7 Οκτ 2007

Διαβάζοντας Γ.Ι. Μπαμπασάκη : Προλογίζοντας Έναν Αιώνα, Φουτουρισμός-Νταντά-Σουρρεαλισμός [Οξύ, 1995]

"Οι πρωτοπορίες έχουν περιορισμένη διάρκεια ζωής, και ότι ευτυχέστερο θα μπορούσε να τους συμβεί, είναι να ολοκληρώσουν τον κύκλο τους. Μετά απ' αυτό, οι μάχες διεξάγονται σε ένα ευρύτερο θέατρο επιχειρήσεων" Γκυ Ντεμπόρ (In girum imus nocte et consum imur igni)
*
O Φουτουρισμός, ο Νταντά και ο Σουρρεαλισμός μηχανορραφούν συστηματικά προκειμένου να χαρακτούν στην επιφάνεια του υπάρχοντος εκείνες οι πολύτιμες ουλές που είναι αδύνατον να εξαφανιστούν χωρίς να εξαφανιστεί η ίδια η εποχή μας - η νοοτροπία της, οι μύθοι της, τα περιεχόμενά της, οι αρχές της, τα ήθη της.
*
Ο Φουτουρισμός, θα παραμείνει δέσμιος των αντιφάσεών του ήδη από το πρώτο του δημόσιο σκίρτημα, στις 20 Φεβρουαρίου του 1909. Θα παραμείνει ως το τέλος ένα στενά ιταλικό, ακραία "πατριωτικό" και, παρά τη λαίλαπα των μορφικών καινοτομιών που εξαπέλυσε εναντίον του παλιού κόσμου, ένα παράδοξα οπισθοδρομικό κίνημα.(ιδρυτής του ο Φίλιππο Τομμάζο Μαρινέττι)
*
Το Νταντά, θα υιοθετήσει από την αρχή (Φεβρουάριος 1916) έναν ακραίο μηδενισμό, μια αυστηρή αρνητικότητα και διεθνιστικές βλέψεις. Οι Ντανταϊστές αποτελούσαν έναν κύκλο λιποτακτών, φυγάδων και επαναστατών.(ιδρυτής του ο Αρτύρ Κραβάν)
*
Ο Σουρρεαλισμός, και ιδιαίτερα η "αριστερή φράξια" των ανθρώπων του ξεπεράσματος, ύπο την άτεγκτη καθοδήγηση του ιδρυτή τους, θα αναγορευθεί σε κίνημα αδυσώπητης κριτικής ενός ταλαντευόμενου και φθαρμένου πια πολιτισμού, καθώς και δημιουργίας απόλυτα νέων αξιών.(ιδρυτής του ο Αντρέ Μπρετόν)
*
ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΓΩΝΙΑ ΤΗΣ ΑΝΤΑΡΣΙΑΣ
*
Η ΤΕΧΝΗ ΕΙΝΑΙ ΑΛΚΟΟΛ, ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΒΑΛΣΑΜΟ
*
Η ΠΛΗΞΗ ΣΤΟ ΙΚΡΙΩΜΑ
*
Η ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ
*
Ο ΕΡΩΤΑΣ ΕΙΝΑΙ ΑΚΑΡΙΑΙΟΣ ΚΑΙ ΑΙΩΝΙΟΣ
*
ΟΙ ΠΟΛΕΙΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΘΕΛΟΥΜΕ ΠΙΑ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΟΥΜΕ ΠΕΘΑΝΑΝ
*
ΤΟ ΑΥΓΟ ΤΟΥ ΝΤΟΥΡΟΥΤΙ ΘΑ ΣΚΑΣΕΙ
*
ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΑΥΓΕΙΑ ΤΩΝ ΠΑΘΩΝ, ΣΤΟ ΠΑΘΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΥΓΕΙΑΣ

