν το μήνυμα. Υπάρχει μία αινιγματική ευδιαθεσία στον ποιητικό κώδικα της Σολέρτη που αναζητά τις λέξεις-κλειδιά μέσα από αισθητική προσέγγιση προκειμένου να μετουσιωθεί σε συναίσθημα.

Η απουσία γλωσσικής ελλειπτικότητας σε συνδυασμό με το στιχουργικό θρυμματισμό φέρνει μία αλληγορική διάθεση στην έκφραση καλώντας τον αναγνώστη να εισέλθει στην προσωπική ενδοχώρα της ποιήτριας. Εμφανής είναι σε αρκετά έργα η δηκτική διάθεση μέσα από μία σκοτεινή αθυμία.

Σημαντικές είναι οι επιρροές της δημιουργού από τη θητεία της στη ζωγραφική. Η ποιητική της σαρκώνει μια εικαστική με εκλεπτυσμένες λεπτομέρειες αποφορτισμένη από εντάσεις επιβλητικών όγκων. Οι συνθέσεις της μοιάζουν με πολυκεντρικούς πίνακες ζωγραφικής, από τους οποίους αναδύεται ένας καταιγισμός εικόνων που αγγίζει όμως συχνά τον πλαστικό πληθωρισμό.

Μια ασύνδετη σειρά από εικόνες και συμβάντα δείχνουν την διάλυση του ανθρώπου, τη μοναξιά του, τον πόνο και τα πάθη του. Ένας συνειρμικός ειρμός συσχετίζουν ποιητικά τις αναβλύζουσες εικόνες με κονίαμα τα έντονα υπερρεαλιστικά στοιχεία που δημιουργούν μία ιδιαίτερη -φαινομενική- μετατόπιση θέματος.

Η αφθονία σκοτεινών εικόνων μας θυμίζει τις σκοτεινές εποχές που ζούμε, την απουσία φωτός στις διαδρομές της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης. Ωστόσο, οι εικόνες της διακρίνονται από έντονα χρώματα, θερμά κατά βάση, εντείνοντας την αινιγματικότητα των έργων της.


Η ποίηση μετά την υπαρξιακή στροφή της δεκαετίας του '70 και την ιδιωτικότητα του 1980, αναζήτησε την έκφρασή της στον απλό λόγο. Απεμπόλησε τους υπαρξιακούς συμβολισμούς και απεγκλωβίστηκε από τις ελιτίστικες αναζητήσεις του παρελθόντος. Αναζήτησε νέες εκφραστικές οδούς στον ελεύθερο στίχο μέσα από τη λιτότητα του θρυμματισμένου στίχου.

Ο μεγάλος στίχος και οι συνθέσεις μεγάλης έκτασης θεωρείται ότι δεν εκφράζουν αυτή την αφαιρετική εκφραστική πραγμάτωση. Ο λεκτικός, άλλωστε, πληθωρισμός του μεγάλου στίχου, επιβαρύνει συναισθηματικά μία σύνθεση χωρίς να επιτρέπει κάποια πρόσβαση στη στοχαστικότητα του ποιήματος (ας μην ξεχνάμε ότι η ποίηση πάντα στοχάζεται). Και όταν κινείται στα όρια της ερμητικότητας τότε το εξαγόμενο συναίσθημα φορτίζει υπέρμετρα το στίχο και λειτουργεί σε βάρος του ίδιου του υπαρξιακού προβληματισμού.

*Η κριτική δημοσιεύτηκε στο βιβλιοφιλικό site tovivlio.net (21/4/15).

19 Νοε 2015

Κριτική Κινηματογράφου 14/11/2015

Του Νέστορα Πουλάκου

1 
Spectre

Ο νέος Τζέιμς Μποντ είναι πάντα ένα απόλυτο κινηματογραφικό γεγονός. To νέο Bond girl είναι η Μόνικα Μπελούτσι, ενώ παίζουν ακόμα οι Κρίστοφ Βαλτζ, Λέα Σεϊντού και Ρέιφ Φάινς. Ένα κρυπτογραφημένο μήνυμα από το παρελθόν οδηγεί τον Τζέιμς Μποντ σε μια εγκληματική αποστολή στην Πόλη του Μεξικού και τελικά στη Ρώμη, όπου συναντά τη Λουτσία Σκιάρα, την όμορφη και απαγορευμένη χήρα ενός κακόφημου εγκληματία. Ο 007 διεισδύει σε μια μυστική συνάντηση και ανακαλύπτει την ύπαρξη μιας εγκληματικής οργάνωσης, γνωστής ως SPECTRE. Εν τω μεταξύ, πίσω στο Λονδίνο, o Μαξ Ντένμπι, ο νέος επικεφαλής του Κέντρου για την Εθνική Ασφάλεια, αμφισβητεί τις ενέργειες του Μποντ και τις ικανότητες της MI6, με επικεφαλής τον Μ.

2 
Ο γιος του Σαούλ

Από τα καλύτερα αντιπολεμικά δράματα της χρονιάς στην Ευρώπη είναι αυτή η ταινία του Ούγγρου σκηνοθέτη Λάζλο Νέμες. «Ο γιος του Σαούλ» κέρδισε το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής και το Βραβείο FIPRESCI στο Φεστιβάλ Καννών του 2015. 1944, στρατόπεδο αιχμαλώτων Άουσβιτς. Ο κρατούμενος Σαούλ Όσλαντερ είναι εξαναγκασμένος να θάβει τα σώματα των συνανθρώπων του σε ένα από τα κρεματόρια. Η ψυχή του θα συνταραχτεί όταν έρχεται η ώρα να θάψει ένα αγόρι που πιστεύει ότι είναι ο γιος του. Πλέον, δεν σκέφτεται τίποτα άλλο, ούτε καν τα σχέδια εξέγερσης των συγκρατουμένων του, παρά να βρει έναν ραβίνο και να φροντίσει το παιδί όπως δεν το φρόντισε ποτέ όταν ήταν εν ζωή.

