19 Ιουλ 2007

"Τα Φάσματα ή Η Χαρά Στον Άλλο Δρόμο" - Μίλτος Σαχτούρης (1958)


Μοσχοβολούσε το φεγγάρι
σκύλοι μ' άσπρα λουλούδια στο κεφάλι
περνούσανε στο δρόμο εκστατικοί
κι ο δρόμος κάτω έφεγγε από κρύσταλλο
και μέσα φαίνονταντε σφυριά και τα μαχαίρια

Μέσα στα χέρια μου έσπασα το κρύσταλλο

Και τότε είδα το κόκκινο το σύννεφο
να μεγαλώνει ν' ανάβει την καρδιά μου
και τ' αλλο το γκρίζο σαν καπνος
ν' αδειάζει από μέσα μου να φεύγει.

(Το Μαρτύριο)

Δεν αγαπώ το αεροπλάνο
πάντα θά έχουμε ανάγκη από ουρανό
η ωραία γυναίκα αγαπάει την πίσσα
πάντα θά έχουμε ανάγκη από ουρανό

Η γυναίκα στάθηκε στη Μεγάλη Πόρτα
πάντα θά έχουμε ανάγκη από ουρανό
το παιδί από το Στενό Παράθυρο βγήκε
κι έμεινε μετέωρο στο Κενό

Τέλειωσε τέλειωσε το εκτόπλασμά μου
πάντα θά έχουμε ανάγκη από ουρανό
δε θα σας ταράζω πια με τα όνειρά μου
πάντα θά έχουμε ανάγκη από ουρανό

(Το Αεροπλάνο)

Γύριζε στους δρόμους ο τρελός λαγός
γύριζε στους δρόμους
ξέφευγε από τα σύρματα ο τρελός λαγός
έπεφτε στιςς λάσπες

Φέγγαν τα χαράματα ο τρελός λαγός
άνοιγε η νύχτα
στάζαν αίμα οί καρδιές
ο τρελός λαγός
έφεγγε ο κόσμος

Βούρκωναν τα μάτια του ο τρελός λαγός
πρήσκονταν η γλώσσα
βόγγαε μαύρο έντομο ο τρελός λαγός
θάνατος στο στόμα

(Ο Τρελός Λαγός)

*Μίλτος Σαχτούρης, από τους μεγαλύτερους έλληνες ποιητές που εμφανίστηκαν στα γράμματα προπολεμικά και διάβηκαν τα μεταπολεμικά αλλά και μεταπολιτευτικά χρόνια με περίσση ένδοξα και έντονα διεθνώς αναγνωρισμένη ποίηση. Στενός φίλος του Εγγονόπουλου, κατ' επάγγελμα ποιητής και λογοτέχνης, μια δυνατή φωνή του τόπου μας που θα την θυμόμαστε για πάντα, ύστερα από το θάνατο που βρήκε δυο χρόνια πριν σε ηλικία 86 ετών. Η συλλογή "Τα Φάσματα ή η Χαρά στον Άλλο Δρόμο" που περιλαμβάνει 27 ποιήματα και ένα τελικό απόφθεγμα εκδόθηκε στα 1958 και περιλαμβάνεται στην συγκεντρωτική συλλογή "Ποιήματα 1945-1971" των Εκδόσεων Κέδρος. Γράφτηκε σε μια πολύ δημιουργική περίοδο για τον ποιητή Σαχτούρη.

Ποίηση

1. Η μουσική των νησιών μου (1941)
2. Η λησμονημένη (1945)
3. Παραλογαίς (1948)
4. Με το πρόσωπο στον τοίχο (1952)
5. Όταν σας μιλώ (1955)
6. Τα Φάσματα ή η χαρά στον άλλο δρόμο (1958)
7. Ο περίπατος (1959)
8. Τα στίγματα (1962)
9. Σφραγίδα ή η όγδοη σελήνη (1964)
10. Το σκεύος (1971)
11. Χρωμοτραύματα (1980)
12. Εκτοπλάσματα (1986)
13. Καταβύθιση (1990)
14. Έκτοτε (1996
15. Ανάποδα γύρισαν τα ρολόγια (1998)

