9 Δεκ 2008

"O Eργένης" - Ν.Ι. Πουλάκος


“Ο Εργένης” του Νίκου Παναγιωτόπουλου (1997)

η ιστορία : στο κέντρο της Αθήνας. Η σύζυγος του 35-χρονου Θοδωρή Δημητριάδη, εξαφανίζεται. Λίγο καιρό αργότερα, ο εγκαταλελειμμένος σύζυγος μαθαίνει ότι η γυναίκα του έχει γίνει πόρνη πολυτελείας. Το εξωφρενικότερο όλων, όμως, είναι ότι παρουσιάζεται ο ίδιος ο προαγωγός, o οποίος προσπαθεί να πείσει τον Δημητριάδη ότι τον αισθάνεται σαν μικρό του αδελφό κι ότι θέλει να τον προστατεύσει, γιατί, δήθεν, ανήκει σε μια ιδιαίτερη κατηγορία ανθρώπων που δεν μπορούν να είναι μόνοι και οι γυναίκες τις οποίες επιλέγουν -ή και τους επιλέγουν- είναι ιδανικές, γεννημένες για τη δουλειά που τις θέλει αυτός! «Είσαι πηγή για μένα», του λέει, «όσο ζεις, όσο υπάρχεις, θα δουλεύεις για λογαριασμό μου, άθελά σου, ακόμα και ενάντια στη θέλησή σου!». Και, πραγματικά, ο Δημητριάδης δεν θα αργήσει να γνωρίσει την Εύα -αντικαταστάτρια της γυναίκας του- η οποία, μέσα σε λίγους μόνο μήνες, θα επαληθεύσει τα λόγια του προαγωγού μέχρι κεραίας. Μήπως, όμως, δεν επαληθεύεται τίποτα; Μήπως πρόκειται, απλώς, για μια σειρά από εφιαλτικές συμπτώσεις; Για τον Δημητριάδη, πάντως, ο κόσμος έχει αρχίσει να μεταβάλλεται σε μια τεράστια παγίδα.

το σχόλιο : στα μέσα της δεκαετίας του ’90, στα μέσα της τέταρτης κινηματογραφικής δεκαετίας του Παναγιωτόπουλου, εν μέσω της εμπορικής στροφής του στην 7η τέχνη. Ο Νίκος Παναγιωτόπουλος καλεί τον Βαγγέλη Ραπτόπουλο και δουλεύουν το σενάριο του μπεστ σέλερ του τελευταίου «Ο Εργένης» (πρώτη έκδοση : Κέδρος, 1993). Η Αθήνα μετατρέπεται σε μια φαλλοκρατική κοινωνία, φασίζουσας ανδρικής νοοτροπίας, που θέλει τις γυναίκες ψηλά στο προσκήνιο, στον πάτο στην ουσία.
«Ο κάθε άνδρας ζητά τη δική του πόρνη. Η κάθε γυναίκα είναι μια εν δυνάμει πόρνη».
Η ταινία διαρκεί συνολικά δυο ώρες κι έκανε αίσθηση στα 1997. Από τις εμπορικότερες ταινίες της σεζόν (150.000 εισιτήρια), ήταν το σπουδαίο κινηματογραφικό κύκνειο άσμα του –άλλοτε- τελευταίου μεγάλου ταλέντου του Θεάτρου Τέχνης : ο Στράτος Τζώρτζογλου είναι από τους πρώτους διδάξαντες πως μπορεί ένα σπουδαίο ταλέντο να «σκατώσει» την καριέρα του μέσα από την τηλεόραση και τον σελεμπρετισμό. Πρωταγωνιστής ταινιών του Αγγελόπουλου, του Βούλγαρη, του Κοκκινόπουλου, του Κακογιάννη, η «δυνατή» ερμηνεία του ως «Δημητριάδης» στον «Εργένη» του Παναγιωτόπουλου, μ’ εκείνο το εξαιρετικό κούρεμα – κατσαρίδα και τη «βρωμιά» που απέπνεε η παρουσία του ως «ο απόλυτος παρίας της κοινωνίας λόγω των γυναικών», θα ήταν η τελευταία που θα θυμόμαστε.
Στις υπόλοιπες ερμηνείες : οι περιφερειακές παρουσίες της Λήδας Ματσάγγου, της Καρυοφυλλιάς Καραμπέτη και της Ναταλίας Δραγούμη, λειτούργησαν συμπληρωματικά στο χτίσιμο του χαρακτήρα του «Δημητριάδη». Μάλιστα, επιδόθηκαν και σε έναν «τύποις» διαγωνισμό στήθους, μιας και παρέλασαν από τις οθόνες μας πολλάκις ημίγυμνες. Όλες εξαιρετικές, με την Ματσάγγου κερδισμένη.. με διαφορά ανόρθωσης στήθους!
Σκοτεινός, μυστηριώδης και «στιγματικός» ο χαρακτήρας που υποδυόταν ο Άκης Σακελλαρίου. Ο ταλαντούχος ηθοποιός που διατρέχει επιτυχώς το ελληνικό σινεμά, θέατρο και τηλεόραση, είχε για μια ακόμη φορά έναν αξιοσημείωτο ρόλο σε μια ταινία, που η παρουσία του ήταν επιβεβλημένη.
Στα επιμέρους, ο Παναγιωτόπουλος είχε, πάλι, το «αφάν γκατέ» της ελληνικής κινηματογραφίας. Βαρυπομπιώτης στο μιξάζ, Τσιτσόπουλος στο μοντάζ, Φωτόπουλος στα σκηνικά και Σπανουδάκη στα κοστούμια, ενώ το σάουντρακ της ταινίες επιμελήθηκαν οι Γιάννης Αγγελάκας, Γιώργος Καρράς και Γιώργος Χριστιανάκης, από τις «Τρύπες».
«Είδα έναν άντρα να πέφτει, είδα έναν άντρα να πέφτει.. κι έκανα μια ευχή».

