5 Φεβ 2008

"Madame Butterfly" - John Luther Long (1898)

Με τη βοήθεια ενός προξενητή, βρήκε και σύζυγο και σπίτι για να την στεγάσει. Το νοίκιασε για 999 χρόνια. Όχι γιατί ήλπιζε πως θα είχε τη χαρά να ζήσει εκεί τόσο πολύ μαζί της -εξήγησε αργότερα στη σύζυγό του- αλλά όντας ένας σκέτος «βάρβαρος» δεν μπορούσε να κάνει τίποτ' άλλο, σύμφωνα με την τοπική νομοθεσία. Δεν ανέφερε βέβαια πως, αν δεν ανανέωνε την καταβολή του ενοικίου, η μίσθωση αυτή έληγε αυτομάτως στο τέλος του μηνός. Οι λεπτομέρειες προκαλούσαν ανέκαθεν αποστροφή στον Πίκερτον. Επιπροσθέτως, εκείνη δεν θα μπορούσε να εκτιμήσει τη χιουμοριστική πλευρά του θέματος. Κάποιοι ευφυείς γιαπωνέζοι τεχνίτες έκαναν αδιαφανείς τους χάρτινους τοίχους και, με τη βοήθεια της αμερικανικής τεχνολογίας, έβαλαν και κλειδαριές. Τα υπόλοιπα στοιχεία ήταν γιαπωνέζικα. Η Μαντάμ Μπάτερφλαϊ γέλασε και τον ρώτησε γιατί μπήκε σε τόσο κόπο, αφού θα ζούσανε στην Ιαπωνία!

* «Το πιο σκοτεινό σημείο είναι πάντα αυτό που βρίσκεται κάτω από τη λάμπα»
(κινέζικη παροιμία)

Στα μέσα του 19ου αιώνα στην ιαπωνική κοινωνία που ταλαντευόταν στο μεταίχμιο της μακραίωνης παράδοσής της και της γνωριμίας της με το δυτικό πολιτισμό, εκτυλίχθηκε μια αληθινή ιστορία, ένα δράμα μιας ντόπιας γυναίκας και ενός αξιωματικού του αμερικανικού πολεμικού ναυτικού, που συγκλόνισε την κοινωνία του Τόκιο αλλά και προκάλεσε δυσαρέσκεια στις τάξεις των αμερικανών αξιωματικών, όταν η ιστορία δημοσιεύτηκε και πήρε μεγάλες διαστάσεις.

Η Τσο Τσο Σαν ή Μαντάμ Μπάτερφλαϊ, ετών 17, από τις ομορφότερες κοπέλες της εποχής, μαγεύτηκε από τον γόη Μπ. Φ.. Πίνκερτον, υποπλοίαρχο του αμερικανικού πολεμικού ναυτικού. Παντρεύτηκαν, έκαναν παιδί κι εκείνος έφυγε για τις ανάγκες της χώρας του στον πόλεμο με την Κίνα, με εκείνη να τον περιμένει καρτερικά, όντας ερωτευμένη αλλά και απομονωμένη, αφού οι συγγενείς της την είχαν αποκληρώσει, εξαιτίας αυτού του γάμου της. Ο Πίνκερτον αργούσε, οι υποψίες για την ύπαρξη άλλης γυναίκας επιβεβαιώθηκαν, οι «μουρμούρες» της τοπικής κοινωνίας δυνάμωναν, κι εκείνη υπό το βάρος της χαμένης της τιμής, αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει.

Μια αληθινή ιστορία, που συγκλόνισε εκατομμύρια ανθρώπους σε όλον τον κόσμο, γιατί εκφράζει την απόλυτη εσωτερική μοναξιά, τον φόβο της εγκατάλειψης, την άρνηση της ερωτικής απομόνωσης, την αποξένωση από τους ανθρώπους λόγω αυτού του έρωτα. Συναισθήματα, καταστάσεις, γεγονότα που κατατρέχουν όλους τους ανθρώπους, φόβοι που κρύβει μέσα του ο καθένας. Ένα γεγονός που μετατράπηκε σε πεζογραφικό αριστούργημα από τον αμερικανό δικηγόρο και συγγραφέα John Luther Long και δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά τον Γενάρη του 1898 στο περιοδικό Century Magazine. Ένα δράμα τραγικών προεκτάσεων που έκανε το γύρο του κόσμου από την ομώνυμη όπερα του Πουτσίνι. Η τραγική ερωτική ιστορία της Τσο Τσο Σαν που έγινε θέμα για εκατοντάδες βιβλία λογοτεχνικά, ιστορικά, βιογραφικά και από το 1915 μεταφέρθηκε επτά φορές στον κινηματογράφο, χωρίς να σταματήσει να εμπνέει θεατρικά έργα, μιούζικαλ και τηλεοπτικές σειρές σε όλες τις εθνικές πολιτιστικές σκηνές του κόσμου.