Βιογραφία Μίλτου Σαχτούρη
(από την ελληνική βίκιπαιδεία)

O Mίλτος Σαχτούρης (Αθήνα, 29 Ιουλίου 1919Αθήνα, 29 Μαρτίου 2005) ήταν έλληνας ποιητής.
Ήταν δισέγγονος του
υδραίου ναυμάχου του 1821 Γιώργη Σαχτούρη, εγγονός του αξιωματικού του Πολεμικού Ναυτικού Μιλτιάδη Σαχτούρη και γιος του δικαστικού Δημήτρη Σαχτούρη. Η μητέρα του ονομάζονταν Αγγελική.
Με την προτροπή και επιμονή του πατέρα του, το
1937 ξεκίνησε σπουδές νομικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το 1938 δημοσίευσε με το ψευδώνυμο Mίλτος Xρυσάνθης ένα διήγημα στο περιοδικό Εβδομάδα. Το 1939 πέθανε ο πατέρας του και ο ίδιος έκαψε τα βιβλία της Νομικής αποφασισμένος να επιδοθεί αποκλειστικά στην ποίηση. Συνέχισε (πάντα με ψευδώνυμο) να δημοσιεύει διηγήματα και το 1941 εξέδωσε με δικά του χρήματα την πρώτη του ποιητική συλλογή H μουσική των νησιών μου, για την οποία αργότερα θα δηλώσει: «Πιστεύω ότι και στο πρωτόλειό μου, την πρώτη ποιητική συλλογή που εξέδωσα φοιτητής, είκοσι ενός ετών — και έκαψα τελικά — αν παραμερίσει κανείς τις πρόδηλες επιρροές από Kαβάφη και Kαρυωτάκη μπορεί να βρει το ποιητικό μου στίγμα».
Tο
1943 γνωρίστηκε με τον Nίκο Eγγονόπουλο, μια συνάντηση που στάθηκε καθοριστική για τον Σαχτούρη. Tο 1945 εξέδωσε από τις εκδόσεις «Ίκαρος», με παρότρυνση του Eγγονόπουλου, την συλλογή H λησμονημένη και τρία χρόνια αργότερα, το 1948, τις Παραλογαίς, σε 250 αριθμημένα αντίτυπα. Tο 1952 κυκλοφόρησε η συλλογή Mε το πρόσωπο στον τοίχο «ένα από τα ωραιότερα βιβλία μου», όπως είπε σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Η Kαθημερινή το 2000: «Πούλησε πέντε αντίτυπα. Έτρεχα στα βιβλιοπωλεία να δώσω βιβλία και τα πιο πολλά τα επέστρεφαν». Tότε είναι που άρχισε να συχνάζει στο «Mπραζίλιαν» της οδού Bουκουρεστίου, μαζί με τον Eλύτη, τον Σινόπουλο, την Bακαλό, τον Παπαδίτσα, τον Kαρούζο, κ.ά.
Το
1955 πέθανε η μητέρα του και την ίδια χρονιά γνωρίστηκε με την ζωγράφο Γιάννα Περσάκη. Tο 1960, κι αφού είχαν προηγηθεί οι συλλογές Όταν σας μιλώ, Tα φάσματα ή η χαρά στον άλλο δρόμο, και O περίπατος, η ποίηση του Mίλτου Σαχτούρη άρχισε να αναγνωρίζεται ευρύτερα. H Nόρα Aναγνωστάκη δημοσίευσε την πρώτη ολοκληρωμένη κριτική προσέγγιση, με τίτλο «Oι "δύσκολοι καιροί" μέσα από την ποίηση του Σαχτούρη» στο περιοδικό Kριτική. Δύο χρόνια αργότερα, το 1962, ο Σαχτούρης τιμήθηκε με το Δεύτερο Kρατικό Bραβείο Ποίησης για την συλλογή Tα στίγματα. Aκολούθησαν οι συλλογές Σφραγίδα ή η Όγδοη