ο σκηνοθέτης : ο Νίκος Παναγιώτοπουλος θεωρείται από τους κορυφαίους έλληνες σκηνοθέτες του 20ου αιώνα και εκ των θεμελιωτών του Ν.Ε.Κ. (Νέος Ελληνικός Κινηματογράφος). Με σπουδές στο Παρίσι και τρεις μικρού μήκους ταινίες την περίοδο 1965 – 1971, κάνει την πρώτη του εμφάνιση με τη σχηματική μεγάλου μήκους ταινία «Τα Χρώματα της Ίριδας» (1975). Με τους «Τεμπέληδες της Εύφορης Κοιλάδας» πήρε διεθνής αναγνώριση, ενώ την δεκαετία του ’80 υπηρέτησε πιστά το σινεμά του δημιουργού κάνοντας ταινίες λυρικές σινεφίλ επιλογών : «Μελόδραμα;» (1981), «Βαριετέ» (1985) και «Η Γυναίκα που έβλεπε τα Όνειρα» (1988). Την δεκαετία του ’90 κάνει στροφή προς το εμπορικό, το οποίος συνεχίζεται μέχρι σήμερα, με τη διαφορά όμως ότι από τη νέα χιλιετία επικεντρώνεται στο παιχνίδι των βλεμμάτων και στην ατμοσφαιρική διέγερση των συναισθημάτων : «Ονειρεύομαι τους Φίλους μου» (1993), «Ο Εργένης» (1997), «Αυτή η Νύχτα μένει» (1999), «Beautiful People» (2001) και «Κουράστηκα να Σκοτώνω τους Αγαπητικούς σου» (2002), «Delivery» (2004), «Πεθαίνοντας στην Αθήνα» (2006). Πριν λίγους μήνες έκανε πρεμιέρα με το road movie «Αθήνα – Κωνσταντινούπολη», όπου πρωταγωνιστούσαν ο Λευτέρης Βογιατζής, ο Δημήτρης Πουλικάκος και η Αλεξία Καλτσίκη. Μέχρι το τέλος του 2009 θα έχει ολοκληρώσει τα «Οπωροφόρα της Αθήνας», που βασίζονται στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Δημητρίου, κλείνοντας έτσι την τριλογία του για την πόλη της Αθήνας.

Νέστορας Πουλάκος
nespoulakos2000@yahoo.gr

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα της "Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Σερρών" [Δεκέμβριος 2008].