Η δημοσίευση της ιστορίας προκάλεσε δυσφορία στις τάξεις των αμερικανών αξιωματικών, για τις αρνητικές διαστάσεις που δίνονται στις συμπεριφορές τους στον έξω κόσμο και κατακρίθηκε για τον τρόπο με τον οποίο παρουσίαζε έναν αμερικανό αξιωματούχο. Το γεγονός πληροφορήθηκε ο Long, από την αδερφή του, η οποία έζησε για ένα μικρό χρονικό διάστημα στην Ιαπωνία, κατά τα τέλη του 19ου αιώνα, όπου και έμαθε την τραγική ιστορία από τον γιο της Μαντάμ Μπάτερφλαϊ, τον Τομ Γκλόβερ, στο Ναγκασάκι. Η ίδια η Μαντάμ Μπάτερφλαϊ πέρασε στο πάνθεον των ηρωΐδων της ιστορίας που προτιμούν το θάνατο από την στέρηση του έρωτά τους. Η μορφή της συνεχίζει να συγκλονίζει τον κόσμο μέχρι και σήμερα, εκατό χρόνια μετά την πρώτη δημοσίευση της ιστορίας. Μάλιστα, την εποχή εκείνη, η ερωτικά απογοητευμένη γιαπωνέζα έπαιρνε συχνά πολιτικές διαστάσεις, ως παράδειγμα της ιμπεριαλιστικής νοοτροπίας των αμερικανών στις χώρες, με τις οποίες έρχονταν σε σύγκρουση ή επαφή. Άλλωστε ήταν γνωστές οι σχέσεις και οι πρώτες προσεγγίσεις της Ιαπωνίας και των Η.Π.Α. στα μέσα του 19ου αιώνα, εξαιτίας και του πολέμου με την Κίνα.

Η τραγικότητα του προσώπου της Μαντάμ Μπάτερφλαϊ, η προέκταση που δίνεται στο μικρό αγοράκι της αλλά και στην υπηρέτριά της, την Σουζούκι, σε συνδυασμό με την αδιαφορία, τα τερτίπια αλλά και τα τεχνάσματα του αξιωματικού Πίνκερτον ολοκληρώνουν ένα παζλ συναισθηματικών εξάρσεων, ψυχολογικών συμβάντων και ιδιαιτέρων αναφορών στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την ερωτική απογοήτευση, την τιμή και τις παραδόσεις ενός τόπου, ιδίως αν αυτός είναι η γαλουχημένη στα έθιμά της Ιαπωνία.

Μεταφρασμένη για πρώτη φορά στα ελληνικά, η αρχική και αυθεντική ιστορία του John Luther King, κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ηλέκτρα, στη σειρά «Ιστορίες για Διάβασμα». Μια προσπάθεια που γίνεται ύστερα από έρευνες σε αρχεία βιβλιοθηκών και περιοδικών. Υπεύθυνος σειράς ο ποιητής Γιώργος Μπλάνας, ενώ τη μετάφραση επιμελήθηκε ο γνωστός συγγραφέας και ποιητής Γιώργος Βέης.

John Luther Long : Γεννήθηκε στο Ανόβερο της Πενσυλβανίας, την Πρωτοχρονιά του 1861. Σπούδασε νομικά και άσκησε τη δικηγορία στη Φιλαδέλφεια, όπου πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του. Με τη λογοτεχνία ασχολήθηκε περιστασιακά, περισσότερο σαν μια ευχάριστη απασχόληση. Ωστόσο, η νουβέλα του Madame Butterfly κέρδισε πολύ σημαντική θέση στις καρδιές των αναγνωστών. Στην ανακάλυψή της από το κοινό συνέβαλλε η οργισμένη αντίδραση των στρατιωτικών κύκλων, για τον τρόπο με τον οποίο παρουσίαζε έναν αξιωματικό του αμερικανικού ναυτικού. Και, φυσικά, η ομώνυμη όπερα του Πουτσίνι, της οποίας το λιμπρέτο έγραψε ο ίδιος ο Λονγκ. Κατά τα άλλα, έγραψε ένα ακόμα λιμπρέτο για όπερα και τέσσερα θεατρικά έργα, χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία. Υπήρξε μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Συνδέσμου Δραματικής Τέχνης της Φιλαδέλφειας μέχρι τον θάνατό του, το 1927.

Άλλα βιβλία της σειράς : -Spring Heeled Jack (1885) http://vakxikon.blogspot.com/2008/01/spring-heeled-jack-terror-of-london.html, -Yue Laou : The Maker of Moons (1896) http://vakxikon.blogspot.com/2008/01/yue-laou-maker-of-moons-robert-w.html

Νέστορας Ι. Πουλάκος