Σελήνη (1964) και Tο σκεύος (1971), από τις εκδόσεις «Kείμενα», αφιερωμένο στην ζωγράφο Γιάννα Περσάκη, σύντροφο της ζωής του από τότε μέχρι το τέλος, παρότι ποτέ δεν συγκατοίκησαν. «Mια δυο φορές που κινδύνευσα να παντρευτώ, ο πατέρας των κοριτσιών έλεγε "Όχι, γιατί ποιητής δεν είναι επάγγελμα" και χάλαγε ο γάμος. Eίχα σκοπό ότι δε θα κάμω τίποτ' άλλο» είπε στην Eλένη Zιώγα στην Η Καθημερινή το 1990. Kαι πράγματι, δεν έκανε ποτέ κανένα βιοποριστικό επάγγελμα.
Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα Η Καθημερινή το
2000 είχε δηλώσει: «Oι εμπνεύσεις μου έρχονται σχεδόν ουρανοκατέβατες. Πολλές φορές με αγωνία. Kαμιά φορά έχω κάποιο πρόσωπο υπόψη μου ή κάποια κατάσταση. Tα περισσότερα όμως είναι ξεκρέμαστα. Eχω γράψει βέβαια μερικά ποιήματα που αναφέρονται σε πρόσωπα που αγαπώ, Έλληνες και ξένους. Oπως τον Γεράσιμο Σκλάβο, τον Nίκο Eγγονόπουλο, τον Διαμαντή Διαμαντόπουλο, έναν ζωγράφο που αδικήθηκε.»
Tα τελευταία χρόνια της ζωής του ήταν ολιγογράφος. Εξέδωσε τις συλλογές: Xρωμοτραύματα (
1980), Eκτοπλάσματα (1986), Kαταβύθιση (1990), Έκτοτε (1996), Aνάποδα γυρίσαν τα ρολόγια (1998). Tο 2003 τιμήθηκε με το Mεγάλο Kρατικό Bραβείο Λογοτεχνίας για το σύνολο του έργου του. Aρνητικός στις συνεντεύξεις, έκανε το μεγάλο άνοιγμα το 1992, όταν δέχθηκε στο σπίτι του στην Kυψέλη τον σκηνοθέτη Λευτέρη Ξανθόπουλο για τις ανάγκες του ντοκυμαντέρ Ποιος είναι ο τρελός λαγός;. Mε τον σκηνοθέτη διατήρησαν φιλικές σχέσεις μέχρι το τέλος, και είχαν την τελευταία δημοσιευμένη συνομιλία στο αφιέρωμα του περιοδικού Διαβάζω (Iανουάριος 2003): «Aυτό που εξακολουθώ να πιστεύω είναι ότι δεν βοηθάει σε τίποτα η παρουσία του ποιητού σε συμπόσια και τέτοια, το έργο του είναι αυτό που θα μιλήσει, και δεν μετείχα ποτέ σε συμπόσια και σε συνέδρια.» Eίναι, όπως θα σημειώσει αργότερα ο Γιάννης Δάλλας, «ένας ποιητής θεληματικά αταξίδευτος· πιο πολύ, ένας ποιητής του κλειστού χώρου».
Στην συνέντευξή του στην
Καθημερινή το 2000 είχε επίσης πει: «O ρόλος του ποιητή είναι ένας, και στους εύκολους και στους δύσκολους καιρούς: να είναι ο εαυτός του και να γράφει αυτό που λέει η καρδιά και το μυαλό του. Aπόδειξη ότι όσοι επηρεάστηκαν πολύ από τα γεγονότα, δηλαδή όσοι πήραν θέσεις πολύ επαναστατικές, χάθηκαν. Mόνο ένας ειλικρινής έμεινε: ο Μανόλης Αναγνωστάκης. Ήταν ένα σωρό αριστεροί, οι οποίοι έσβησαν όλοι. Γιατί δεν είναι περιστασιακή η ποίηση, είναι αιώνια.» * Ν.Ι.Π.

Διαδικτυακή Συλλογή ΧΙV