3 
Μια φορά τον χρόνο

Οικογενειακή κωμωδία αλά Χόλιγουντ με τους Νταϊάν Κίτον, Τζον Γκούντμαν, Αμάντα Σέιφριντ και Μαρίζα Τομέι. Η Σάρλοτ Κούπερ έχει μια μόνο ευχή για τον φετινό χειμώνα… να καταφέρει να δημιουργήσει την ανάμνηση μια τέλειας εορταστικής περιόδου για τα μέλη της αλλοπρόσαλλης οικογένειάς της. Όμως, το να συγκεντρώσει κανείς τέσσερις γενιές της οικογένειας Κούπερ κάτω από μια κοινή στέγη και χωρίς παρατράγουδα, δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση – ειδικά από τη στιγμή που η πρόβλεψη δίνει για φέτος μπόλικο χιόνι και παρουσία απρόβλεπτων επισκεπτών! Θα λειτουργήσει άραγε το περίφημο Πνεύμα των Χριστουγέννων, προκειμένου να καταφέρουν οι Κούπερ να περάσουν τις γιορτές μονοιασμένοι κι αγαπημένοι; Οι πρώτες ενδείξεις είναι μάλλον αποθαρρυντικές…

*Η στήλη δημοσιεύτηκε στην εβδομαδιαία εφημερίδα ΣΤΟ ΚΑΡΦΙ (14/11/2015).

18 Νοε 2015

Pass2Day | Η τραγωδία στο Bataclan και το κλείσιμο όλων των συναυλιακών χώρων | #140



Pass2Day. O Διονύσης Κούτρας επιμελείται τη μουσική στήλη του vakxikon.blogspot.gr. Kάθε Τετάρτη στο blog γράφει για μουσική. Και κάθε Δευτέρα βράδυ στο Vakxikon Radio, 10-12, παίζει μουσική και μιλάει γι' αυτήν. 
 
Eπιμέλεια: Διονύσης Κούτρας



Η τραγωδία που εξελίχθκε το βράδυ στις 13ης Νοεμβρίου θα μείνει χαραγμένη σε όλους μας για τον άδικο χαμό 129 ανθρώπων αλλά και τον τρόπο που έφυγαν από την ζωή. Στο συναυλιακό χώρο Bataclan, εκείνο το βράδυ έδιναν συναυλία οι Eagles of Death Metal μπροστά σε 1500 ανθρώπους. Οι στιγμές που ακολούθησαν είναι γνωστές σε όλους. Όλη η υφήλιος και η μουσική κοινότητα εξέφρασαν την συμπαράστασή τους .
Όλοι οι χώροι συναυλιών και δημοσίων θεαμάτων θα παραμείνουν κλειστοί για λόγους ασφαλείας, με αποτέλεσμα την ακύρωση όλων των συναυλιών. Χαραχτηριστικές είναι οι δηλώσεις κορυφαίων συγκροτημάτων που ακυρώθηκε η συναυλία τους.
Motorhead:
«Οι καρδιές μας είναι με όλους όσους υπέφεραν στο Παρίσι απόψε. Λυπούμαστε πολύ, είναι εντελώς φρικιαστικό», η μπάντα έγραψε σε μια δήλωση. «Ευχαριστούμε τον καθένα που ρώτησε για όλους μας. Όλοι στο Motörcamp είναι ασφαλείς, αν και όπως θα έχετε ακούσει, το Παρίσι και ολόκληρη η Γαλλία είναι κατανοητά σε αποκλεισμό μέχρι οι Αρχές να μπορέσουν να θέσουν τα πλήρη όρια του τι έχει συμβεί. Ελπίζουμε μόνο όλοι να γίνουν καλά.»

U2:
«Πραγματικά, οι πρώτες σκέψεις μας σε αυτό το σημείο είναι με τους οπαδούς των Eagles Of Death Metal, και, αν το σκεφτείτε, η πλειονότητα των θυμάτων χθες βράδυ είναι μουσικόφιλοι. Αυτό είναι το πρώτο άμεσο χτύπημα στην μουσική που έχουμε σε αυτόν τον όπως λέγεται πόλεμο κατά της τρομοκρατίας. Είναι πολύ ανησυχητικό. Αυτός είναι ο κόσμος μας. Θα μπορούσε να ήμουν εγώ σε μια συναυλία, εσύ σε μια συναυλία στο συγκεκριμένο venue. Είναι μια πολύ αναγνωρίσιμη κατάσταση και για σας και για μένα. Η εν ψυχρώ αυτή σφαγή είναι πολύ ανησυχητική και αυτό είναι που δεν μπορεί να βγει απ’ το μυαλό μου.»
Foo Fighters:
«Με τόση αλόγιστη βία, το κλείσιμο των συνόρων και τον παγκόσμιο θρήνο, δεν μπορούμε να συνεχίσουμε αυτή τη στιγμή. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος να το πούμε. Είναι τρελό και προκαλεί οργή. Οι σκέψεις και οι προσευχές μας είναι με όσους έχασαν κάποιον αγαπημένο τους».