*Για τον Γιώργο-Ίκαρο Μπαμπασάκη, οι κοινωνιολογικές του μελέτες, ήταν πάντα ένα σημείο αναφοράς της φιλολογικής/λογοτεχνικής πορείας του. Τρια χρόνια από την πρωτοπόρα -για την εποχή- μελέτη του για για τα κινήματα των δεκαετιών '50 και '60(Κόμπρα-Λεττριστές-Καταστασιακοί) από τις Εκδόσεις Ελεύθερος Τύπος(επανέκδοση στα 2001 από τις Εκδόσεις Οξύ), έρχεται να βάλει ένα ακόμα λιθαράκι στις γνώσεις μας, με την παρουσίαση των πρωτοποριακών κινημάτων των δεκαετιών '10 και '20, τον Φουτουρισμό, τον Νταντά, τον Σουρρεαλισμό. Παράλληλα, αποτέλεσε και την πρώτη έκδοση της σειράς "Φωτοβολίδα", που επιχείρησε ο Μπαμπασάκης τη διετία 1995-6 στις Εκδόσεις Οξύ(η σειρά περιλαμβάνει άλλα τρια βιβλία : τη μετάφραση "Ουρλιαχτά για Χάρη του Σαντ" του Γκυ Ντεμπόρ με την Άννα Κόκκαλη, το πεζογράφημα "Η Λογική των Γεγονότων"[http://vakxikon.blogspot.com/2007/09/1996.html] και την επιμέλεια της μετάφρασης του Λευτέρη Καβιέρη για το ομώνυμο βιβλίο του γνωστού καταστασιακού "Αλεξάντερ Τρόκκι"). Σε 9 ενότητες των συνολικά 46 σελίδων, ο Γ.Ι.Μ. παρουσιάζει ανάγλυφα τα τρια κινήματα που σημάδεψαν την πολιτική, τις τεχνες και τον κόσμο στις αρχές του 20ου αιώνα, κινήματα με προσωπικότητες που έχουν μείνει στο πάνθεον ανθρώπων που θαυμάζονται από τους μεταγενέστερους για χρόνια. Ο Μαρινέττι, ο Κραβάν και ο Μπρετόν, με ένα σύνολο ανθρώπων γύρω τους που έμειναν στην ιστορία(ειδικά οι διάσημοι σουρρεαλιστές του Μπρετόν), προκαλούν την πρώτη έκρηξη αμφισβήτησης και αναπροσαρμογής των αξιών για να επακολουθήσουν, μετά τον μεγάλο πόλεμο του '45, τα κινήματα του Ίζου, του Γιορν, του Ντεμπόρ κ.ά μέχρι το οριστικό τέλος με τον Μάη του '68. Η συμβολή, λοιπόν, του Μπαμπασάκη στην ελληνική βιβλιογραφία είναι δεδομένη : η "άτυπη" τριλογία που ετοίμασε για τα πρωτοπόρα κινήματα και τις επαναστάσεις του 20ου αιώνα κάθε άλλο παρά αμελητέα προσπάθεια είναι. Αυτή η τριλογία, συμπληρώνεται οριστικά, με τη μελέτη "Μάης '68 : Η Περιπέτεια" από τις Εκδόσεις Ερατώ στα 2001, που σηματοδοτεί και το τέλος κάθε ανατρεπτικής προσπάθειας του περασμένου αιώνα. Φύσικά, όλο αυτό το έργο του Μπαμπασάκη, περιστοιχίζεται από μεταφράσεις βιβλίων των μελών των κινημάτων, άρθρων και κειμένων σε εφημερίδες, περιοδικά και επιθεωρήσεις τέχνης καθώς και από παράπλευρες μελέτες που ακολούθησαν, όπως εκείνες για τον Γκυ Ντεμπόρ, τον Ουίλλιαμ Μπάροουζ και άλλους... "ήρωες"!

Διαβάστε άλλες μελέτες του Γ.Ι. Μπαμπασάκη :
-Βορειοδυτικό Πέρασμα [Ελεύθερος Τύπος, 1992]
-Τροβαδούροι [Ιανός, 2006]